АҚШ азаматтығын жоғалтуға қатысты маңызды сот шешімі

Кіріспе

Afroyim v. Rusk, 387 U. S. 253 (1967) – АҚШ Жоғарғы Сотының маңызды шешімі болды, ол АҚШ азаматтарының өз еркінен тыс азаматтығынан айырылуына жол бермейді деп белгіледі. АҚШ үкіметі Польшада туған Бейс Афроимнің азаматтығын жоюға тырысты, себебі ол АҚШ азаматы болғаннан кейін Израиль сайлауында дауыс берген болатын. Жоғарғы Сот Афроимнің азаматтығын сақтап қалу құқығы Конституцияның он төртінші түзетуінің Азаматтық ережесімен қамтамасыз етілгенін шешті. Осылайша, Сот шетелдік сайлауда дауыс бергені үшін АҚШ азаматтығын жоғалтуды талап ететін федералды заңды жойды, соның салдарынан Пэрес Браунеллге қарсы (1958) ісіндегі өзінің бұрынғы шешімін күштен шығарды, онда ол он жылдан да ертерек ұқсас жағдайларда азаматтықты жоғалтуды қолдаған еді. Афроим ісі бойынша шешім АҚШ заңнамасында екі (немесе одан да көп) азаматтықты қабылдауға кеңірек мүмкіндік жасады. Банкрофт келісімдері – АҚШ пен басқа елдер арасындағы екі жақты азаматтықты шектеуге бағытталған келісімдер сериясы, Картер әкімшілігі Афроим және Жоғарғы Соттың басқа шешімдері оларды күшсіз еткенін мәлімдегеннен кейін тоқтатылды. Афроимге қарсы Рак ісінің әсері кейінірек Роджерс Бельеге қарсы (1971) ісімен шектелді, онда Сот он төртінші түзету АҚШ-та туған немесе натурализацияланған адамның азаматтығын ғана қамтамасыз ететінін, ал Конгресс АҚШ-тан тыс жерде туған адамның азаматтық мәртебесін реттеу құқығын сақтайтынын анықтады. Алайда, Роджерс пен Белье ісінде талқыланған нақты заң – Белье орындамаған АҚШ-тағы ең аз тұру мерзіміне қатысты талап – 1978 жылы Конгресс тарапынан жойылды. 1990 жылы АҚШ Мемлекеттік департаменті қабылдаған жаңа саясаттың нәтижесінде, бір сарапшының айтуынша, қазір "американдық азаматтығынан ресми және нақты бас тартпай айырылу мүмкін емес". АҚШ-тан тыс жерде американдық ата-анадан туғандық (jus sanguinis, "қан құқығы"); немесе АҚШ-қа көшіп келіп, содан кейін азаматтандырылу арқылы. 1857 жылы Жоғарғы Сот Дред Скотт пен Сэндфорд ісінде африкалық құлдардың, бұрынғы құлдардың және олардың ұрпақтарының азаматтыққа ие болуға құқығы жоқ екенін шешті. Азамат соғысынан (1861–65) кейін және АҚШ-та құлдықты жою нәтижесінде, босатылған құлдарға азаматтық беру үшін қадамдар жасалды. Конгресс алғаш рет 1866 жылы Азаматтық құқықтар туралы заң қабылдады, онда "АҚШ-та туған және ешқандай шетелдік билікке бағынбаған барлық адамдар" азаматтар деп жарияланды. Азаматтық құқықтар туралы заң Конгресте талқыланып жатқан кезде, оған қарсылар азаматтық беру ережесі конституцияға қайшы екенін мәлімдеді. Осы алаңдаушылықты ескере отырып, сондай-ақ бұрынғы құлдарға азаматтық беруді кейінгі Конгресс күштен шығаруынан қорғау үшін Конституцияның он төртінші түзетуін жасаушылар Конституцияға азаматтықты бекіту туралы ережені енгізді, ол Конгресс немесе соттардың болашақта қол жеткізе алмайтындай азаматтықты кепілдейді: "АҚШ-та туған немесе натурализацияланған және оның юрисдикциясына бағынған барлық адамдар АҚШ азаматтары болып табылады". Он төртінші түзету – азаматтық ережені қоса алғанда – штат заң шығарушы органдарымен бекітіліп, 1868 жылы Конституцияның бір бөлігіне айналды.

Afroyim v. Rusk, 387 U. S. 253 (1967), was a landmark decision of the Supreme Court of the United States, which ruled that citizens of the United States may not be deprived of their citizenship involuntarily. The U. S. government had attempted to revoke the citizenship of Beys Afroyim, a man born in Poland, because he had cast a vote in an Israeli election after becoming a naturalized U. S. citizen. The Supreme Court decided that Afroyim's right to retain his citizenship was guaranteed by the Citizenship Clause of the Fourteenth Amendment to the Constitution. In so doing, the Court struck down a federal law mandating loss of U. S. citizenship for voting in a foreign election—thereby overruling one of its own precedents, Perez v. Brownell (1958), in which it had upheld loss of citizenship under similar circumstances less than a decade earlier. The Afroyim decision opened the way for a wider acceptance of dual (or multiple) citizenship in United States law. The Bancroft Treaties—a series of agreements between the United States and other nations which had sought to limit dual citizenship following naturalization—were eventually abandoned after the Carter administration concluded that Afroyim and other Supreme Court decisions had rendered them unenforceable. The impact of Afroyim v. Rusk was narrowed by a later case, Rogers v. Bellei (1971), in which the Court determined that the Fourteenth Amendment safeguarded citizenship only when a person was born or naturalized in the United States, and that Congress retained authority to regulate the citizenship status of a person who was born outside the United States to an American parent. However, the specific law at issue in Rogers v. Bellei—a requirement for a minimum period of U. S. residence that Bellei had failed to satisfy—was repealed by Congress in 1978. As a consequence of revised policies adopted in 1990 by the United States Department of State, it is now (in the words of one expert) "virtually impossible to lose American citizenship without formally and expressly renouncing it." by birth outside the United States to an American parent (jus sanguinis, "right of the blood"); or by immigration to the United States followed by naturalization. In 1857, the Supreme Court held in Dred Scott v. Sandford that African slaves, former slaves, and their descendants were not eligible to be citizens. After the Civil War (1861–65) and the resulting abolition of slavery in the United States, steps were taken to grant citizenship to the freed slaves. Congress first enacted the Civil Rights Act of 1866, which included a clause declaring "all persons born in the United States and not subject to any foreign power" to be citizens. Even as the Civil Rights Act was being debated in Congress, its opponents argued that the citizenship provision was unconstitutional. In light of this concern, as well as to protect the new grant of citizenship for former slaves from being repealed by a later Congress, the drafters of the Fourteenth Amendment to the Constitution included a Citizenship Clause, which would entrench in the Constitution (and thereby set beyond the future reach of Congress or the courts) a guarantee of citizenship stating that "All persons born or naturalized in the United States, and subject to the jurisdiction thereof, are citizens of the United States". The Fourteenth Amendment—including the Citizenship Clause—was ratified by state legislatures and became a part of the Constitution in 1868.

АҚШ азаматтығынан айрылу

Конституция азаматтығынан айыру мәселесін нақты қарастырмайды. 1810 жылы Конгресс ұсынған түзету – «Адлианттық атақтарды өзгерту туралы» – ратификацияланған жағдайда, Конгресс келісімінсіз шетелден «сыйлық, зейнетақы, лауазым немесе табыс» алған кез келген азаматтың «АҚШ азаматтығынан бас тартатынын» қарастырған болар еді; алайда, бұл түзетуді жеткілікті сандағы штат заң шығарушы органдары ратификацияламады және нәтижесінде Конституцияның бір бөлігіне айналмады. Тарихи тұрғыдан, кейбір әрекеттер азаматтығынан айыруға алып келуі мүмкін екені қабылданған. Бұл мүмкіндік 1898 жылғы «Америка Құрама Штаттары мен Вонг Ким Арк» ісінде Жоғарғы Сот тарапынан аталып өтті, бұл іс АҚШ-та туған, бірақ Қытайдан келген ата-аналары елде заңды түрде тұратын адамның азаматтығына қатысты болды. Бұл іс бойынша Сот Вонгтың қытай тегіне қарамастан, АҚШ азаматы болып туғанын шешкеннен кейін, оның туған кезден бастап азаматтығы жойылмағанын мәлімдеді. Осы мәлімдеме арқылы Жоғарғы Сот Вонгтың АҚШ азаматтығынан айырылуға себеп болатын ешқандай әрекет жасалмағанын растады, демек азаматтығынан айырылуға алып келетін әрекеттердің бар екенін мойындады. 1940 жылғы «Ұлттық заң» шетелдік әскери немесе үкіметтік қызметке негізделген азаматтықты жоғалтуды көзделді, егер ол сол шетелдік елдің азаматтығымен біріктірілсе. Бұл заң сонымен қатар АҚШ қарулы күштерінен дезертирлік жасаған жағдайда азаматтығынан айыруды, соғыс кезінде әскери қызметтен қашу үшін АҚШ-тан тыс жерде қалуды немесе шетелдегі сайлауда дауыс беруді міндеттеді. 1958 жылғы «Нишикава Даллеске қарсы» істе Жоғарғы Сот шетелдік әскери қызмет үшін азаматтығынан айыру ережесі, егер көрсетілген қызмет ерікті екенінің дәлелі болмаса, орындалмайды деп шешті. Дезертирлік үшін азаматтықты жою жазасы сол жылы басқа бір істе («Троп Даллеске қарсы») жойылды. Алайда, 1958 жылғы тағы бір істе («Перес Браунеллге қарсы») Жоғарғы Сот шетелдегі сайлауда дауыс берген кез келген американдықтың азаматтығын жою туралы ережені Конституцияның «Қажетті және дұрыс» тармағына сәйкес Конгресс өкілеттігінің заңды қолданылуы ретінде бекітті, бұл шетелдік істерді реттеу және дипломатиялық қиындықтарды болдырмау мақсатын көздейді. Сот пікірін жазған Феликс Франкфуртер (5-4 көпшілік қолдауымен): «Азаматтық – адамның негізгі құқығы, өйткені ол құқықтардан кем емес» және «халықтың үкіметі олардың азаматтығын алып тастай алмайды, өйткені үкіметтің бір тармағы мұны істеуге ұсынылған рационалды негіз бар деп айтуға болады» деді. Уоррен шетелдік азаматтығынан айыру немесе басқа әрекеттердің нәтижесінде азаматтығынан айыруды қабылдауға дайын болса да, ол былай деп жазды: «Шетелдегі саяси сайлауда дауыс берудің кез келген әрекеті азаматтығынан айыруға әкеп соғады деп нақтылауда, Конгресс өте кең ауқымды жіктеме қолданды, ол американдық азаматтығынан ерікті түрде бас тартуды көрсетпейтін мінез-құлықты қамтиды». Жоғарғы Соттың екі шешімі Перес ісіндегі азаматтығынан айыру тіпті оның жеке адамның қалауысыз да болуы мүмкін деген қағидаға күмән келтірді. «Кеннеди мен Мендоза Мартинеске қарсы» ісінде (1963 ж.) Сот қарулы күштерге шақырудан қашу үшін АҚШ-тан тыс жерде қалған азаматтықты жойды. Сот төрешісі Уильям Дж. Бреннан (Перес ісінде көпшілікке ие болған) Мендоза Мартинес ісіндегі көпшілікке келісетін және Перес ісі туралы ескертулер білдіретін жеке пікір жазды. «Шнайдер Рэскке қарсы» (1964 ж.) ісінде Сот өз еліне тұрақты өмір сүру үшін оралған азаматтардың азаматтығын жойды, Бреннан өзін-өзі бас тартты және істің шешіміне қатыспады. Әртүрлі дереккөздер бойынша ол 1893 немесе 1898 жылы туылған, және жалпы Польшада. Чикагодағы Көркемөнер институтында, сондай-ақ Нью-Йорктегі Ұлттық дизайн академиясында оқыған. Бірақ Мемлекеттік департамент оның АҚШ паспортын жаңартудан бас тартты, өйткені Афроим 1951 жылғы Израиль заң шығарушы органының сайлауында дауыс бергендіктен, ол 1940 жылғы «Ұлттық заңның» ережелеріне сәйкес азаматтығынан айырылды. Иммиграциялық және натурализациялық қызмет (ИНС) 1961 жылғы 13 қаңтарда Афроимнің азаматтығынан айырылғанын растайтын хат шығарды. Нью-Йорк штатының оңтүстік округінің АҚШ округтік сотының федералды судьясы 1966 жылғы 25 ақпанда Афроимнің өтінішін жоққа шығарды, «Конгресс пікірінше, шетелдік саяси сайлауда дауыс беру 'басқа елге адалдық' білдіруі мүмкін, бұл белгілі бір дәрежеде 'Америка азаматтығына қайшы келеді'» және бұл заңның жарамдылығы туралы мәселе 1958 жылғы Перес ісіндегі Жоғарғы Сот шешімімен шешілгенін мәлімдеді. Афроим сот шешіміне қарсы екінші апелляциялық сотқа шағымданып, ол 1966 жылғы 24 мамырда төменгі соттың шешімін және негіздемесін қолдады. Афроимнің шағымын қараған үш судьяның екеуі төменгі соттың талдауын және Перес ісін растауын «толық және терең» деп тапты. Үшінші судья Перес ісінің сенімділігіне қатысты үлкен күмәнділігін білдірді және Афроим басқаша жағдайды ұсынған жағдайда басқа нәтижеге қол жеткізе алатынын ұсынды, бірақ көпшіліктің шешімімен (алайда теріс пікірмен) келісуге шешім қабылдады.

The Constitution does not specifically deal with loss of citizenship. An amendment proposed by Congress in 1810—the Titles of Nobility Amendment—would, if ratified, have provided that any citizen who accepted any "present, pension, office or emolument" from a foreign country, without the consent of Congress, would "cease to be a citizen of the United States"; however, this amendment was never ratified by a sufficient number of state legislatures and, as a result, never became a part of the Constitution. it has historically been accepted that certain actions could result in loss of citizenship. The possibility of this was noted by the Supreme Court in United States v. Wong Kim Ark, an 1898 case involving the citizenship of a man born in the United States to Chinese parents who were legally domiciled in the country. After ruling in this case that Wong was born a U. S. citizen despite his Chinese ancestry, the Court went on to state that his birthright citizenship "[had] not been lost or taken away by anything happening since his birth." By making this statement, the Supreme Court affirmed that Wong had not done anything to result in the loss of United States citizenship, therefore acknowledging that there were actions that could result in the loss of citizenship. The Nationality Act of 1940 provided for loss of citizenship based on foreign military or government service, when coupled with citizenship in that foreign country. This statute also mandated loss of citizenship for desertion from the U. S. armed forces, remaining outside the United States in order to evade military service during wartime, or voting in a foreign election. The provision calling for loss of citizenship for foreign military service was held by the Supreme Court not to be enforceable without proof that said service had been voluntary, in a 1958 case (Nishikawa v. Dulles), and revocation of citizenship as a punishment for desertion was struck down that same year in another case (Trop v. Dulles). However, in yet another 1958 case (Perez v. Brownell), the Supreme Court affirmed the provision revoking the citizenship of any American who had voted in an election in a foreign country, as a legitimate exercise (under the Constitution's Necessary and Proper Clause) of Congress' authority to regulate foreign affairs and avoid potentially embarrassing diplomatic situations. Associate Justice Felix Frankfurter, the author of the opinion of the Court (supported by a 5–4 majority), wrote that:

In a dissenting opinion, Chief Justice Earl Warren argued that "Citizenship is man's basic right, for it is nothing less than the right to have rights" and that "a government of the people cannot take away their citizenship simply because one branch of that government can be said to have a conceivably rational basis for wanting to do so." While Warren was willing to allow for loss of citizenship as a result of foreign naturalization or other actions "by which [an American] manifests allegiance to a foreign state [which] may be so inconsistent with the retention of [U. S.] citizenship as to result in loss of that status", he wrote that "In specifying that any act of voting in a foreign political election results in loss of citizenship, Congress has employed a classification so broad that it encompasses conduct that fails to show a voluntary abandonment of American citizenship." Two Supreme Court decisions after Perez called into question the principle that loss of citizenship could occur even without the affected individual's intent. In Kennedy v. Mendoza Martinez (1963), the Court struck down a law revoking citizenship for remaining outside the United States in order to avoid conscription into the armed forces. Associate Justice William J. Brennan (who had been in the majority in Perez) wrote a separate opinion concurring with the majority in Mendoza Martinez and expressing reservations about Perez. In Schneider v. Rusk (1964), where the Court invalidated a provision revoking the citizenship of naturalized citizens who returned to live permanently in their countries of origin, Brennan recused himself and did not participate in the decision of the case. Various sources state that he was born in either 1893 or 1898, and either in Poland generally, He studied at the Art Institute of Chicago, as well as the National Academy of Design in New York City, and he was commissioned to paint portraits of George Bernard Shaw, Theodore Dreiser, and Arnold Schoenberg. but the State Department refused to renew his U. S. passport, ruling that because Afroyim had voted in the 1951 Israeli legislative election, he had lost his citizenship under the provisions of the Nationality Act of 1940. A letter certifying Afroyim's loss of citizenship was issued by the Immigration and Naturalization Service (INS) on January 13, 1961. A federal judge of the United States District Court for the Southern District of New York rejected Afroyim's claim on February 25, 1966, concluding that "in the opinion of Congress voting in a foreign political election could import 'allegiance to another country' in some measure 'inconsistent with American citizenship'" and that the question of this law's validity had been settled by the Supreme Court's 1958 Perez decision. Afroyim appealed the district court's ruling against him to the Second Circuit Court of Appeals, which upheld the lower court's reasoning and decision on May 24, 1966. Two of the three judges who heard Afroyim's appeal found the district court's analysis and affirmation of Perez to be "exhaustive and most penetrating". The third judge expressed serious reservations regarding the viability of Perez and suggested that Afroyim might have obtained a different result if he had framed his case differently, but decided to concur (albeit reluctantly) in the majority's ruling.

Келіспеушіліктер

Азшылық – көмекші судья Джон Маршалл Харлан II жазған және көмекші судьялар Том Кларк, Поттер Стюарт және Байрон Уайт қол қойған қарсы пікірде Перес дұрыс шешілгенін, Конституция Конгрестің адамның азаматтығын негізді себептермен жою құқығын шектемейтінін, ал Конгресс американдықтардың шетелдік сайлауда дауыс беруіне рұқсат беру елдің сыртқы саясат мүдделеріне қайшы келеді және осының салдарынан азаматтығы жойылуы тиіс деп шешуге құқылы екенін айтты. Харлан былай деп жазды: Конгресс адамның келісімінсіз азаматтығын жоюға құқылы емес деген пікірге жауап ретінде Харлан: "Сот "келісім" терминін анықтап көрсетпесе, бүгінгі шешім осы құқық саласында одан да көп шатасу тудырады" деп болжады.