Кіріспе

Б.з.б. және б.з. 1-ғасырлардағы грек-рим географы Исидор Харакский (Ἰσίδωρος ὁ Χαρακηνός, Isídōros o Charakēnós; Isidorus Characenus) – б.з.б. 1-ғасыр мен б.з. 1-ғасырында өмір сүрген грек-рим географы, Парф империясының азаматы. Ол туралы тек аты және кем дегенде бір шығарма жазғаны белгілі.

Атауы

Исидордың есімін редактор және аудармашы В. Х. Шофф қазіргі Парсы шығанағының солтүстік жағасындағы Харакендегі Харакс қаласынан шыққан деп түсіндірді. Дегенмен, грекше "charax" сөзі жай ғана "қоршау" дегенді білдіреді, және осы атпен аталған бірнеше бекінілген қалалар болған (Charax қараңыз).

Парф станциялары

Исидордың ең танымал еңбегі — «Парф станциялары» (Σταθμοί Παρθικοί, Stathmœ́ Parthicœ́; Mansiones Parthicae), Антиохиядан Үндістанға дейінгі құрлықтағы сауда жолының Арсакид империясының кербулар станциялары бойынша маршруты. Ол қашықтықтарын «шхоени» («жіптер») арқылы берген секілді, бірақ оның шамасы туралы пікірлер әртүрлі. Исидор бұл еңбекті б.з.д. 26 жылдан кейін жазған болуы керек, себебі ол сол жылы болған Тиридат II-нің Фраат IV-ке қарсы көтерілісіне сілтеме жасайды. Қазіргі күйде сақталған «Парф станциялары» үлкен жұмыстың қысқартылған нұсқасы болып көрінеді. Афинейдің бір дерегі үлкен жұмыстың атауы «Парфия айналасындағы саяхат» (τὸ τῆς Παρθίας περιηγητικόν, tò tês Parthías periēgēticón) болғандығын көрсетеді. Афинейдің «Парф станциялары» кітабының қазіргі мәтінінде кездеспейтін сілтемесі — інжу жемісін аулаудың сипаттамасы. І ғасырдың тарихшысы Плиний Үлкен император Августтың «өзінің үлкен ұлы Арменияға парфтар мен арабтарға қарсы басшылыққа аттанғанда шығыстағы барлық қажетті ақпаратты жинау үшін» тапсырған «дүние сипаттамасы» туралы айтады; Плиний авторды «Дионисий» деп атайды, бірақ Шофф бұл қателік деп санайды және бұл Исидорды білдіреді деген пікірде. Географиялық қашықтықтарды өлшеуге қатысты нақты деректерді Исидор келтіреді. 2-ғасырдың сатиригі Лукиан Самосатский де ұзақ өмір сүру туралы айтқанда Исидорды (бірақ міндетті түрде осы Исидорды емес) сілтеме ретінде келтіреді. Лукиан ол сілтеме жасаған еңбектің атын атамайды. 1914 жылы Уилфред Харви Шофф «Парф станциялары» атты қырық алты беттік кітапшасында Шаркстік Исидорға қатысты әртүрлі фрагменттердің аудармаларын түсіндірмелермен бірге жариялады. Бұл томдағы грек мәтіні Карл Мюллермен анықталған.