Кіріспе

Бункёдағы Конфуций ғибадатханасы (Япония, Токио қаласы, Бункё ауданы) – Токиодағы Юсима ауданындағы Конфуций ғибадатханасы (聖堂). Ол 17-шы ғасырдың соңында Эдо дәуірінің Генроку кезеңінде құрылған. Эдо дәуірінің соңына қарай, шогунаттың ең маңызды білім беру орталықтарының бірі – Шохэй зака Гакумонжо (昌平坂学問所) оның аумағында салынды.

Өмірбаян

1632 жылы Токугава Иэясудың тоғызыншы ұлы және Овари доменінің даймиосы Токугава Йошинаоға Конфуцийшілдікті зерттеу және тарату үшін Эдода академия құруға рұқсат берілді. Алғашқы құрылыс, Сенсейден (先聖殿), неоконфуцийшіл ғалым Хаяши Разан (1583–1657) өзінің Шинобугаока (қазіргі Уэно паркі) жерінде салды. Токугава сёгундарының келесі буындары мен Хаяши кланының басшылығымен жапондық неоконфуцийшілдік, әсіресе Чжу Си ілімдерінде дамыған, Токугава сёгунатының саяси философиясының ресми ортодоксалдығы мен негізіне айналды. Бесінші сёгун Токугава Цунаёши 1691 жылы ғимаратты қазіргі орнына көшірді, онда ол Юсима Сейдоның Тайсейдені (大成殿) болды. Хаяши мектебінің конфуцийшілдік бағыты да сол кезде көшті, ал Кансей жарлығы неоконфуцийшілдіктің Жапонияның ресми философиясы ретіндегі бекітілгеннен кейін, 1797 жылы мектеп мемлекеттік қолдаумен академияға айналды. Ол хатамото ұлдары мен түрлі даймёлардың көптеген ұлдары үшін елдегі ең маңызды оқу орны болды. Мектеп Конфуцийдің туған жері саналатын аймақтың (昌平, жапонша Shōhei) құрметіне Shōheizaka Gakumonjo (昌平坂学問所) немесе Shōheikō (昌平黌) деп аталды. Shōheikō ректоры Эдодағы білім беру жүйесінің басшысы болды. Академия қазіргі храм аумағынан әлдеқайда кең аумақты қамтыды, соның ішінде қазіргі Токио медициналық және стоматологиялық университеті орналасқан жер де кірді. Академиядағы лекциялардан басқа, көктем және күз айларында жақын орналасқан Конфуций храмында рәсімдер өткізілді. 1871 жылы Мейдзи қайта жаңғыруынан кейін неоконфуцийшілдік ресми қолдаудан айырылып, академия жабылды, бірақ ол Токио императорлық университетінің тікелей алдын бағасы саналады. Токио медициналық және стоматологиялық университеті әлі де осы аумақтың бір бөлігін алып тұр. 1872 жылы академия орнында Жапонияның алғашқы мұғалімдер колледжі салынды. Аумақтың бір бөлігі Жапонияның алғашқы мұражайына айналды, ол кейіннен Уэноға көшіріліп, Токио ұлттық мұражайы болды. Еліміздің алғашқы кітапханасы, Ұлттық диета кітапханасының алдыңғысы да осы жерде салынды. 1922 жылы бұл орын Ұлттық тарихи ескерткіш ретінде танылды. Эдо дәуірінен жеткен құрылыстар 1923 жылғы Ұлы Канто жер сілкінісінде қирады. Қазіргі Юсима Сейдо ғимаратын Ито Чута жобалаған және 1935 жылы құрылысы аяқталды. Жаңа ғимараттың ашылу салтанатына Қытай Республикасы мен Маньчжурияның өкілдері қатысты.

Шохейкодағы білім

Мектепте үш түрлі оқушы болды: Шогунат бюрократиясының тікелей тәлімгерлері (稽古人), тұрақты тәлімгерлер (書生) және тек ашық сабақтарға қатысатын еркін тыңдаушылар (聴聞人). Кейкониндер Эдодағы хатамото және гокенин әулеттерінен шыққан, Шогунаттың тікелей вассалдары болған. Олар үшін шағын жатақхана қарастырылған, бірақ оның сыйымдылығы шектеулі болды, сондықтан Кейконин студенттерінің көпшілігі күн сайын Эдодағы өздерінің үйлерінен қатысып тұратын. Шөсей тұрақты тәлімгерлеріне, елдің барлық хан хандықтарынан стипендиямен келгендерге үлкен жатақхана дайындалған. Сабақтардан басқа, Шөсей студенттері кампуста тұрып, көп уақытын ғылыми пікір-таластарға арнады, нәтижесінде бүкіл елде мықты түлектер желісі құрылды, ол Мейдзи реставрациясы кезінде маңызды рөл атқарды. Мектепке қабылдану үшін Кейкониннің ұсыныс хаты және одан кейін оқытушылармен тексеру сұхбаты қажет болды. Курстар конфуцийлік ілімдерге, қытай мәтіндерін терең зерттеуге бағытталған. Сондықтан "Төрт кітап" және "Бес классика" жан-жақты зерттелді. Тұрақты студенттер мен Кейкониндерге арналған сабақтардан өзге, қарапайым халық үшін күн сайын ашық курстар ұйымдастырылды. Әр түрлі емтихан түрлері жүргізілді, жас тәлімгерлерді бағалау және оқуларын жалғастыру мүмкіндігін анықтау үшін жыл сайын өткізілетін Содокугинми (素読吟味) емтиханынан бастап, мектеп тарихында барлығы 19 рет өткізілген беделді Гакумонгинми (学問吟味) емтиханына дейін.

1871 жылдан кейінгі институционалдық тарих және мұра

Түпнұсқа Тайсейденнің түс схемасы қызыл бояу және патинадан тұрған деп саналады. Бірнеше рет өртеніп, қирағаннан кейін Тайсейден 1799 жылы Митодағы Конфуций храмының үлгісімен қайта салынды, онда қара бояу қолданылды. Бұл ғимарат Мейдзи кезеңіне дейін сақталды, 1872 жылы Юсима Сейдо көрмесіне пайдаланылды, 1922 жылы ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды, бірақ келесі жылы болған Ұлы Канто жер сілкінісінде тағы да өртенді. Қазіргі Тайсейден темірбетоннан салынған, ал жобасын Ито Чута жасаған. Мейдзи реформасынан бері Юсима Сейдо ғимаратын Білім министрлігі, Токио ұлттық мұражайы және бүгінгі Цукуба және Очаномидзу университеттерінің (қазір басқа жерде орналасқан, бірақ атында "Очаномидзу" сөзі сақталған) алғашқы нысандары сияқты бірнеше мекемемен уақытша бөлісіп келді. Аула ішінде Тайбэй (Тайвань) Lions клубының 1975 жылы сыйға берген әлемдегі ең ірі Конфуций мүсіні орналасқан. Сондай-ақ Ян Хуэй, Цзэнцзи, Конг Цзи және Менцийдің төрт дана мүсіні де бар. 1970 жылдары Тайсейден NTV телеарнасының "Мейрамжан" телесериалындағы кейбір сахналарға түсірілім алаңы ретінде пайдаланылды. Жақын жердегі Юсима Тенман гуімен бірге Юсима Сейдо емтиханға дайындалып, сәттілік тілейтін студенттерді қызықтырады.