Кіріспе

Британдық инженер (1841–1901)

Ричард Генри Брантон FRGS MICE (1841 жылғы 26 желтоқсан – 1901 жылғы 24 сәуір) «Жапон маяктарының әкесі» деп танылды. Брантон Шотландияның Кинкардиншир округіндегі Мучоллс қаласында дүниеге келген. Ол Мейдзи кезеңінің Жапония үкіметінде шетелдік кеңесші (оятой гайкокудзин) ретінде, басты назары маяктар салуға бағышталған қызмет етті. Жеті жарым жыл ішінде ол батыс үлгісіндегі 26 жапон маяғының жобасын жасап, құрылысын қадағалады, олар Брантонның «балалары» деп белгілі болды. Маяктарды басқару үшін ол Шотландияда қолданылған жүйеге негізделген маякшылар жүйесін құрды. Сондай-ақ, ол Жапонияның алғашқы азаматтық инженерлік мектебін құруға көмектесті. 1871 жылы оның еңбегін бағалап, Мейдзи императоры оны қабылдады.

Ерте өмір

Брэнтон Миренс аймағындағы Мучоллстағы Феттерессодағы Жағалау күзетшілерінің үйінде (қазіргі 11-ші теңіз террасасында) дүниеге келді. Оның әкесі Ричард Жағалау күзет қызметінде офицер болған және 1841 жылдың қаңтарында Маргарет Телфорға үйленген. Темір жол инженері мамандығын алғаннан кейін ол Стивенсон ағайындыларына (Дэвид және Томас Стивенсон) қосылды, олар британдық үкімет тарапынан шамшырақтар салуға шақырылған еді.

Жапониядағы өмір

Британдық министр сэр Гарри Паркстің Жапонияның сулары мен порларын кеме қатынасы үшін қауіпсіз ету жөніндегі міндеттемелерін орындауға талап етуімен Токугава шогунаты Эдинбургтегі Д. және Т. Стивенсон фирмасын жағалау суларын картаға түсіру және қажет болған жағдайда маяқтар салу үшін жалдады. Жоба француз сыртқы кеңесшісі Леонс Верни бастаған, бірақ британдықтар үшін ол жеткілікті жылдамдықпен ілгерілемеді. Стивенсондардың жапон үкіметіне ұсынуымен Брантон 1868 жылдың тамызында жобаны басқару үшін Эдинбургтен жіберілді, тіпті оның маяқ салуда тәжірибесі болмағанмен де. Оған әйелі, жеңесі және екі көмекшісі қосылды. Токугава шогунатының құлауы және оның орнына Мэйдзи үкіметінің келуі туралы жаңалықты Аден портында алған экспедиция, жаңа үкіметтің бұрынғы үкіметтің халықаралық міндеттемелеріне одан әрі байланысты болатынын есепке алып, Жапонияға саяхатын жалғастыруға шешім қабылдады. Келесі жеті жарым жыл ішінде ол Батыс үлгісінде 26 жапон маяғын және екі жарық кемесін жобалап, құрылысын қадағалады. Құрылыс инженерлері институтының журналында жарияланған некрологта «он жыл ішінде ол 50 маяқ салған» делінген. Бұрын Жапонияда маяқтар болған, бірақ олар көбінесе төмен және кең ғимараттар болған, мысалы, қазір Китакюшүдегі Кокура қамалының аумағында сақталған ескі Ширасу маяғы. Брантон Шотландиядағы Солтүстік маяк кеңесі үлгісінде маяк сақшыларының жүйесін де құрды. Жапониядағы маяқтармен айналысудан басқа, Брантон Йокогаманың алғашқы толыққанды карталарын жасады, оның кәріз жүйесін, көше төсеуін және газ шамдарын жоспарлады, телеграф желісін құрды және елді мекеннің алғашқы темір көпірін жобалап салды. Сондай-ақ ол Жапонияның алғашқы құрылыс инженерлік мектебін құруға көмектесті. Оның еңбегін бағалап, 1871 жылы император Мэйдзи оны қабылдауға шақырды.

Британияға оралу

Жапондық шенеуніктермен келіспегеннен кейін ол 1876 жылғы наурыз айында Жапониядан кетіп, кейіннен "Жапон жарықтары" атты мақаласы үшін жүлде алды. Отанына оралған соң, ол бастапқыда Глазго қаласында Янгтың парафин майы компаниясында жұмыс істеді, ал 1881 жылы Лондонның оңтүстігіне көшіп, архитектуралық гипстен бұйымдар жасады және өмірінің соңына дейін сонда тұрды. Ол Батыс Норвуд зиратында жерленген, ал 1991 жылы оның мәрмәр ескерткішін Йокогама сауда палатасы қалпына келтірді.