Кіріспе

Умм-Түба (أم طوبا; ) – Шығыс Иерусалимдегі палестиналық арабтардың ауданы, Сур-Бахердің бір бөлігі; ол Хар-Хома мен Бейт-Лехемнің солтүстік-шығысында және Кибуц Рамат-Рахельдің оңтүстік-шығысында орналасқан. Халық саны 4000 адамды құрайды. 1967 жылғы Алты күндік соғыстан кейін Умм-Түба Иерусалим қалалық округіне қосылды.

Этимология

Араб ауылының атауы "Умм Тува" Византия дәуіріндегі "Метофа" атауынан шыққан, ал "Метофа" өзі Нетофа атауынан туындаған. Нетофа Киелі кітапта Дәуіт патшаның екі батырының туған жері ретінде еске алынады (2 Самуил 23:28-29 (HE)).

Темір дәуірі

Археологиялық қазбалардың нәтижелеріне сүйенсек, Умм-Түба – Киелі кітаптағы Нетофа қаласының орны болған. Нетофа – Бірінші храм дәуірінде гүлденген Яһудалық шаруалардың ауылы.

Византия дәуірі

Византия дәуіріне жататын монастырьдың әсерлі қалдықтары табылды, осының нәтижесінде Умм-Түбаның Византия кезеңіндегі шіркеу басшыларының жазбаларында есімдері кездесетін "Метофа" деген жер екеніне сенімділік пайда болды.

Осман дәуірі

1596 жылы Умм-Түба Осман империясының салық тізімінде Құдс ливасының Құдс нахиясында тіркелген. Онда 36 мұсылман шаңырағы болған. Олар бидай, арпа, зәйтүн, жүзім немесе жеміс ағаштары, ешкілер немесе ара улары сияқты ауыл шаруашылығы өнімдерінен 33,3% мөлшерінде белгілі бір салық төлеген, жалпы сомасы 7500 акче құрады. Кірістің барлығы уақфқа бағышталды. Француз саяхатшысы Виктор Герин 1863 жылы бұл жерге сапар шегіп, христиан дәуірінен қалған үңгірлер мен басқа да іздерді сипаттады. 1883 жылы Палестинаны зерттеу қорының (ПЭФ) Батыс Палестина шолуы (SWP) бұл ауылды «саңылаулы ауызды су қоймалары мен қазіргі ғимараттардың қираған қалдықтары бар ежелгі орын» деп сипаттады. Шығыс жағында Неби-Тода мазары орналасқан.

Британдық мандат дәуірі

1922 жылы Палестинада британдық мандат билігі жүргізген халық санағында Умм-Түба Сур-Бахермен бірге есептелді, оның халқы 993 адамды құрады, барлығы мұсылмандар. 1931 жылғы халық санағында халық саны 1529-ға дейін өсті, барлығы мұсылмандар, 308 тұрғын үйді мекендеді. 1945 жылғы статистика бойынша Умм-Түбаның халқы, Сур-Бахермен бірге, 2450 адамды құрады, барлығы мұсылмандар, және ресми жер және халықты санау деректеріне сәйкес 8915 дунам жерге ие болды. Оның ішінде 911 дунамы плантациялар және суғаруға жарамды жерлер, 3927 дунамы астық дақылдарына пайдаланылды, ал 56 дунамы құрылыс (қалалық) жерлерді құрады.

1967 - қазіргі уақыт

1967 жылғы алты күндік соғыстан кейін Умм-Түба Израиль оккупациясы астында қалды. 1995 жылғы келісімдерден кейін Сур Бахер/Умм-Түба жерінің 40% А аймағында, 3% В аймағында, ал қалған 57% С аймағында деп белгіленді. 1997 жылы Израиль Хар-Хома израильдік поселеністері үшін Умм-Түбадан 354 дунам жерді тартып алды.

Білім

2005 жылы Сур-Бахердің шетіндегі миналау аймағы Израиль тарапынан жүздеген иордандық миналардан тазартылып, Сур-Бахер және Умм-Түбаға қызмет ететін жаңа орта мектептің құрылысына дайындық жасалды. Wingate Charitable Trust қайырымдылық қоры еврей-арабтардың бірлескен жобасын іске қосты, онда Умм-Түба және Кирият-Хай-Ёвель қалаларының бесінші және алтыншы сынып оқушылары ғылымды бірге оқиды. Әр кездесуде балалар ғылыми ұғымдармен танысып, сонымен қатар бір-бірінің тілі мен мәдениетін үйренеді. Гиват-Рамдағы Киелі жерлер мұражайындағы «Абырайым жобасы» арқылы Умм-Түбаның төртінші сынып оқушылары еврей құрдастарымен кездесіп, олардың ортақ атасы – Абырайым/Ибраһим туралы біледі. 2012 жылы Умм-Түба бастауыш мектебі Иерусалим қоры қаржылаған экологиялық суды үнемдеу жобасына қатысты.

Демография

2008 жылы Иерусалим еврей университетінің профессоры Тамар Рапопорт және Афнан Масарава Умм-Түбадағы әйелдер арасында аналық, балалар және отбасылық қарым-қатынастарға деген көзқарастардың өзгеруі туралы зерттемелерін ұсынды.