Жон Джордж Бартоломью: «Картография патшасы» және Антарктиданы ашар жолындағы географияшы

Кіріспе

Британдық картограф және географ Джон Джордж Бартоломей (22 наурыз 1860 – 14 сәуір 1920) – британдық картограф және географ. Ол патшалық жарғымен бекітілгендіктен "Патшаның картографы" атағын қолданды, осы себепті оны кейде "Картография князі" деп атады. Бартоломейдің ең маңызды еңбегі – Антарктида құрлығына ат қоюы болды, өйткені ол 1890 жылы бұл терминді қолданғанға дейін, құрлықтың қатал климаты мен ресурстардың жетіспеуіне байланысты көбінесе назардан тыс қалған еді.

Өмірбаян

Бартоломей карта жасаушылардың танымал әулетінен шыққан. Ол Энни Макгрегордың (1872 жылы қайтыс болған) және Джон Бартоломей-кішінің ұлы, сондай-ақ Джон Бартоломей және Ұлы ЛТД компаниясының негізін қалаушының немересі болған. Ол Эдинбургтағы Корольдік жоғары мектепте және Эдинбург университетінде білім алған. Оның басшылығымен отбасылық бизнес өзінің саласындағы жетекші кәсіпорындардың біріне айналды. Бартоломей өндіріс маманы ғана емес, сонымен қатар дарынды географ және картограф болды. Түсті контурлы қабаттарды қолдануды енгізген – ол еді. Сондай-ақ, 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басындағы саяхатшылардың қажеттіліктерін көре біліп, ірі қалалардың көше карталарын, велосипед жолдарының карталарын, пойыз кестелерінің карталарын және автомобильдерге арналған жол карталарын шығарды. Ол сол кезеңнің көрнекті ғалымдарымен және саяхатшылармен бірлесіп, олардың зерттеулеріне қатысты жобалар істеді. Бартоломейдің «Метеорология атласы» және «Зоогеография атласы» – жоспарланған бес томдық серияның бір бөлігі болды, бірақ ол ешқашан толыққан жоқ. Өмірінің соңында ол «The Times әлемдік карта атласының» бірінші басылымын жоспарлай алды. Осы атлас және одан кейінгі басылымдары 20 ғасырдың ең сәтті атлас жобасы болып табылады. Джон географ және жазушы Джон Франкон Уильямспен жақын дос болған. Екі дос арасындағы хат алмасу Шотландия Ұлттық кітапханасындағы Бартоломей мұрағатында сақтаулы. Уильямс Америка, Ұлыбритания және әлемнің басқа да аймақтарында Бартоломейдің әдеби агенті ретінде де жұмыс істеді. 1889 жылы ол Джанет Макдональдқа үйленді. Ол бизнестің басқаруын ұлы Джон (Иан) Бартоломейге (1890–1962) тапсырды. Пилкингтон Джексон салған Бартоломейге арналған ескерткіш Эдинбургтағы Дин зиратының 20 ғасырлық бөлігінің солтүстік қабырғасында орналасқан. Оның әйелі Дженни, ұлдары Хью мен Иан Бартоломей және немересі Джон Кристофер Бартоломей осы ескерткіште жерленген. Оның қызы Маргарет, сэр Филипп Джеймс Гамильтон Гриерсонның немересі Филипп Фрэнсис Гамильтон Гриерсонға үйленді. Бартоломейдің қайтыс болғанына 100 жыл толуына орай (2020 жылдың 14 сәуірінде) оны көпшілік еске алып, «Эдинбургті картаға түсіруге» көмектескен баспагер ретінде атады.

Bartholomew came from a celebrated line of map makers. He was the son of Annie McGregor (d. 1872) and John Bartholomew Junior, and the grandson of the founder of John Bartholomew and Son Ltd. He was educated at the Royal High School, Edinburgh and the University of Edinburgh. Under his administration the family business became one of the top operations in its field. Bartholomew himself was not merely a specialist in production, but also a talented geographer and cartographer. It was he who introduced the use of coloured contour layer maps; he also anticipated the needs of late nineteenth and early 20th century travellers by publishing street maps of major cities, cycling maps, railway timetable maps, and road maps for automobiles. He collaborated with major scientific figures and travelers of the period on projects involving their studies. Bartholomew's Atlas of Meteorology and Atlas of Zoogeography were issues from a planned five volume series that was never completed. Before he died he was able to plan out the first edition of the Times Survey Atlas of the World; this and its succeeding editions represent the most successful atlas project of the twentieth century. John was a great friend of geographer and writer John Francon Williams. Correspondence between the two friends is held in the Bartholomew Archive at the National Library of Scotland. Williams also acted as a literary agent for Bartholomew in America, the UK and other territories in the world. In 1889, he married Janet MacDonald. He handed the reins of the business on to his son John (Ian) Bartholomew (1890–1962). A memorial to Bartholomew, sculpted by Pilkington Jackson, exists on the northern wall of the 20th century extension to Dean Cemetery in Edinburgh. His wife Jennie, sons Hugh and Ian Bartholomew, and grandson John Christopher Bartholomew are buried at the monument. His daughter Margaret married Philip Francis Hamilton Grierson, grandson of Sir Philip James Hamilton Grierson. On the centenary of Bartholomew’s death (14 April 2020), he was commemorated publicly and named as a publisher who helped to put ‘Edinburgh on the map’.