Кіріспе
Лава өрісі және Сирияның географиялық аймағы Лажат (اللجاة / ALA LC: al Lajāʾ), сондай-ақ Лежат, Ладжа, Эль-Лежа немесе Лажа деп те жазылады, Оңтүстік Сириядағы ең үлкен лава өрісі болып табылады, ауданы шамамен 900 шаршы километрді құрайды. Лажат Дамаск қаласының оңтүстік-шығысында орналасқан, батысында Хауран жазығымен, ал оңтүстігінде Джабал әл-Друз тауларының етегімен шектеседі. Орташа биіктігі теңіз деңгейінен 600 мен 700 метр аралығында, ал ең биік жанартау конусының биіктігі 1159 метрді құрайды. Жылдық жауын-шашын мөлшері аз болғандықтан, Лажат көбінесе шөлді, бірақ кейбір ойыстарда өңделетін жерлер кездеседі. Бұл аймақ тарихы барысында әртүрлі аттармен белгілі болды, оның ішінде еврей Киелі кітабында "Аргоб" (’Argōḇ) және гректерде "Трахонит" (Τραχωνῖτις) атаулары қолданылған, соңғысы Лұқа ішіндегі Жақсы Жаңалықта (Лұқа 3, ) айтылған. Араб тайпалары ұзақ жылдар бойы қоныстанған бұл аймақ римдіктер кезінде дамыды, олар аймақтың ортасынан өтетін және оны Сирия провинциясымен байланыстыратын жол салды. Рим және римдік кезеңге дейінгі дәуірде Трахонитте басым болған діншіл сенімдер Византия дәуірінің көп бөлігінде, христиан діні үстемдікке шыққан 6-ғасырға дейін сақталды. Византия билігі кезінде Трахонитте көптеген ауылдарда шіркеулер, үйлер, моншалар және галереялар салынды, олардың тұрғындары негізінен арабтар болды. Бұл аймақ бір кезде тасталып қалған болуы мүмкін, бірақ 13-ғасырдағы моңғол шапқыншылығы кезінде Сирияның басқа аймақтарынан келген босқындар оны қайта қоныстандырды. Осы оқиға аймаққа қазіргі араб тіліндегі "әл-Ладжах" атауын берді, ол "пана" дегенді білдіреді. 16-ғасырдың басындағы Осман империясының алғашқы кезеңінде әл-Лажатта көптеген шаруашылық ауылдары мен фермалар болды, бірақ 17-ғасырға қарай аймақ көбінесе тасталып қалды. Сулут тайпасы сияқты жергілікті бедуин тайпалары мал жаю үшін аймақты көбірек пайдаланды, ал Ливан тауынан келген друздар 19-ғасырдың басында осы аймаққа қоныстанды. Бүгінде халық құрамы әртүрлі, орталық және шығыс бөліктерінде друздар, ал батыс жиегіндегі ауылдарда мұсылмандар мен мелкіттер тұрады.
The Lajat (اللجاة/ALA LC: al Lajāʾ), also spelled Lejat, Lajah, el Leja or Laja, is the largest lava field in southern Syria, spanning some 900 square kilometers. Located about southeast of Damascus, the Lajat borders the Hauran plain to the west and the foothills of Jabal al Druze to the south. The average elevation is between 600 and 700 meters above sea level, with the highest volcanic cone being 1,159 meters above sea level. Receiving little annual rainfall, the Lajat is largely barren, though there are scattered patches of arable land in some of its depressions. The region has been known by a number of names throughout its history, including "Argob" ( ’Argōḇ,) in the Hebrew Bible and "Trachonitis" (Τραχωνῖτις) by the Greeks, a name under which it is mentioned in the Gospel of Luke (Luke 3, ). Long inhabited by Arab groups, it saw development under the Romans, who built a road through the center of the region connecting it with the empire's province of Syria. The pagan cults that predominated in Trachonitis during the Roman and pre Roman era persisted through much of the Byzantine era, until the 6th century when Christianity became dominant. During Byzantine rule, Trachonitis experienced a massive building boom with churches, homes, bathhouses and colonnades being constructed in numerous villages, whose inhabitants remained largely Arab. The region may have been abandoned at some point, only to be repopulated by refugees from other regions of Syria during the Mongol invasions in 13th century. This earned the region its modern Arabic name, al Lajāʾ, meaning "the refuge". During early Ottoman rule in the 16th century, al Lajat contained numerous agricultural villages and farms, but by the 17th century, the region was all but abandoned. Local Bedouin tribes, such as the Sulut, increasingly used the region for grazing their flocks, and Druze migrants from Mount Lebanon began settling the area in the early 19th century. Today, the population is mixed, with Druze inhabiting its central and eastern areas, and Muslims and Melkites living in villages along its western edge.
Этимология
Лажаттың ежелгі атауы "Трахонит" – трахонмен байланысты жерді көрсетеді, яғни "қалың тасты, қиын өткелді аймақ". Гректер бұл атауды Дамасктың оңтүстігі мен шығысындағы екі жанартаулы аймаққа қолданған: Джабал әл-Друз (Жабал Хауран) тауының солтүстік-батысында орналасқан аймақ араб тілінде "эль Лежа" деп аталады, бұл "паналау орыны" немесе "үрейленгендерге бейілді жер" деген мағынаны білдіреді.
География
Лажат Сирияның оңтүстік-шығысында орналасқан, оңтүстіктегі 45 шақырымдық Изра-Шахба сызығынан басталып, Бурак маңына дейін 48 шақырымға созылған үшбұрышты аймақты алып жатыр. Бұл аймақ Дамаскіден оңтүстікке қарай шамамен 50 шақырым қашықтықта жатыр. Оның көптеген жанартау конустары теңіз деңгейінен 1000 метрден биік, ал ең биігі Шахбаның батысында 1159 метрді құрайды. Лажаттың көп бөлігі сұр, ұсақ-түйіршікті лава далаларымен жабылған, олар тік бұрышты базальт тастардан тұрады, бірақ кейбір жерлері тесіктермен тесілген тегіс, тасты жерлерге де толы. Бұл тесіктер лава салқындағанда пайда болған газ көпіршіктерінен пайда болған, ол бетегелей жер бетіне ағып түскен. Сондықтан, қазіргі заманға дейін әрбір ауылда жаңбыр суын сақтауға арналған төртбұрышты су сақтағыштар (цистерналар) болған, олар судың басты көзіне айналған.
Ерте тарих
Көне заманда Трахонит аймағына Лажат және оның шығысындағы Сафа деп аталатын Тулул аймақтары кірді. Біздің заманымыздың бірінші ғасырында Рим империясы Сирияны жаулап алды және 24 жылы көшпелі қарақшылар мен мал өсірушілер мекендеген, үңгірлерде және жартастарда тұрған Трахонитті Ұлы Иродтың билігіне бағындырды; ол Иудеяның Ирод патшалығының құрамына енді. Қаланың негізгі набат тайпалары – Сембои және Мигдаленои (жақын маңдағы әл-Мұжайдилден көшіп келгендер) болды. Лажат аймағында Византия дәуіріне дейінгі қираған жерлерді қамтитын кем дегенде отыз орналасқан жер бар. Трахониттегі ең ерте белгілі христиан қауымдарының бірі – Сур (көне аты белгісіз), онда 458 жылы салынған христиан ғимараты болды. Зорава Византия Трахонитінің әлемдік астанасы болды. Зоравада христиандықтардың бұрыннан бар екенін көрсететін ешқандай мәлімет жоқ. Тарихшы Г. Гаубеге сәйкес, Лажатқа Сирияның басқа аймақтарынан келген босқындар қоныстанған болуы мүмкін, себебі моңғол шапқыншылығының салдарынан қысым артқан. 19 ғасырдың басында Лажаттың ішкі аймағында Умм әл Зайтун және Лахитах деген екі друз ауылы болды. 1860 жылғы Ливан таулы аймағындағы азаматтық соғыстан кейін друздердің кең ауқымды қоныстануы басталды. Исмаил әл Атраш друздерді сулуттармен болған шайқаста жетекшілік етті, ал әл Хамдан және Бани Амер тайпалары сулуттармен бірігіп, өздерінің басты қарсыласы Бани әл Атрашқа қарсы күресті. Лажат 2009 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік биосфералық қорығы деп жарияланды.
Киелі кітап сілтемелері
Өте қиын өңір болған аралда Ог Исраилді жаулап алған кезде алпыс қабырғалы қала орналасқан (Заңды қайталау 3:4 (НИВ); Патшалар 4:13 (НИВ)). Кейіннен Сүлейменнің билігіндегі Басанның Лаят қаласы да осы аймақтың бірі болды. Лұқаның Ізгі хабарында бұл өңір Трахонит, яғни "қиын өңір" деп аталған (Лұқа 3:1). Бұл аймақ Ирод Филипптің тетрархиясының бір бөлігі болды және тек бір рет "Itouraias kai Trachbnitidos choras" деген тіркеспен, яғни "Итурея және Трахония өңірінің" деп еске алынады. Мұнда "алпыс қабырғалы қала 308 шаршы шақырымдық аумақта әлі де көрініп тұр. Архитектурасы салмақты және массивті. Қабырғалары 4 фут қалыңдығында, цементсіз бір-біріне үйлестірілген тастардан тұрғызылған; шатырлары темірдей берік базальт тас плиталарынан жасалған; есіктер мен қақпалар 18 дюйм қалыңдығында, салмақты құлыптармен бекітілген. Бұл жер әлі де Ог патша тұсында 'алпастар елі' деп аталғандай көрінеді". "Мен кешке тастап кетілген қалаға бірнеше рет кіріп, жайлы үйді иеленіп, түнді тыныштықта өткіздім. Басанның ежелгі қалаларындағы көптеген үйлер бүгін салынғандай мүлтіксіз. Қабырғалары берік, шатырлары бұзылмаған, тіпті терезе жалюзилері де орнында. Басанның ежелгі қалаларында әлемдегі ең көне тұрғын үй архитектурасының үлгілері сақталған болуы мүмкін" (Портер, 1867).