Кіріспе

1988 жылғы Баттервортта, Пенанг, Малайзиядағы апат

Сұлтан Абдул Халим паром терминалы көпірінің құлауы – 1988 жылдың 31 шілдесінде Малайзияның Пенанг штатындағы Баттервортта орналасқан Сұлтан Абдул Халим паром терминалында болған «Пенанг паром қызметі» апаты. Құлау салдарынан 32 адам қаза тауып, 1634 адам жарақат алды. Апаттың себебі – тым көп адам жиналуы және көпірдің болат арқалықтардан жасалған конструкциясының нашарлығы болды. Көлік министрі Линг Линг Сик апаттың себептерін анықтау үшін толыққанды және ашық тергеу жүргізілетінін мәлімдеді, ал бас министр Лим Чонг Ю жәбірленушілерге көмек көрсету үшін әлеуметтік қор құруға уәде берді.

Бір мезгілде өткізілетін екі мереке

Оның себебі – "Сұлтан Абдул Халим" паромдық терминалында шамамен 10 мың адамның тығырылуы болды. Джорджтаундағы Кван Ин қасиеттісінің фестивалі және Пенангтағы Букит Мертажамдағы Киелі Анна шіркеуінің мерейтойы сияқты қытай ұлтының екі бірдей тойы өтті. Салтанатты шеру Эспланадада, Паданг Котада [Дато Керамат және Ансон көшелері арасындағы алаң] және Джорджтаунның басты көшелерінен өтті. 1988 жылдың 31 шілдесі күні түнгі уақытта қала ортасында түрлі-түсті шамдармен безендірілген көшелер бойымен осы қасиеттінің мүсіндері көрсетілді. Қытай күнтізбесі бойынша 60 жылда бір рет болатын бұл шараға қытай ұлтының будда дінін ұстанатындары шақырылды (өмір бойында бір рет болатын мүмкіндік) және Кван Ин "Кейрімділік Құдайы" деген мағынаны білдіргендіктен, бұл мереке берекені әкеледі деп сендірілді. Сол кезде Сингапур, Гонконг және Тайваньнан келген туристер де болды. Букит Мертажамдағы Киелі Анна шіркеуі де мерейтойына орай үлкен той ұйымдастырды. Көптеген этникалық қытай христиандары жексенбі күні таңертең осы шіркеуде құлшылық етіп, буддалық рәсімді көру үшін түстен кейін Пенангқа баруға асықты.

Толық көпір

1985 жылдың 14 қыркүйегінде ашылған Пенанг көпірі қоғамдық көлік үшін жабдықталмаған. Көптеген адамдар Малакка бұғазының әдемі көрінісі мен күн батуын көру үшін аралға барып, содан кейін Эспеланадқа жаяу жүріп жетті.

Толық жәшік

Сұлтан Абдул Халим паром терминалы екі деңгейлі болды. Төменгі деңгей көліктер мен басқа да шағын көліктерді түсіру/көтеру үшін арналған. Жоғарғы деңгей Бэттерворт автобустық станциясынан келетін және кететін жолаушыларға арналды. 1956 жылы салынған бұл терминал 10 мың жолаушының күшіне шыдамады. Оның бағаналары темір бетоннан, ал едені қалың тақталардан жасалған. Тығыз болаттан жасалған еден балкалары, қоршаулары мен қабырғалары төмендегі көліктерге арналған жолды жауып тұрды. Сағат 16:40-та балкалар бүгіліп, сынды. Соның салдарынан еден тақталары құлады. Болат қабырғалар мен шатыр құлап түсті. Жоғарғы деңгейдегі жолаушылар сығалап, бағаналар мен платформа тақтайларының астында қалды. Төмендегі көліктер қирады.

Құрбандар

32 адам қаза болып, 1674 адам жарақаттанды. Зардап шеккендер Баттерворт ауруханасына, Букит Мертажам ауруханасына және басқа ауруханаларға жеткізілді. Өрт сөндірушілер құтқару жұмыстарына күш салды. Сол жақ тоннель толығымен жабылды. Бірақ оң жақ тоннель жұмыс істеуін жалғастырып, жолаушыларға аралға барып-қайтуға мүмкіндік берді. Апат орны тергеу және кеңейту жоспарлау үшін біраз уақытқа қалдырылды. Бұл паром терминалының құлауы туралы жаңалық кешкі сағат 8-де "ТВ3" телеарнасының бас жаңалықтарында хабарланды.

Әсерлер

Оқиғадан кейін Пенанг порты комиссиясы Пенанг жағындағы Баттерворт пен Раджа Тун Уда паром терминалы арасында паромдарды пайдаланудың ыңғайлылығы мен тиімділігін зерттеді. Экспресс автобустардағы жолаушылар Бөтрворт автовокзалынан бөлек, Сунгай Дуа мен Гелугорда да түсірілді. Пэнанг көпірімен салыстырғанда, пароммен бұғазда өтудің шамалы жылдамдығын ескере отырып, көптеген тұрақты жолаушылар енді көпірді артық көреді. Сұлтан Абдул Халим паром терминалы бірнеше өзгерістермен қайта жаңартылды.

Танымал мәдениетте

2015 жылдың 11 сәуірінде TV3 (Малайзия) телеарнасының «Detik Tragik» (Трагикалық сәттер) деректік бағдарламасы паром терминалы көпірінің құлауы туралы бір бөлім шығарды. Содан кейін 2017 жылы Малайзия радио-телевидениесінің (RTM) «Fail Bomba» бағдарламасы да осы оқиғаға арналды.