Кіріспе

Американдық өнер тарихшысы (1920–2017 жж.)

Винсент Джозеф Скалли (Vincent Joseph Scully Jr.) (21 тамыз 1920 – 30 қараша 2017 жж.) – американдық өнер тарихшысы, Йель университетінде сәулет өнері тарихының профессоры және осы тақырыпта бірнеше кітаптың авторы. Архитектор Филип Джонсон Скаллиді «барлық уақыттағы ең ықпалды сәулет оқытушысы» деп атаған. Оның Йельдегі лекцияларына көптеген адамдар келіп, зал толып тұратын, және ол әдетте тұрып шапалақтаумен аяқталар еді. Ол сонымен қатар Майами университетінде сәулет өнерінен арнайы шақырылған профессор болды.

Өмірбаян

Нью-Хейвен қаласында туып өскен Скэлли Хиллхаус орта мектебінде оқыды. 16 жасында Йель университетіне түсті. 1940 жылы Йель университетінде бакалавр, 1947 жылы магистр, 1949 жылы докторлық дәрежесін алды. Йельде ол Елизаветалық клубтың және Джонатан Эдвардс колледжінің мүшесі болды. 1947 жылдан бастап Йельде сабақ берді, көбінесе лекция залдары толы болды. Ол сонымен қатар Майами университетінде қонақ профессор болып жұмыс істеді. Скэлли 1991 жылы Йельден зейнеткерлікке шықты, бірақ Йельде және Майами университетінде оқу курстарын өткізуді жалғастырды. 2009 жылы 89 жасында оқытуды жалғастыруға денсаулығының жеткіліксіз екенін хабарлады. Скэллидің ерте кездегі қолдауы Луи И. Кан мен Роберт Вентуридің 20 ғасырдың маңызды сәулетшілері ретінде қалыптасуына үлкен үлес қосты. Скэлли 1963 жылы Нью-Йорктегі ескі Пенсильвания вокзалының қиратылуын қатты сынады, осы оқиға туралы есте қалғандай: "Адам қалаға құдай сияқты кірді, енді тышқан сияқты тығырықтап кіреді". Скэлли Нью-Йорк штатының солтүстігіндегі Фредерик Черчтің Олана үйін сақтауға қатысты, оның маңыздылығы мен қауіптілігі туралы мақаласын 1965 жылғы мамыр айындағы "Прогрессивті архитектура" журналында жариялады. 1983 жылы Лорна Пеграм Скэллинің қатысуымен екі фильмді түсіріп, режиссерлік етті. Фильмдер Метрополитен мұражайы мен WNET телеарнасы үшін жасалды және Метрополитен мұражайындағы өнерге арналған. Скэлли 2017 жылдың 30 қарашасында Вирджиния штатының Линчбург қаласындағы үйінде 97 жасында дүниеден өтті. Өлімнің себебі Паркинсон ауруының асқынулары болды.

Марапаттар мен құрметтер

1952 жылы Скалли және оның әріавторы Антуанетт Даунинг «Ньюпорттың сәулеттік мұрасы» кітабы үшін Элис Дэвис Хичкок сыйлығын жеңіп алды. 1983 жылы Скалли Ұлттық өнер галереясындағы көркем өнер саласындағы жылдық А. В. Меллон лекцияларын оқыды. 1986 жылы Скалли Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 1993 жылы Скалли Америка жетістіктері академиясының Алтын тақта сыйлығын алды. 1995 жылы Ұлттық гуманитарлық қор Скаллиді АҚШ-тың гуманитарлық саласындағы ең жоғары наградасы – Джефферсон лекциясын оқуға шақырды. Оның лекциясы «Қоғамдық архитектура» тақырыбында болды, бұл идея оның архитектуралық философиясының орталық ұғымына айналды. 1999 жылы Ұлттық құрылыс мұражайы сәулет, тарихи сақтау және қала құрылысы саласындағы ең үздік тәжірибе, зерттеу жұмысы немесе сындық талдау көрсеткендерді марапаттау үшін Винсент Скалли сыйлығын құрды. Скалли өзі алғашқы марапатталған атанды. 2003 жылы Қала жер институты Скаллиге болашаққа бағытталған қала құрылысын дамытудағы еңбегі үшін J. C. Nichols сыйлығын табыс етті. 2004 жылы президент Джордж Буш Скаллиге Ұлттық өнер медалін табыс етті, бұл АҚШ-тағы суретшілер мен өнерді қолдаушыларға берілетін ең жоғары награда. Медальдің мақтау қағазында былай делінген: «Дизайн және заманауи сәулет тарихына қосқан ерекше үлесі үшін, соның ішінде архитектура тарихшысы ретіндегі ықпалды оқыту еңбегі үшін». 2010 жылы Жаңа қала құрылысы конгресі Скаллиге Афина медалін табыс етті.

Негізгі басылымдар

Шингл стилі: Ричардсоннан Райттың бастауына дейінгі сәулет теориясы мен дизайны. Нью-Хейвен: Йель университетінің баспасы, 1955. Жаңартылған басылым. Нью-Хейвен: Йель университетінің баспасы, 1971. Атауы "Шингл стилі және таяқ стилі" деп өзгертілді. Франк Ллойд Райт. Нью-Йорк: Г. Бразиллер, 1960. Қазіргі заманғы сәулет: Демократияның сәулеті. Нью-Йорк: Г. Бразиллер, 1961. Жаңартылған басылым. Нью-Йорк: Г. Бразиллер, 1974. Луис И. Кан. Нью-Йорк: Г. Бразиллер, 1962. Жер, ғибадатхана және құдайлар: Грек қасиетті сәулеті. Нью-Хейвен: Йель университетінің баспасы, 1962. Жаңартылған басылым. Нью-Хейвен: Йель университетінің баспасы, 1979. Америка сәулеті және қала құрылысы. Нью-Йорк: Прагер, 1969. Жаңа жаңартылған басылым. Нью-Йорк: Генри Холт, 1988. Шингл стилі бүгінде: немесе тарихшының кек алуы. Нью-Йорк: Г. Бразиллер, 1974. Пуэбло: Тау, ауыл, би. Нью-Йорк: Викинг баспасы, 1975. 2-ші басылым. Чикаго: Чикаго университетінің баспасы, 1989. Жаңа әлемдік тұжырымдамалар: үй құдайлары мен қасиетті орындар: американдық өнер және Метрополитен өнер мұражайы, 1650-1914. Бостон: Литтл, Браун, 1988. Архитектура: Табиғи және адамның жасауы. Нью-Йорк: Сент-Мартинс Пресс, 1991. Қазіргі заманғы сәулет және басқа эсселер. Принстон: Принстон университетінің баспасы, 2002. Профессор Скэллидің лекциялары мен оның туралы лекциялар жинағы мына жерде қолжетімді: https://www.youtube.com/channel/UCqSX1XABzVTu68ou5PWCQ

Сұхбаттар

Винсент Скаллимен сұхбат, Ехуд Сафран мен Дэниел Шерер, "Потлатч" 4 (2016).