Пхиле шайқасы: Афина демократиясын қалпына келтіру жолындағы жеңіс
Battle of Phyle
Афиналықтар мен спарталықтар арасындағы Фил шайқасы (б.з.д. 404/403 ж.). Демократияны қайтару үшін күрескен афиналықтар спарталықтарды жеңіске жеткізді. Тарих, соғыс.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
404/403 ж.ж. әскери науқаны
Military campaign in 404/403 BC
Фила шайқасы Афина демократиясын қайта орнатуға тырысқан афиналық эмигранттар мен олигархиялық Отыз Тиранды қорғауға ұмтылған спартан гарнизоны арасында болды. Шайқаста Трасибул басқаратын 700 афиналық эмигрант таңертеңгі шабуылда спартандықтарды және олардың атты әскерін шешулі жеңді.
The Battle of Phyle was fought between Athenian exiles who were seeking to restore democracy to Athens and a Spartan garrison trying to protect the oligarchic Thirty Tyrants. In the battle, 700 Athenian exiles under Thrasybulus decisively defeated Spartans and their Athenian cavalry in a dawn ambush.
Кіріспе
Пелопоннес соғысында Афина жеңілгеннен кейін, Лисандр және жеңіске жеткен спартандықтар қалаға тар олигархиялық үкімет орнатып, күшпен енгізді. Бұл үкімет, өзінің қатыгез әрекеттерінің салдарынан "Отыз Тиран" деп аталды. Олардың көптегені Тебаға жиналды, онда Исменийдің спартанға қарсы үкіметінен қолдау мен көмек алды. Б.з.б. 404 жылдың соңында Трасибул басқаруымен 70 жер аударылған адам шекараны кесіп, Аттикаға кіріп, Парнес тауындағы Филе бекінісін басып алды. Отыздықтар осы қауіпті жою мақсатымен Филеге шабуыл жасады, бірақ бастапқы шабуылдар сәтсіз аяқталғаннан кейін, қар буылы олардың әскерін Афинаға кері қайтарды. Осы аралықта Филеге тағы да көптеген жер аударылғандар келіп, ондағы күштің санын арттырды. Отыздықтар Афинаның спартан гарнизонын және афиналық атты әскерін Филеге күзетке жіберіп, жер аударылғандардың елді мекендерге шабуыл жасауына жол бермеуді тапсырды.
Following Athens' defeat in the Peloponnesian War, a narrow oligarchic government was imposed on the city by Lysander and the victorious Spartans. This government, which came to be known as the Thirty Tyrants as a result of its brutal actions, exiled or drove away a number of citizens. Many of these gathered at Thebes, where they received support and assistance from the anti Spartan government of Ismenias. Late in 404 BC, 70 of these exiles, commanded by Thrasybulus, crossed the border into Attica and occupied the strong point of Phyle on Mount Parnes. The Thirty, seeking to dislodge this threat, marched out to attack Phyle, but, after an initial assault was repulsed, a snowstorm drove the force back to Athens. Meanwhile, more exiles began to arrive at Phyle, swelling the size of the force there. The Thirty dispatched the Spartan garrison of Athens, along with an Athenian cavalry force, to keep watch on Phyle and prevent the exiles from raiding the countryside.
Шайқас
Спарталық әскер Филадан екі шақырым жердегі далаға лагерь құрып, сол жерден аймақты бақылап тұрды. Бірақ бұл кезде Филаға көптеген жер аударылғандар келді, соның нәтижесінде Трасибул 700 адамдық әскерге қолбасшы болды. Ол осы әскермен түнде Филадан түсіп, спарталықтардың лагерьін қоршап алды. Таң атқанда жер аударылғандар шабуыл жасап, спарталықтарды оянып жатқанда ұстап алды. Толығымен жеңіліске ұшырады; спарталық әскердің бес бөлігінің бірінен аспайтын, яғни 120 гоплит, сондай-ақ үш атты әскер қаза тапты. Жеңілген әскер дүркіреп Афинаға қашып кетті; бір шақырымға дейін қуғаннан кейін жеңімпаз жер аударылғандар Филаға қайтып келді.
The Spartan force made its camp in a field two miles from Phyle, and from there kept watch on the area. By this time, however, so many exiles had come to Phyle that Thrasybulus was now in command of a 700 man force. With this army, he came down from Phyle at night and surrounded the Spartan camp; at dawn, the exiles attacked, catching the Spartan force in the midst of waking up. A total rout ensued; 120 hoplites, just under a fifth of the Spartan force, were killed, as were three cavalrymen. The defeated force fled back to Athens in disarray; after pursuing for a mile, the victorious exiles returned to Phyle.
Салдары
Бұл күтпеген жеңіліс Афинадағы үкіметке деген сенімді күйретіп жіберді, ал Отыздықтар көп ұзамай Елеусисте өздеріне паналау орны дайындауға кірісті, ондағы ықтимал қарсыластардың біразын тұтқынға алып, жазалап өлімге кесті. Ал жеңіске жеткен эмигранттардың беделі артып, қатарына жаңадан көптеген жауынгерлер қосылды. Фила шайқасынан бірнеше күн өткен соң, Трасибул 1000 сарбазбен Пирейге бас салды. Ол онда тағы бір жеңіске жетті, содан кейін Отыздықтар Елеусиске қашты. Осыдан кейін тоқырау орнады, Трасибул мен оның әскері Пирейді ұстап тұрды, ал Афинаны жаңа олигархиялық үкімет биледі. Бұл жағдай Паусания басқаруымен келген спарталық әскердің араласуымен аяқталды. Филадан келгендермен шешілмейтін шайқастан кейін Паусания Афинада демократиялық үкіметті қайта орнатуға келісім жасады. Афиналықтар жыл сайын 12 Бодромионда жеңістің құрметіне құрбандық шалып тойлады.
This unexpected defeat shook the confidence of the government at Athens, and the Thirty began shortly afterward to prepare a refuge for themselves at Eleusis by seizing and executing a number of potential dissenters there. The exiles, meanwhile, received a great boost in prestige from the victory, and new recruits swelled their numbers rapidly. Just a few days after the battle at Phyle, Thrasybulus led a force of 1000 men to Piraeus. There, he won another victory, after which the Thirty fled to Eleusis. A stalemate then ensued, with Thrasybulus and his men holding the Piraeus while a new oligarchic government held Athens; this was brought to a close when a Spartan force under Pausanias arrived; after fighting an inconclusive battle with the men from Phyle, Pausanias arranged a settlement that restored democratic governance to Athens. The Athenians held sacrifices annually on 12 Boedromion, the anniversary of the victory.