Кіріспе
Малахи кітабының дәстүрлі авторы Малахи (/audio=En us Malachi. ogg/'/m//æ//l//ə//k//aɪ///), сондай-ақ Малахия деп те аталады, Танахтың «Пайғамбарлар» (Неви’им) бөлімінің соңғы кітабы – Малахи кітабының авторы. 1897 жылғы Истонның Киелі кітап сөздігінде айтылғандай, Малахи – жеке есім болмауы мүмкін, себебі ол «елші» деген мағынаны білдіреді, сондықтан оны псевдоним деп санаушылар көп. Яһуди дәстүрінде Малахидің нақты аты – жазушы Езра деген пікір бар.
Malachi (/audio=En us Malachi. ogg/'/m//æ//l//ə//k//aɪ///; ), also known as Malachias, is the name used by the author of the Book of Malachi, the last book of the Nevi'im (Prophets) section of the Tanakh. According to the 1897 Easton's Bible Dictionary, it is possible that Malachi is not a proper name; because it simply means "messenger", many assume it to be a pseudonym. Jewish tradition claims that the real identity of Malachi is Ezra the scribe.
Жеке тұлға
1906 жылғы еврей энциклопедиясының редакторлары Малахияның Аггей мен Зәкәриядан кейін пайғамбарлық еткенін айтты және оның пайғамбарлықтарының шамамен б.з.д. 420 жылы, Езраның Парсыдан екінші рет оралуынан кейін немесе оған оралудан бұрын болғанын болжады. Талмуд және Йонатан бен Узиелдің арамей тіліндегі Таргумы Езра мен Малахидің бір адам екенін көрсетеді. Бұл – көптеген яһудилердің және Жером сияқты кейбір христиандардың дәстүрлі пікірі. Бұл орынды, себебі «Малахия» халықты кінәлайтын нәрселер Езраның айтқандарымен бірдей, мысалы, шетелдік бұтқа табынушы әйелдерге үйленуі. Малахия сондай-ақ бұзылған дін қызметкерлеріне көп көңіл бөледі, ал дін қызметкері болған және халықты заңға бағынуға шақырған Езра оларды жек көретін. Иосиф Флавийдің сөзіне қарағанда, Езра қайтыс болып, «Иерусалимде зәулім түрде» жерленген. Егер Езраның «Малахия» деген атпен жазғандығы туралы дәстүр дұрыс болса, онда Иосиф Флавий оның Пайғамбарлар қабіріне, Малахияның дәстүрлі жерленген жеріне қойылғанын білдірген. Бұл сондай-ақ Езраның Малахия есімді пайғамбарға сілтеме жасамауының себебін түсіндіреді, бірақ Аггей мен Зәкәрия сияқты басқа пайғамбарларға сілтеме жасады. Басқалары бұл кітапты Зеруббабел мен Нехемия жазған деп санайды, ал кейбіреулері Малахияның мүлдем бөлек адам болғанын, мүмкін леуілік және Ұлы Жиналыстың мүшесі болғанын айтады.
Атауы
Малахи есімі Еврей жазбаларында басқа жерде кездеспегендіктен, кейбір ғалымдар оның пайғамбардың жеке аты екеніне күмәнданады. "Малахи" түрі (әдебиетте "менің елшім" деп аударылады) Малахи 3:1-де кездеседі (Малахи 2:7-мен салыстырыңыз), бірақ бұл форма Ях сияқты қосымша буынсыз дерлік атау ретінде қолданылмайды, сондықтан "Малахья", яғни "Яхтың елшісі" болып табылады. Кітапқа қосылған канонды емес кіріспелер, "Септуагинта" мен "Вулгата" екеуінде де, Малахи атының соңында "ях" буыны болғанын болжайды. Ал "Таргумда" былай делінген: "Менің періштемнің қолымен, оның есімі - жазушы Езра". Г.Г. Камерон "Малахи" сөзінің соңы сипаттаушы екенін, және латын тіліндегі "angelicus" сөзімен мағынасы бірдей екенін, яғни "хабар немесе миссиямен жүктелген адам" (миссионер) дегенді білдіреді деп санайды.
Күні
Пайғамбардың нақты күні туралы пікірлер әртүрлі, бірақ көбінесе барлық ғалымдар Малахияның парсы дәуірінде, б.з.д. 516 жылы Екінші ғибадатхана қайта жаратылып, арналуынан кейін пайғамбарлық жасағанымен келіседі. Нақтырақ айтқанда, Малахия, Езра мен Нехемия заманында өмір сүрген және қызмет еткен болуы мүмкін. Малахия өз жазбаларында айтқан кемшіліктер, Нехемияның б.з.д. 432 жылы Иерусалимге екінші рет келгенде тапқан кемшіліктермен дәл сәйкес келеді, сондықтан ол Нехемиямен бірдей уақытта немесе одан кейін көп ұзамай пайғамбарлық жасаған болуы мүмкін. В. Гунтер Плауттың сөзіне сүйенсек: Малахия өз міндеттерін ұмытып кеткен дін қызметкерлерін, халықтың қызығушылығы төмендегендіктен қаржы тапшылығына тап болған ғибадатхананы және яһуди еркектерінің өз яһуди әйелдерін басқа дінге кіргендермен үйлену үшін ажырастыратын қоғамды сипаттайды.
Malachi describes a priesthood that is forgetful of its duties, a Temple that is underfunded because the people have lost interest in it, and a society in which Jewish men divorce their Jewish wives to marry out of the faith.