Рахманиновтың "Алеко" операсы: Пушкин поэмасы негізінде жазылған, Мәскеу консерваториясының жүлдесін жеңіп алған тұңғыш опера. Премьерасы 1893 ж. өтті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сергей Рахманиновтың операсы "Алеко" – Сергей Рахманиновтың аяқталған үш операсының біріншісі. Орыс тіліндегі либретто авторы Владимир Немирович-Данченко, ал ол Александр Пушкиннің 1827 жылғы "Цыгандар" поэмасы бойынша жазылған. Опера 1892 жылы Мәскеу консерваториясындағы дипломдық жұмыс ретінде жазылды және сол жылы консерватория төрешілерінен жоғары награда алды. Алғаш рет 1893 жылғы 9 мамырда Мәскеуде қойылды.
Opera by Sergei Rachmaninoff
Aleko (Алеко) is the first of three completed operas by Sergei Rachmaninoff. The Russian libretto was written by Vladimir Nemirovich Danchenko and is an adaptation of the 1827 poem The Gypsies by Alexander Pushkin. The opera was written in 1892 as a graduation work at the Moscow Conservatory, and it won the highest prizes from the conservatory judges that year. It was first performed in Moscow on 9 May 1893.
Өнер тарихы
Болшой театрының премьерасы 1893 жылы 9 мамырда (О. С. 27 сәуір) Мәскеуде өтті. Композитор 1893 жылы 18-30 қазанда Киевте тағы бір қойылым жүргізді. (Чайковский "Алекконың" Мәскеуде өткен премьерасына қатысқан, ал Рахманинов 16-28 қазанда "Патэтикалық симфонияның" премьерасын тыңдауға ниеттенген, бірақ Алекконың дирижерлік міндетін орындау үшін Киевке пойызға отыруға мәжбүр болды.) Пушкиннің 100 жылдығын мерекелеу үшін 1899 жылы 27 мамырда Санкт-Петербургтегі Таурид сарайында Федор Чалиапин басты рөлді ойнады және Мариинский театрының хоры мен балеті қолданылды. Операның Англиядағы алғашқы қойылымы 1915 жылы 15 шілдеде Лондон опера театрында Владимир Розингтің режиссерлігімен өтті. Нью-Йорк Сити Операсының 2016/17 жылғы маусымы Линкольн орталығының Роуз-холлдағы Джаз операсында "Алеко" мен "Паглиаччи" операларының қосымша қойылымымен ашылды, бұл опера да 1892 жылдың мамырында премьера болған. Джеймс Мина дирижерлік етті, ал Стефан Скафаровский басты рөлді орындады. 2024 жылы Opera North "Cavalleria rusticana" операсынан кейін "Алеко" операсын Роберт Хейвардтың Альфио және Алеко рөлдерін орындауымен қосымша қойылым түрінде ұсынды.
The Bolshoi Theatre's premiere took place on 9 May (O. S. 27 April) 1893 in Moscow. The composer conducted another performance in Kiev on 18/30 October 1893. (Tchaikovsky had attended the Moscow premiere of Aleko, and Rachmaninoff had intended to hear the premiere of Tchaikovsky's Pathétique Symphony on 16/28 October, but had to catch a train for Kiev to fulfill his Aleko conducting engagement.) A Pushkin centenary celebration performance on 27 May 1899 at the Tauride Palace in Saint Petersburg featured Feodor Chaliapin in the title role, and utilized the chorus and ballet of the Mariinsky Theatre. The opera had its first performance in England on 15 July 1915 at the London Opera House under the direction of Vladimir Rosing. The New York City Opera's 2016/17 season opened in Jazz at Lincoln Center's Rose Hall with a double bill of Aleko and Pagliacci, an opera that also premiered in May 1892. James Meena conducted and Stefan Szkafarowsky sang the title role. In 2024 Opera North presented Aleko following Cavalleria rusticana in a double bill with Robert Hayward singing both Alfio and Aleko.
Рөлдер
РольДауыс түріМәскеудегі тұңғыш қойылым құрамы1893 жылдың 9 мамырында (Дирижері: Ипполит Альтáни)Киевтегі тұңғыш қойылым құрамы1893 жылдың 18 қазанында (Дирижері: Рахманинов)Санкт-Петербургтегі тұңғыш қойылым құрамы1899 жылдың 27 мамырында (Дирижері: Рахманинов)АлекобаритонБогомир КорсовАлександр БобровФедор ШаляпинЖас цыған тенорЛев КлементиевАлексей БорисенкоИван ЕршовЗемфирасопраноМария Де Сион ШайитскаяВера ЭйгенМария Де Сион ШайитскаяЕскі адам, Земфираның әкесіСтепан ВласовЛевицкийЯлмар ФрейЦыған әйеліконтральтоЕлизавета ШубинаТомская АллаХор, үнсіз рольдер: цыгандар
Өзен жағасына сиғандардың бір тобы түнде шатырларын тігіп алды. Айдың сәулесінде олар от жағып, тамақ дайындап, көшпелі өмірінің еркіндігі туралы ән шырқады. Ескі сиған бір әңгіме айтады. Бұрын ол Мариулаға ғашық болған, бірақ ол оны тастап басқа біреуге кетіп, Земфираны, қызын, жалғыз қалдырып кеткен. Земфира енді бойжеткен, өз баласы бар, және циган өмірі үшін өркениеттен бас тартқан орыс Алекомен бірге тұрады. Бұл әңгімені естіген Алеко, Земфираның әкесі Мариуладан кек алмағанына ашуланады. Бірақ Земфира келіспейді. Ол үшін, анасы сияқты, махаббат бос, ал ол өзі Алеконың қанағатсыздығынан жалықты және қазір өз халқының жас сиғанына ғашық. Әйелдер мен еркектер билегеннен кейін, сиғандар ұйықтап қалды. Земфира жас сүйіктісімен бірге пайда болады, оны құштарлықпен сүйіп, содан кейін шатырына баласына қарау үшін кіреді. Алеко кіргенде, Земфира оны мазақтап, жабайы сүйіктісі туралы ән айтады. Жалғыз қалған Алеко, Земфирамен арақатынасының апатқа ұшырағаны және әдеттегі әлемнен қашу әрекетінің сәтсіздігі туралы ойға батып, күйінеді. Таң атқанда ол Земфира мен оның сүйіктісін бірге көреді. Қызғаныштан қиналып, екеуін де өлтіреді. Барлық сиғандар шуға оянып жиналады. Земфираның әкесі бастаған олар Алеконың өмірін сақтап, бірақ оны өзінен шеттетеді.
A band of Gypsies has pitched its tents for the night on the bank of a river. Beneath a pale moon, they light campfires, prepare a meal and sing of the freedom of their nomadic existence. An old Gypsy tells a story. Long ago, he loved Mariula who deserted him for another man, leaving behind Zemfira, their daughter. Zemfira is now grown up, has her own child, and lives with Aleko, a Russian who has abandoned civilisation for the Gypsy life. Hearing this story, Aleko is outraged that Zemfira's father took no revenge on Mariula. But Zemfira disagrees. For her, as for her mother, love is free, and she herself has already tired of Aleko's possessiveness and now loves a younger Gypsy, one of her own people. After dances for the women and the men, the Gypsies settle down to sleep. Zemfira appears with her young lover, whom she kisses passionately before disappearing into her own tent to look after her child. Aleko enters and Zemfira taunts him, singing about her wild lover. Alone, Aleko broods on the catastrophe of his relationship with Zemfira and the failure of his attempt to flee the ordinary world. As dawn comes, he surprises Zemfira and her lover together. In a torment of jealousy he kills them both. All the Gypsies gather, disturbed by the noise. Led by Zemfira's father, they spare Aleko's life but cast him out from them forever.
Сыни қабылдау
Рахманиновтың тағы екі операсы сияқты, "Алеко" Рахманиновтың дәстүрлі нөмірлі опералардан немесе Вагнердің музыкалық драмаларынан тәуелсіз, өзінің ерекше стильін табуын көрсетеді. Рахманиновтың консерваториядағы құрдасы Михаил Букиник операның репетицияларын еске алды:
Like Rachmaninov's two other operas, Aleko shows Rachmaninov finding his own individual style, independent of the traditional number opera or Wagner's music dramas. Michael Bukinik, a contemporary of Rachmaninov at the conservatory, recalled the rehearsals for the opera:
Мен оркестр класының шәкірті болдым, репетициялар барысында біз оның батыл гармонияларына ғана таң қалмай, қуанып, мақтан тұттық, тіпті оны реформатор деп санадық. Джеффри Норрис операның драмалық серпінінің жеткіліксіздігін және либреттоның асығыс жазылған, үйқаралық жиынтық екенін айтқан. "Московские ведомости" газетінің бір рецензенты премьера кезінде опера туралы былай деп жазды:
I was a pupil of the orchestra class, and during the rehearsals, we not only admired, but were made happy and proud by his daring harmonies, and were ready to see in him a reformer. Geoffrey Norris has noted criticism of the opera as lacking in dramatic momentum and the libretto as being a hastily crafted "hotchpotch". A contemporary critic in the Moskovskiye vedomosti wrote of the opera at the time of the premiere:
Әрине, кемшіліктері бар, бірақ олардың артықшылықтарымен салыстырғанда мардымсыз, бұл жас композитордан болашақта үлкен жетістіктер күтуге мүмкіндік береді.
Of course there are faults, but they are far outweighed by merits, which lead one to expect much from this young composer in the future.