Кіріспе

Хоназ қаласының жанындағы сол аттас тау, Денизли қаласынан шығысқа қарай 20 км (12 миль) қашықтықта, сол аттас таудың (Хоназ тауы – Honaz Dağı) беткейінде орналасқан. Бұл тау Түркияның Эгей аймағындағы ең биік нүкте (2517 м). Хоназ тауының солтүстігінде ежелгі заманда Лик деп аталған Хоназ ағысы (Honaz Çayı) жатыр.

Тарих

Ежелгі заманда бұл қала Колосса деп аталды. Б.з.д. 500 жылы Фригиялықтар Колоссаны құрды, содан кейін ол ежелгі гректердің қолына өтті. Геродот пен Ксенофонт грек және парсы әскерлерінің осы жерден өтуін жазған, сол кезде бұл үлкен фригиялық қала болған. Парсы соғыстары кезінде грек және парсы әскерлері осы арқылы өткен. Ежелгі қаланың қираған қалдықтарының бір бөлігі әлі де сақталған. Аймақтың көптеген ежелгі қалалары сияқты, Колосса да жер сілкінісінен қирады, көбісі жойылды. Византия кезеңінде оның аты Хонай болды. Византиялықтар VII ғасырдағы араб шапқыншылығы кезінде қазіргі Хоназ қалашығы орналасқан жерде Хонай қаласын және епископтықты құрды. Таудың жоғары жағында орналасқандықтан, оны қорғау оңай болды. Византияның көп ғасырлық үкімділігінен кейін, қала 1070 жылы алғаш рет Селжұқ түркілерінің қолына түсті, бірақ кейін Комнен дәуірінде қайта басып алынды. Мануил I Комненнің тұсында Хонай шекаралық қала ретінде гүлденді, христиандар мен мұсылмандар үшін сауда және қажырлы сапарлар орталығы болды. Екінші крест жорығының бөлігі ретінде қасиетті жерге бет алған Франция корольі Людовик VII әскері 1148 жылы Кадмус тауы шайқасында түріктердің шабуылына ұшырады. Византиялық тарихшы Никетас Хониат (шамамен 1155 – 1215/1216) осы қалада дүниеге келді. Хонай екі рет түріктермен қолдау көрсетілген жергілікті әскербасылар (Теодор Манкафас 1180-ші жылдардың соңында және Псевдо-Алексий 1192 жылы) тарапынан тоналып, қарақталды. Соңында ол Селжұқтардың қолына түсті. Кейхусрав I оны Византияға қайтаруға уәде берді, бірақ Төртінші крест жорығы және Константинопольді латындықтардың басып алуы нәтижесінде императорлық биліктің әлсіреуіне байланысты, оны күйеу баласы, Византиядан бас тарған Мануил Маурозомесқа беруге шешім қабылдады. Ол 1205 жылдан өліміне дейін, шамамен 1230 жылға дейін Лаодикеямен бірге дербес билік етті. Теодор I Ласкарис 1206 жылы Кейхусрав I-мен келісімге келіп, оны мойындады. Хоназда Селжұқ бекінісі және Осман сұлтаны Мұрат II (1404–1451 жылдары билеген) тұсында салынған Мұрат мешіті бар. 20-шы ғасырда Хоназ Валаадтардың (Оңтүстік-Батыс Грекия Македониясынан шыққан грек мұсылмандары) 1922–1923 жылдардағы Грекия мен Түркия арасындағы халық алмасу кезінде қоныстанған жерлерінің бірі болды.

Қазіргі Хоназ

Бүгінде Хоназ экономикасы негізінен вишня өсіруге негіделген, өнімнің 80% Түркиядан экспортталады және жылына 35 миллион долларға дейін кіріс табуға мүмкіндік береді. Қалада жыл сайын вишня фестивалі өткізіледі. Томаттар және басқа да жемістер мен көкөністер де өсіріледі, оның ішінде олеастердің жергілікті сорттары да бар. Хоназ – бірнеше белгілі пехливандардың (майлы күресшілердің) туған жері, олардың ішінде 3 рет ұлттық чемпион атанған Хусейн Чокал да бар. Жақын орналасқан Каклак поселкесінде "Каклак үңгірі" немесе "Каклак мағарасы" деп аталатын үлкен үңгір бар, ол елдің түкпір-түкпірінен келушілерді қызықтырады. Үңгір арқылы әк тас пен травертиннің қабаттарына айналып, жер бетіне ағып шығып, кейін тез арада жер астына қайта ағатын бұлақ Каклакты жер астындағы Памуккале сияқты көрінеді.