Кіріспе

активтердің құнын басқару

Активтерді қалпына келтіру, сондай-ақ инвестициялық немесе ресурстарды қалпына келтіру деп аталады, бұл тиімді қайта пайдалану немесе сату арқылы пайдаланылмаған немесе қызмет мерзімі аяқталған активтердің құнын барынша арттыру процесі. Компания таратылып жатқан кезде бұл термин қолданылса да, активтерді қалпына келтіру артық қорды, жаңартылған заттарды және лизинг мерзімі бітіп қайтарылған жабдықты сату процесін де сипаттауы мүмкін. Активтерді қалпына келтіру заңсыз алынған, ұрланған, алаяқтықпен қолданылған немесе оларды заңды иесінен айыру үшін басқаша иеліктен шығарылған активтерді қайтару міндетін де білдіруі мүмкін. Активтерді қалпына келтірудің үш негізгі элементі бар: анықтау, қайта орналастыру және сату. Арнайы бағдарламалық қамтамасыз ету осы қадамдардың кез келгеніне көмектесе алады.

Сәйкестендіру

Өнімсіз активтерге ақша жұмсалғандықтан, оларды инвестицияны қайтару мамандары осылай деп жіктеу маңызды. Кейін оларды қайта пайдалану немесе сату туралы шешім қабылдауға болады. Артық активтер кез келген түрде болуы мүмкін, мысалы, бекітілген жабдықтар, жылжымалы жабдықтар, ғимараттар немесе жер. Бос тұрған немесе артық активтер капитал активтері немесе капитал емес артық активтер болып табылуы мүмкін.

Қайта орналастыру

Бос тұрған активті ұйымның басқа бөліміне қайта жөнелту – активті пайдаланудың ең өнімді жолы болып табылады. Активтерді қайта жөнелту ұйымға ақша үнемдеуге мүмкіндік береді, себебі қазіргі нарықтық бағамен жаңа активтерді сатып алу қажеттілігін жояды. Тиімді түрде қайта пайдалану үшін компанияның басқа бөлімі осындай активке мұқтаж болуы керек. Сондай-ақ, активті жаңа орынға көшіру және орнату іс жүзінде мүмкін болуы тиіс. Ішкі қайта жөнелтудің бір түрі – бір активтен екіншісіне қолданылатын қосалқы бөлшектерді қолдану. Мысалы, такси компаниясының екі жұмыс істемейтін таксисі бар, олардың әрқайсысында әртүрлі жұмыс істемейтін бөліктер орнатылған. Бір таксиден жұмыс істейтін бөлікті алып, екіншісіне орнатқанда, компания жұмыс істемейтін таксилердің санын 50%-ға азайтты.

Тарату

Артық немесе пайдаланылмаған активтерді жою – активті сату, жарамсыз деп тану, қайта өңдеу, қайырымдылыққа беру немесе жою процесі. Бұл процеске активті ұйымның есептен шығару кітаптарынан алып тастау кіреді. Егер бұл тиімді жүзеге асырылса, ұйым бизнеске қайта инвестицияланатын капиталға ие болады. Сонымен қатар, сәтті актив сату кіріс әкеліп, пайданы арттырады. Қайырымдылық жасау жақсы қарым-қатынас құруға және салық жеңілдіктерін алуға мүмкіндік береді. Қолданылатын активті жою әдісі активтің түріне, оның нақты құнына және нарықтағы сұранысқа байланысты болады.