Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Олав Нильссон Сканке (д. 2 қыркүйек 1455 ж.) - норвегиялық дворян, рыцарь және капер. Ол Риксрад мүшесі болды және Бергенхус бекінісіне қолбасшылық етті.
Olav Nilsson Skanke (d. 2. September 1455) was a Norwegian nobleman, knight and privateer. He was a member of the Riksråd and served as commander of Bergenhus Fortress.
Өмірбаян
Олав Сканке әулетінің мүшелерінің бірі болды, ол алдымен Норвегияның, кейіннен Дания-Норвегия патшаларының салт аттылары болды. Ол алғаш рет 1424 жылы Тронхейм қаласындағы патшаның ресми адамы ретінде жазба деректерде еске алынды. Кейін Олав Норвегия мен Данияда бай жер иесі болды және 1430 жылы ағасы Педермен бірге рыцарь атағын алды. Екеуін де рыцарь деп жариялаған патша Помераниялық Эрик болды. Олав Норвегия Риксретінің мүшесі болды. 1430 жылдан кейін Олав Сканиялық Элизабет Эскильдсдаттерге үйленді, ол Данияның патшалық арыстанын өз гербінде пайдалану құқығына ие жоғары текті әйел еді. Олав пен Элизабеттің некесі тең құқықты серіктестік болды, себебі Элизабеттің шығыс Данияда (Скания) жеке меншігінде үлкен мүліктер болды және ол мықты жігер мен қауқарлы мінезге ие еді. Элизабеттің некедегі орны Олавтың өмірінің соңғы кезеңдерінде болған көптеген маңызды оқиғаларда оның атқаратын басты рөлінде айқын көрінеді. Патша Кристофер өзінің билігіне келгенге дейін Эрикке қарсы көтерілістер болғандықтан, халықпен қарым-қатынасын жақсартуды қалады, себебі Эрик шетелдік шенеуніктер мен епископтардың өкімет астындағы халықты пайдалануына жол берген еді. Патша Кристофердің осы қарым-қатынасты жақсарту үшін жасаған басты күш-жігерінің бірі – Норвегия азаматтарының шағымдарын қарау үшін комиссия құру болды. Бұл комиссияның төрағасы Олав Нильсон Сканке болды. Олав сонымен қатар сол кездегі Норвегияның басты сауда орталығы және порты болған Бергеннің бас шенеунігі болып тағайындалды. Норвегия халқының наразылығын тудырған шетелдік ықпалдардың ішіндегі ең бастысы – Ханза одағы еді. Одақ Норвегия заңдарынан тыс әрекет етіп, әдепсіздік пен зорлық-зомбылық көрсетті. Ол кезде Олав Бергенхус бекінісіне қолбасшылық етіп тұрды. Берген тұрғындары Олавқа шағымданды, бірақ рыцарь патшадан да, патша үкіметінен де қолдау таба алмады. Жеке әрекет етіп, қатал шаралар қолданып, Олав қала тұрғындарына қарсы қылмыс жасаған Ханза одағының мүшелерін жазалады, осылайша Одақтың ашуын қоздырды. Олав ағылшын және Ханза кемелеріне шабуылдар жасады. Оның 1440 жылдарынан бастап Батыс Норвегия жағалауында кемелерге шабуыл жасаған бірнеше капитан бағынысында болды.
Olav was one of the members of the Skanke family who went on to serve as knights of first the Norwegian and later the Dano Norwegian kings. He is first mentioned in written sources in 1424, as a royal official in the city of Trondheim. Later on Olav became a wealthy landowner in both Norway and Denmark and was made a knight in 1430, together with his brother Peder. The king who declared the brothers to be knights was Eric of Pomerania. Olav was also a member of the Norwegian Riksråd. Some time after 1430 Olav married Elisabeth Eskildsdatter from Scania, a lady of high nobility who had the right to use in her coat of arms the Royal Lion of Denmark. The marriage of Olav and Elisabeth was one of equal partners, this as Elisabeth personally owned large properties in Eastern Denmark (Scania) and was of strong will and determination. Elisabeth's position in the marriage would be clearly portrayed in the pivotal role she was to play in many of the dramatic events that took place in the latter stages of Olav's life. King Christopher wanted to improve his relations with the common people of his realm, having come to power following rebellions against his predecessor, Eric, who had allowed foreign officials and bishops to exploit the peoples he ruled over. One of the main efforts of king Christopher to mend these relations was to appoint a commission to process the complaints of the citizens of Norway. The chairman of this commission was Olav Nilsson Skanke. Olav was also appointed chief official of Bergen, the main trading centre and harbour of Norway at the time. Perhaps chief among the foreign influences that were detested by the Norwegian people at the time was the Hanseatic League. The League operated outside Norwegian law and conducted themselves with indecency and violence. At the time, Olav was in command of Bergenhus Fortress. The citizens of Bergen complained to Olav, but the knight was not able to get support from either the king or the king's government. Acting alone, and with harsh means, Olav punished those among the Hanseatic League who had committed crimes against the city's citizens, thus earning the hatred of the League. Olav carried out attacks against both English and Hanseatic shipping. He had several captains under his command, who from the 1440s attacked ships off Western Norway. .
Кальмар одағының қақтығыстары
Кристофер патшаның 1448 жылы қайтыс болғаннан кейін Кальмар одағы дағдарыс кезеңін бастан кешірді, себебі марқұм патшаның тікелей мұрагері болмағандықтан Швеция Карл VIII-ді патша етіп таңдады, ал Дания Кристиан I-ді қолдады. Карл VIII 1449 жылғы қарашада өзін Норвегия королі деп жариялады, Карл I Норвегиялық ретінде, бірақ бірнеше айдан кейін, 1450 жылдың басында, оны норвегиялық таққа отырған даниялық Кристиан I құлатты. Осы кезде одақ ішінде соғыс болатыны анық болды, ал жауап ретінде швед ұлттық кеңесі король Карлден Норвегия тағына деген талабын қайтарып алуын сұрады. Бірақ Карл оған келіспеді және 1452 жылы өзінің рыцарі Ориан Карлсон Сканкеді Норвегия патшаларының ежелгі орталығы – Тронхеймді жаулап алу үшін Йемтландтан жіберді. Бұл маңызды қаланы бақылауға алу Карлдың таққа деген талабын күшейтетін еді. Дания тарапынан жауап тез келді, Орианның туыстары Олав Нильссон Сканке және оның інісі Педер оңтүстіктен келіп, Орианды Тронхеймнен қуды. 1453 жылы да осы оқиға қайталанды: Ориан Тронхеймді басып алды, ал Олав пен Педер оны тағы да қуды. Бұл екінші шайқас мұрагерлік дауды аяқтады және Сканке әулетінің рыцарлары арасындағы шайқастарды тоқтатты.
After the death of king Christopher in 1448 the Kalmar Union experienced a period of crisis, due to the late king having had no direct heir with Sweden choosing Charles VIII as king while Denmark supported Christian I. Charles VIII was the first, in November 1449 to proclaim himself king of Norway, as Charles I of Norway, but only a few months later, in early 1450, he was deposed by the Dane Christian I who took over the Norwegian throne. At this point war within the union seemed certain, and in response the Swedish national council asked king Charles to withdraw his claim to the Norwegian throne. Charles would however have nothing of the sort and in 1452 sent his knight Ørian Karlson Skanke from Jemtland to conquer Trondheim, the ancient centre of Norway's kings. Control of this vital city would have greatly strengthened Charles' claim to the throne. The answer from the Danish side came quickly with knight Ørian's own relatives, Olav Nilsson Skanke and his brother Peder, marching up from the south and pushing Ørian out of Trondheim. The same thing happened all over again in 1453 with Ørian seizing Trondheim and Olav and Peder driving him out once more. This second battle finally concluded the conflict over succession and ended the battles between knights of the Skanke family.
Патшаның жұмыстан шығаруы
Олав рыцарі король Кристианның Ханзаға қарсы соғыстарында капер болып қызмет етті. Кристиан сауда одағымен бейбіт келісімге келгеннен кейін, Олав корольдың ынтасына қайшы келіп, Ханза кемелеріне шабуылдауын тоқтатпады.
Knight Olav served King Christian as a privateer during the king's wars against the Hansa. After Christian made peace with the trading alliance, Olav continued to attack Hanseatic ships against the wishes of the king.
Ганза одағына қарсы соғыс
Олаф жұмыстан босатылғаннан кейін Бергенді тастап, Рифюлькедегі Талго аралындағы өз поместьесіне барды. Мұнда ол Ханзаның өзінің жұмыстан босатылуына қатысы үшін қарсы шаралар қолдануға дайындық бастады. Олаф көп ұзамай бірнеше кемелерді жарақтап, Солтүстік теңізде Ханза Лигасының кемелеріне шабуыл жасап, оларды тартып алып теңіз соғысын қайта бастады. Шотландияның шығыс жағалауындағы базадан Олаф Бергенге бет алған Ханза кемелерінің көп бөлігін қолға түсірді. Олафтың әйелі Елизавета және оның екі ұлы да Ханза кемелерін мазалаған флоттағы кемелерге басшылық етті. Елизавета ерекше табысқа жетті және өзінің даналығы мен батылдығымен бүкіл Солтүстік Еуропаға белгілі болды.
After his dismissal Olav left Bergen and went to his manorial home at Talgø Island in Ryfylke. Here he began to set the wheels in motion towards his response to the Hansa's role in his dismissal. Olav soon equipped several ships and started again to wage a naval war on the League by attacking and seizing its ships in the North Sea. Operating from a base on the east coast of Scotland, Olav captured a large percentage of the Hanseatic vessels heading for Bergen. Both Olav's wife Elisabeth and his two sons were each commanding ships in the fleet harrying the Hansa vessels. Elisabeth was especially successful and rapidly became renowned all over Northern Europe for her wisdom and bravery.
Олаф Нильсон Эльвсборгті басып алады
Көп ұзамай Олав Лигаға қарсы жорық соншалықты сәтті болды, ол оны Швеция жағалауына дейін кеңейтіп, шведтердің әлсіз тұстарын кездестіретін әр жерге шабуыл жасады. Шабуылдарының бірінде Олав 1455 жылы шведтердің Эльвсборг бекінісін басып алып, оны өзінің адал жауынгерлерімен бекітті. Бұл бекініс Дания мен Норвегия арасындағы теңіз жолдарына стратегиялық түрде бақылау жасағандықтан шведтер үшін маңызды болды. Альвсборг, осы тиімді кедергі қоятын позицияны басып алумен қатар, шведтердің 13 ғасырдың ортасынан бері бақылауындағы шағын аймақтағы ең маңызды бекінісі болды. Ол Данияның Халланд провинциясын Норвегияның Бохуслен провинциясынан бөліп тұрды. Västergötland провинциясының жағалау бойындағы шағын аймағы 1658 жылғы Роскильде шартына дейін Швецияның Скагеррак және Солтүстік теңізге жалғыз қақпасы болды. Ол кезде Дания мен Швеция арасындағы қарым-қатынас шиеленіскен еді, және Олав осы жағдайда бекіністі даниялықтарға беруді ұсынды. Олав бекіністі тек қана Бергендегі бұрынғы лауазымына қайта орналасқан жағдайда ғана даниялықтарға тапсыратынын айтты. Егер бұл талаптар орындалмаса, ол Эльвсборгты шведтерге қайтарып беретінін мәлімдеді. Осылайша Олав Дания тәжіне қарсы қысым көрсетуге тырысты. Эльвсборг Швеция мен Дания арасындағы бәсекелестікте маңызды болғандықтан, Дания королі Кристиан I рыцарьдың талаптарына келісуге мәжбүр болды.
Soon the campaign against the League became so successful that Olav expanded it to the coast of Sweden, attacking the Swedes at every weak point he could find. In one of his attacks Olav managed to capture the Swedish fortress of Älvsborg in 1455 and garrison it with his own loyal men. This fortress was of vital importance to the Swedes due to its strategic location commanding the shipping routes between Denmark and Norway. In addition to occupying this favorable blocking position Ãlvsborg was also the major Swedish strongpoint in the small strip of land the Swedes had controlled since the mid 13th century, separating the Danish province of Halland from the Norwegian Bohuslen. The small coastal area of the province Västergötland was up until the 1658 Treaty of Roskilde Sweden's only access to the Skagerrak and the North Sea. At the time the relationship between Denmark and Sweden was very tense, and it was in this atmosphere that Olav offered to hand over the fortress to the Danes. Olav made it clear that he would only surrender the fortress into Danish hands if he was reinstituted to his former position in Bergen. If these conditions were not met he would hand Älvsborg back to the Swedes. In effect, Olav committed an act of extortion against the Danish Crown. As Ãlvsborg was of to great importance in the rivalry between Sweden and Denmark, the Danish King Christian I had no choice but to agree to the vigilante knight's demands.
Бергенге оралу және өлім
Олафтың Дания тәжін оны Бергендегі бұрынғы лауазымына қалпына келтіруге мәжбүрлеудегі сәттілігінен кейін, ол отбасымен бірге қалаға тойлы күйде оралды. Олафқа Бергенхус бекінісіне басшылық ету қайтадан тапсырылды.
Following Olav's success in forcing the Danish Crown into restoring him to his former position in Bergen he and his family returned to the city in a triumphant manner. Olav was again given command of the Bergenhus Fortress.