Кіріспе

Кеміргіштердің түрі

Шығыс ормандық егеуқұйрық (Neotoma floridana), сондай-ақ Флорида ормандық егеуқұйрығы немесе бұта егеуқұйрығы деп те аталады, Орталық және Шығыс Америка Құрама Штаттарына тән үйіршік егеуқұйрық. Ол көптеген ұрпақтар бойына ұя ретінде қызмет ететін үлкен қоныстар салады және қысқа дайындық үшін азық-түлігін алыс жерлерде жинап сақтайды. Көп тараған және жиі кездесетін болса да, ол бірнеше аймақта азайып немесе жоғалып кеткен.

Таксономия

Қазіргі уақытта шығыс ағаш егесінің сегіз түрі танылған: N. f. illinoensis, N. f. floridana (атаулы түрі), N. f. smalli, N. f. baileyi, N. f. pennsylvanica, N. f. attwateri, N. f. osagensis және N. f. rubida. Олардың ішінде Key Largo ағаш егесі (N. f. smalli) IUCN бойынша жойылу қаупі төніп тұрған түрлерге жатқызылған. Аллегений ағаш егесі (Neotoma magister) бұрын кіші түр деп есептелген, бірақ салыстырмалы митохондриялық ДНҚ талдауларының нәтижесінде түрге дейін көтерілді. Кіші түрлер Аппалачи таулы үстіртісінде өмір сүрген бір түрден тараған деп саналады, ол кейіннен Жағалау жазығына тараған.

Сипаттама

Шығыс орман кеміргіші – орташа ұзындығы және салмағы орташа болатын орташа өлшемді кеміргіш. Денесі қысқа және мықты, ал құйрығы ерекше ұзын. Оның денесі жұмсақ, сұр қоңыр түсті жүнді қаптайды, жоны бөлігі қараңғырақ. Құрсағы мен аяқтары ақ. Еркек және ұрғашылары бір-біріне ұқсас, бірақ еркектер сәл ірілеу болады. Оларды Нью-Йоркке дейін созылатын Аппалачи тауларында да кездестіруге болады. Олар орманды алқаптарда, далаларда, тауларда, батпақтарда және Колорадоға дейін батысқа қарай созылған төменгі жазықтықтағы жапырақты ормандарда таралған. Небраска және Флорида штатындағы Ки-Ларгода олардың таралған популяциясы көбірек. Кенді таралған аймаққа ие болғанымен, популяция тығыздығы төмен болғандықтан, бұл түр сирек кездеседі деп есептеледі. 1982 жылдан бері жалпы саны азайып келеді. АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы осы азаюдың басты себебі – жағалау жазықтарындағы адам қоныстану салдарынан ортаның жойылғандығы. Бұл түрдің қазба қалдықтары Нью-Мексиконың оңтүстік-шығысындағы Плейстоценнің соңғы кезеңіне жататын шөгінділерден, оның ең жақын қазіргі ареалынан оңтүстік-батысқа қарай бірнеше жүз шақырым жерден табылды. Бұл түр тіпті ареалының солтүстік шегінде де қыстамайды.

Тіршілік ету ортасы

Түр орманды аймақтарда, батпақтарда және тікұшақтарда мекендейді, танылған географиялық түркіні үшін әртүрлі тіршілік ету ортасының артықшылықтары туралы хабарланды. Шығыс орман сысқыры әдетте оқшау тіршілік иелері, сондықтан олардың аумақтары арасында буферлік аймақ болады. Аналықтардың аумағы еркектерге қарағанда кішірек, орташа есеппен шамамен 6 км. Еркектердің аумағы орташа есеппен шамамен 6 км. Шығыс орман сысқырының ұясы әдетте жерде болады, бірақ ол жақсы альпинист және жер бетінде азық іздеуге қабілетті. Шығыс орман сысқыры азық іздеу және жинау әдеттерімен белгілі. Тамақ іздеу қауіпті немесе нәтижелі болмаған кезде жануарлар тамақ қоймаларын тамақпен толық немесе ішінара қамтамасыз ету үшін пайдаланады. Бұл азық-түлік тапшылығын болдырмаудың тиімді стратегиясы. Шығыс орман сысқырының азық-түлік және басқа да заттарды жинақтау және сақтау әдеті оған "қоржық сысқыры" немесе "сауда сысқыры" деген екінші атауын берген. Қыркүйек айынан бастап, сысқыр қыста пайдалану үшін азық-түлік жинап, оны қоржынында сақтай бастайды. Қоржындар қысқы азықтың жалғыз көзі болмаса да, тексерілген қоржындардан көп мөлшерде өсімдік материалы табылды. Азық-түлік қоймаларының бұзылуы үнемі туындайтын мәселе. Орман сысқыры физиологиялық бейімделуді көрсетеді, бұл оларға саңырауқұлақтар мекендейтін тамақты тұтынуға мүмкіндік береді. Саңырауқұлақтар кейбір тағамдардың қоректік құндылығын арттыра алады, өйткені олар тағамдағы қоректік заттарды күрделі көмірсуларды ыдыратып, оларды пайдалануға қолайлы етеді, бұл мүмкіндікті орман сысқыры пайдаланады. Шығыс орман сысқыры негізінен өсімдікпен қоректенетін болса да, дәлелдер оның мүмкіндік болған жағдайда ет жейтінін көрсетеді. Жыландар, саламандралар, тышқандар және бөденелер орман сысқырының асқазанынан табылды. Тіс қайнату және минералды заттар алу үшін кемірілген сүйектер қоржындарда кездеседі. Орман сысқырының ет жеуі туралы тек айғақтар бар. Алайда, мүмкіндік болған жағдайда, орман сысқыры өліктерді де жинақтайды. Шығыс орман сысқырының көбейетін мезгілі климатқа байланысты. Жылы климатта (мысалы, Флорида және Джорджия) жыл бойы көбейе алады, ал жоғары ендіктердегі (мысалы, Канзас және Небраска) шығыс орман сысқыры көктемнің басынан күздің ортасына дейін көбейеді. Олардың жыныстық циклі 3-8 күнге созылады, ал жүктілік 32-38 күн аралығында дамып жетіледі. 15-ші күні олардың жүні толық өсіп, көздері ашылады. Балапандар 3-4 апта бойы анасының сүтімен қоректенеді және 70-90 күннен кейін тәуелсіз болады. Жас сысқырылар 8 айға дейін өседі. Тұтқында Шығыс орман сысқыры 8,6 жылға дейін өмір сүруі мүмкін, бірақ жабайы табиғаттағы орташа өмір сүру ұзақтығы 3 жылды құрайды. Өлімнің көп бөлігі өмірінің бірінші жылында орын алады. Канзаста жүргізілген бір зерттеуде 27 жеке тұлға бақыланды, олардың 6-сы ересек жасқа жетті, ал тек 3-і ұрпақ беруге жетті. Шығыс орман сысқырының ең көп тараған паразиті – құртшалардың дері астындағы жұмыртқалары. Ересек құртшалар жұмыртқаларын сысқырының қонысының кіреберісінің сыртына салады. Олар сысқыры кіреберістен өтетін кезде оның жүніне жабысады. Жұмыртқалар қаққырыққа шыққаннан кейін, құртшалар теріге еніп, сысқырының мойнына, кеудесіне және іш қуысына орналасады. Одан пайда болған кистаның диаметрі 15 мм-ге жетеді, бірақ ол ешқандай ыңғайсыздық тудырмайды. Құртшалар шығыс орман сысқырының шамамен 16%-ын жұқтырады. Ракундар ішек паразиті – ракун құрттарын таси алады. Орман сысқыры ракунның қалдықтарының орналасқан жерлерінде азық іздеп жүргенде құрттың жұмыртқаларын жұтады. Дерлік құрттың дерісі миға таралып, энергия тапшылығына, бұлшықеттерді басқару қабілетінің жоғалуына және соңында өлімге әкеледі. Бұл құрт Индиана, Нью-Йорк, Нью-Джерси және Пенсильвания штаттарындағы орман сысқырының өлімінің себебі болып табылады, инфекция деңгейі шамамен 75%-ды құрайды. Тұқымдарды жинақтау және оларды қоныстарға тасымалдау арқылы тұқымдарды тарату орман экожүйелерінің таралуына және сақталуына үлкен әсер етеді, ал орман сысқырының нәжісі топырақтың құнарлылығын арттырады. Тарихи алдындағы орман сысқырының қоржындарынан алынған нәжістің зерттелуі археологиялық және палеонтологиялық зерттеулерде гүлдік режимдердің өзгеруі туралы мәліметтер беру арқылы үлкен пайдасын тигізеді.

Адамдармен өзара іс-қимыл

Шығыс орман сысқаны көбінесе зиянкес ретінде танымал. Олар әсіресе орманды аймақтардағы үйлерді, коттедждерді немесе шатырларды жылыну немесе баспана табу үшін іздейді, матрастар мен басқа да жиһаз заттарынан ұя жасаудан тартынбайды және жақын жердегі өңделген жерлерде тамақтанады. Автомобильдерге сымдарды шайнау арқылы және ұялау материалдарын енгізу арқылы зиян келтіруі мүмкін. Сирек жағдайларда шығыс орман сысқаны адамға жұғатын аурулардың тасымалдаушысы болуы мүмкін. Сысқанылар көптеген түрлі тағамдармен қоректенсе де, қыс айларында жиналған емен мен жаңғақтарға көбінесе тәуелді болады. 1964 және 1965 жылдары Төменгі Миссисипи өзенінің бассейнінде циган мотылының кең таралуы емен мен қаштанның нашар өніміне және одан кейін аймақтағы шығыс орман сысқанының өлім-жітіміне әкелді. Бұл түрді сақтаудың тағы бір қадамы – адамның қызметін сысқандардың мекендеу орындарынан бөліп, адамның әсерін және жанама салдарларын, мысалы, еңкейдің болуын азайту.