Кіріспе

Нақыл сөздер кітабының соңғы тарауы – Еврей кітаптарындағы Нақыл сөздер кітабының 31-ші және соңғы тарауы. 1-9 аяттарда Лемуил патшаның анасы оған әділ патша қалай билік етуі керек екені туралы кеңес береді. Қалған аяттарда жақсы әйелдің немесе үлгілі әйелдің қасиеттері сипатталған (10–31 аяттар). Бұл бөлім сондай-ақ «Ешет Ḥаил» деп те белгілі.

еврейше

Келесі кестеде Нақыл сөздер кітабының 31-тарауының еврейше мәтіні дауыстылармен бірге, JPS 1917 аудармасына негізделген ағылшынша аудармамен көрсетілген (қазір ол жалпыға ортақ). 1 Лұмағ патшаның сөздері; анасының оған берген насихаты. 2 Маған, ұлым, не керек? Маған, құрсағымның баласы, не керек? Маған, анттарымның ұлы, не керек? 3 Күшіңді әйелдерге берме, жолдарыңды патшаларды жойғандарға берме. 4 Лұмағ, патшаларға шарап ішуге болмайды, билеушілерге: «Арақ қайда?» деуге болмайды. 5 Әйтпесе, ішіп, заңды ұмытып, барлық кембағалдардың құқығын бұрмалап жібермеу үшін. 6 Өлімге бара жатқанға арақ беріңдер, жан түршігергенге шарап беріңдер. 7 Ол ішіп, кедейлігін ұмытсын, қайғысын есіне алмасын. 8 Дүниеден озғандар үшін аузыңды аш, жойылғандардың құқығын қорға. 9 Аузыңды аш, әділдікпен үкім айт, кедей мен мұқтаждың құқығын қорға. 10 Кім құнды әйелді таба алады? Оның құны алтын-күмістен де қымбат. 11 Оның күйеуі оған толық сенім артады, ол байлықтан кем болмайды. 12 Өмірінің бар күнінде оған жақсылық жасайды, жамандық емес. 13 Жүн іздеп, зығыр табады, қолымен қуанышпен жұмыс істейді. 14 Ол саудагер кемесі сияқты, алыс елдерден тамақ әкеледі. 15 Таңертең тұрып, үйіне тамақ дайындайды, қызметшілеріне үлесін береді. 16 Ол егістікті қарастырып, сатып алады, қолымен жүзімдік отырғызады. 17 Белді күшпен бекемдейді, қолдарын нығайтады. 18 Оның саудасы пайдалы екенін біледі, түні бойы шамдары сөнбейді. 19 Ол қолдарымен тігін тігеді, саусақтары тікелейтілген иірімді ұстайды. 20 Кедейге қол созып, мұқтажға көмектеседі. 21 Үйіне қардан қорықпайды, өйткені үйінің барлығы қызыл киім киеді. 22 Жатынды зығырдан жасайды, киімі жұқа мата мен күлгін түсті болады. 23 Оның күйеуі қала қақпаларында белгілі, ел ақсақалдарымен отырады. 24 Ол зығырдан киім тігіп сатады, саудагерлерге белбеулер береді. 25 Ол күш-қуат пен қадір-қасиетпен киінеді, болашақ күндерге күліп қарайды. 26 Ол даналықпен сөйлейді, тілінде мейірімділік пен ақыл бар. 27 Ол үйінің ісіне қарайды, бос жатпайды. 28 Балалары оны мақтап, «Бұл бақытты әйел!» дейді, күйеуі де оны мақтайды. 29 «Жақсылық жасаған қыздар көп, бірақ сен олардан жоғарысың». 30 Сұлулық жалған, әдемілік өткінші, бірақ Құдайдан қорқатын әйел мақталады. 31 Оның қолынан шыққан еңбек үшін оған сый беріңдер, оның істері қала қақпаларында мақталсын! Бұл тараудың еврей тіліндегі мәтінін қамтитын кейбір ертедегі қолжазбалар - Алеппо кодексі (10 ғасыр) мен Ленинград кодексі (1008) сияқты масореттік мәтіндер. Сондай-ақ, біздің заманымызға дейінгі соңғы ғасырларда жасалған грек тіліндегі койне аудармасы - Септуагинта да бар. Септуагинтаның көне қолжазбалары: Ватикан кодексі (B; 4 ғасыр), Синай кодексі (S; 4 ғасыр) және Александрия кодексі (A; 5 ғасыр).

Лемуелдің сөздері (31:19)

Бұл бөлімде аты аталмаған патша анасы Лемуил патшаға әділдік тағайындау міндеті туралы нұсқау береді. Анасына деген құрмет сезімі мен оның тууының дұғаға жауап ретінде айтылуын пайдалана отырып (2-аят, сл.), анасы патшаны әдепсіздік пен маскүнемдікке қарсы ескертеді (3-7-аяттар). Сегізінші және тоғызыншы аяттар теңсіздік пен әділетсіздікке қарсы шақыру болып табылады.

Жақсы әйел (31:1031)

Бұл тараудың 10–31 тармақтары, сондай-ақ Ешет Хайил (אשת חיל, батыл әйел) деп аталады, жақсы әйелді мадақтауға арналған өлеңді құрайды. Бұл Израиль халқындағы кемелді әйелдің немесе "үлгілі әйелдің" сипаттамасы, ол 'еңбекқор үй шаруасы, тапқыр кәсіпкер, белсенді саудагер, жомарт меценат (20-аят) және дана ұстаз (26-аят). Бұл "Батыл әйел" даналықтың бейнесі ретінде сипатталған, немесе Израиль, Парсы немесе эллинистік қоғамдағы әйелдердің белгілі бір тобының сипаттамасы ретінде қарастырылады. Кейбіреулер бұл мақтауды күйеуінің әйеліне арналған деп есептейді. Бұл – әр жолы еврей алфавитінің кезекті әрпімен басталатын Библиядағы он үш әріптік акростих өлеңнің бірі. Аталған үзіндіде 10 және 29-тармақтарда חיל (Хайил) сөзі кездеседі, ол жақсы әйелдің мінез-құлқының қорытындысы ретінде қарастырылады. Дәстүрлі түрде бұл сөз "адамгершілігі мол" немесе "асыл" деп аударылады. Кейбір ғалымдар бұл сөздің "күшті", "батыр" немесе "ер жүрек" деген мағынаны білдіретінін ұсынады, себебі бұл сөз Танахта көбінесе соғысқа қатысты қолданылады. Абердин теологы Кеннет Эйткен 1–9 тараулардағы қауіпті немесе адалсыз әйелдер туралы ескертулерді ескере отырып, кітаптың соңында "болашақ күйеулердің назарын идеалды әйелге аударуының" дұрыс екенін айтады.

Қолданылуы

Бұл тарау кейбір яһуди отбасыларында сенбі күнгі кешкі асқа дейін, жұма күні кешке оқылады. Бұл тарау библиялық әйелдік идеология аясында ерекше аталып өтеді, сондай-ақ "Нақыл сөздер 31-тараудағы әйел" тақырыбында көптеген кітаптар жарық көрді. Мұндай назар христиандық мақалаларда сынауға түсті.