Кіріспе
1999 жылғы Панамерикан ойындары, ресми түрде XIII Панамерикан ойындары немесе 13-ші Панамерикан ойындары – 1999 жылдың 23 шілдесінен 8 тамызына дейін Канаданың Манитоба штатының Виннипег қаласында және айналасындағы қалаларда өткен ірі халықаралық көптүрлі спорттық жарыс. Каноэ жарыстары ресми түрде басталар алдында бір күн бұрын өтті. Ойындарға 42 елден шамамен 5000 спортшы қатысып, 34 спорт түрінен және 42 дисциплинадан 330 медаль үшін күш сынасты. 1999 жылғы ойындар қаржылық тұрғыдан сәтті болды, қатаң бюджеттік саясат пен 20 000-ға жуық еріктілердің көмегі арқасында 8,9 миллион долларлық табыс әкелді. 1999 жылғы Панамерикан ойындары Канада мен Виннипег үшін екінші рет өткізілген Панамерикан ойындары болды. 1988 жылы Виннипегтен келген делегация Канада Олимпиадалық комитетінен бекіту алғаннан кейін, қала 1999 жылғы Панамерикан ойындарын қабылдауға үміткерлік білдірді. 1992 жылдың 5 желтоқсанында Виннипег Канададағы үміткерлік құқығын жеңіп алды, Торонтодан бір дауыс асып түсті. Басқа да үміткер қалалар Галифакс, Эдмонтон және Шербрук болды. Торонто 16 жыл өткен соң, 2015 жылы Панамерикан ойындарын қабылдады. Бұрын ойындар өткізген елдерге екі дауыс берілді; бұл елдер Аргентина, Бразилия, Мексика, АҚШ және Венесуэла болды, барлығы 50 дауыс құрады, ал жеңу үшін көпшілік дауыс (26) қажет болды. Канада мен Колумбияға дауыс беруге рұқсат берілмеді, себебі олардың әрқайсысынан бір қала үміткерлік білдірген еді. Бірінші дауыс беру кезеңінде ең аз дауыс жинаған Богота қаласы жарыстан шығарылды (10 дауыс). Екінші кезеңде Виннипег пен Санто-Доминго 25:25 есебімен тең түсті. Канадалық үміткерлік комитетінің тең төрағасы Дон Маккензи, тең түскен жағдайда шешім қабылдау үшін үш Ұлттық Олимпиадалық комитет делегаттарын "Санто-Домингода су шаңғысы үшін орын жоқ, бірақ Портж-ла-Прейриде Канададағы ең жақсы су шаңғысы нысандарының бірі бар" деген фактіге назар салып, өз дауыстарын өзгертуге көндірді. Нәтижесінде, Виннипег Санто-Домингоны 28:22 есебімен жеңді. Санто-Доминго кейін 2003 жылғы келесі ойындарды өткізу құқығын жеңіп алды. Басқа жаңа нысандардың ішінде бірнеше спорт түрлері үшін салынған 8,7 миллион долларлық Инвесторлар тобының спорт орталығы және бейсбол жарысы үшін 12 миллион долларлық CanWest Global Park бар. Панамерикан ойындары қоғамының (PANAM'99) бюджетінің бір бөлігі Манитоба университетінің жатақханаларын Спортшылар ауылы ретінде пайдалануға, сондай-ақ 1967 жылғы ойындардың іс-шараларын өткізген Панамерикан стадионы (Университет стадионы) сияқты әртүрлі спорттық және жаттығу нысандарын жаңартуға жұмсалды. 1967 жылғы ойындар үшін салынған Виннипег велодромы ескіріп, велосипед спортына жарамсыз болғандықтан, 1999 жылғы ойындарға дейін бұзылды. Велосипед спорты жарыстары Red River Exhibition Park-та уақытша нысанда өтті.
The 1999 Pan American Games, officially the XIII Pan American Games or the 13th Pan American Games, was a major international multi sport event that was held from July 23 to August 8, 1999, in Winnipeg, Manitoba, Canada and surrounding towns and cities. Canoeing competitions started the day before the games officially began. Approximately 5,000 athletes from 42 nations participated in the games to vie for a total of 330 medal events in 34 sports and 42 disciplines. Financially, the 1999 games were a success, generating a surplus of $8.9 million through a combination of fiscal restraint and the contribution of nearly 20,000 volunteers. The 1999 Pan American Games were the second Pan American Games hosted by Canada and Winnipeg. In 1988, a delegation from Winnipeg announced that once it got approval from the Canadian Olympic Association, the city would submit a bid to host the 1999 Pan American Games. On December 5, 1992, Winnipeg secured the Canadian bidding rights, defeating Toronto by one vote. Other Canadian cities in the running were Halifax, Edmonton, and Sherbrooke. Toronto would later go on to host the 2015 Pan American Games, 16 years later. Any country that had previously held the games were allotted two votes; those countries were Argentina, Brazil, Mexico, United States and Venezuela, making 50 votes in total, and a city needed majority vote (26) to win. Canada and Colombia were not allowed to vote, as they each had a city making a bid. After the first round of voting, Bogotá was eliminated having the fewest voting with 10 votes. In the second round, Winnipeg and Santo Domingo reached a 25 to 25 tie. Canadian Bidding Committee Co Chairman Don Mackenzie managed to convince delegates from three National Olympic Committees to change their votes before the tiebreaker round, focusing on the fact that "Santo Domingo had no place for water skiing, but Portage la Prairie has one of the best water skiing facilities in Canada." Winnipeg went on to defeat Santo Domingo by a vote of 28 to 22. Santo Domingo later won the rights to the next games in 2003. Other new venues included the $8.7 million dollar Investors Group Athletic Centre built for multiple sports and the $12 million dollar CanWest Global Park for the baseball competition. A portion of the Pan American Games Society (PANAM'99) budget supported the refurbishment of University of Manitoba residences to serve as the Athletes Village, the upgrade of various sport and training facilities including the Pan Am Stadium (University Stadium), which had hosted events of the 1967 games. The Winnipeg Velodrome, also built for the 1967 games, had become obsolete and disused for cycling and so was demolished prior to the 1999 games. The cycling venue was a temporary facility at Red Rived Exhibition Park.
Ашылу рәсімі
1999 жылғы Панамерикан ойындарының ашылу рәсімі 1999 жылдың 23 шілдесінде, жұма күні, сағат 19:30-да (CDT) басталып, Виннипег стадионында екі сағат қырық бес минутқа созылды. Рәсімге 30 000 көрермен қатысты. Аталған шараға Виннипег симфониялық оркестрі және әнші Джереми Кушнье бастаған 3400-ге жуық артист қатысты. Ойындарды генерал-губернатор Ромео ЛеБлан ресми түрде ашты.
Қатысушы командалар
PASO-ның барлық 42 ұлты басынысты.
Әлемдік рекордтар
Ауыр атлетика – 77 кг салмақ бойынша күштік серпіліс – 202,5 кг салмақты Идальберто Аранда (Куба) көтерді.
Допингке қарсы нәтижелердің әсері
1988 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында Бен Джонсонның дисквалификациясынан бері жеңіл атлетика спортындағы ең ірі допинг скандалы осы жерде болды: биіктікке секіру бойынша әлемдік рекордты ұстап тұрған Хавьер Сотомайор кокаинге оң сынақ нәтижесін көрсетті. Кубаның ұлттық батыры саналған ол, кейіннен дисквалификацияға қарсы жоғары деңгейде күресті, тіпті Фидель Кастро бұл АҚШ-тың Кубаға қарсы жасаған қастандығы екенін мәлімдеді. Бірнеше айдан кейін кокаинге екінші рет оң сынақ нәтижесі бергеніне қарамастан, Сотомайордың дисквалификациясы бір жылға қысқартылды, нәтижесінде ол 2000 жылғы жазғы Олимпиадада күміс медаль жеңіп алды. Бір жыл өткен соң, тағы да допингке оң сынақ нәтижесі бергеннен кейін ол карьерасын аяқтады. Канада командасының қақпашысы Стив Везина бірнеше тыйым салынған препараттарды қолданғаны анықталғаннан кейін, роллер-хоккейден алтын медальдан айырылды.
Мұра
1999 жылғы Панамерика ойындарын көптеген винипегтіктер қалаларын әлемдік аренада жарқырататын мүмкіндік деп қарады. Ойындар жиі 1967 жылы Виннипегте өткен Панамерика ойындарымен салыстырылды, онда АҚШ Марк Спиц сияқты жаңа жұлдыздарды көрсеткен болатын. Ал 1999 жылғы ойындарға американдықтар екінші құрамын жіберді. АҚШ-тың ірі телеарналары Панамерика ойындарын көрсетпеді, тек испан тіліндегі Univisión телеарнасы ғана осы оқиғаны баяндады, газеттер де бірінші планды тілшілерді жібермеді, ал жаңалықтар бас бетке шыққан жоқ.
1999 жылғы Парапан Америка ойындары, Мексика қаласы
1999 жылы Парапан-Америка ойындары Виннипегте емес, Мексика қаласында өткізілді. Алғашқы ойындарда 18 елден 1000-ға жуық спортшы төрт түрлі спорттан бақ сынасты.