Кіріспе

Жапондық әскери көлік ұшағы

Кавасаки С 1 (川崎 C 1) – жапондық конгломерат Кавасаки Heavy Industries компаниясы жасаған және өндірген екі қозғалтқышты, қысқа қашықтықтағы әскери көлік ұшағы. Оны Жапонияның Әуе өзді қорғаныс күштері (JASDF) ғана пайдаланады. C 1 ұшағын әзірлеу 1966 жылы JASDF-тің талабы бойынша басталды. Ол екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінен қалған, қартайып бара жатқан Curtiss C 46 Commando көлік паркіне отандық реактивті ұшақпен алмастыру мақсатын көздеді. 1970 жылдың 12 қарашасында алғаш рет ұшқан, ал келесі жылы оның көптеп өндірісі басталды. C 1 ұшағы ХХ ғасырдың екінші жартысы бойында және ХХІ ғасырдың басында JASDF-тің көлік мүмкіндіктерінің негізін құрады. 2010 жылдары Кавасаки жаңа, үлкен және ұзақ қашықтықтағы Kawasaki C 2 көлік ұшағын жасады, ол ақырында JASDF-тің C 1 паркін толықтай алмастырады.

Жобалау және әзірлеу

1966 жылға қарай Жапонияның Әуе өзінқорғаныс күштерінің (JASDF) көлік паркі негізінен Curtiss C-46 Commandos ұшақтарынан тұрды. Бұл ұшақтар Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде негізгі көлемде өндірілген американдық көлік ұшағы болып, сол дәуір үшін өте мүмкіндікті ұшақтар саналды. 1960 жылдардың ортасына қарай онжылдықтар бойы пайдаланылып келген C-46 ұшақтарының мүмкіндіктері Lockheed C-130 Hercules сияқты көптеген жаңа ұшақтармен салыстырғанда артық болмай қалды. Бұл жағдай JASDF-тің бірқатар шенеуніктерін оны алмастыру үшін отандық жобаланған және өндірілген көлік ұшағын іске қосуға ынталандырды. Осындай ұмтылыстар Үшінші қорғаныс даму жоспарына сәтті енгізілді. Бағдарламаның жобасын қарап шыққаннан кейін, NAMC жапондық конгломераты Kawasaki Heavy Industries компаниясын әуе көлігінің негізгі мердігері ретінде таңдады. Сондықтан ұшақ Kawasaki атын иеленді. C-1 ұшағы негізгі конфигурациясы бойынша екі қозғалтқышты, орташа қашықтықтағы көлік ұшағы болып табылады және сыртқы түрі Lockheed C-141 Starlifter ұшағына ұқсас. Қысқартудың тағы бір себебі 1970 жылдары әртүрлі әскери бағдарламалар мен сатып алу жобаларына енгізілген жалпы кезеңдік қысқартулар болды. Әскери мақсаттағы көлік ұшағы ретіндегі негізгі мақсатынан өзгеше, MITI бір кезде C-1 ұшағының дизайнын келесі буын коммерциялық көлік жобасының негізі ретінде пайдалануға шешім қабылдады. Бұл бағытта белгілі бір жұмыстар атқарылғанмен, кейіннен осы күш-жігерді тоқтатып, американдық Boeing компаниясының жаңа 767 ұшағы сияқты халықаралық ынтымақтастыққа баса назар аудару туралы шешім қабылданды. C-1 бағдарламасынан алынған технологиялар мен білімді жапондық коммерциялық кәсіпорындардың басқа салаларына енгізуге күш салынды. Автор Ричард Дж. Самуэльстің сөзіне сәйкес, құрылымдық жобалау және материалдың тозуын болдырмау техникаларын жақсы түсіну сияқты маңызды нәтижелер автомобиль және теміржол вагондарының өндірісіне, сондай-ақ басқару тақталары мен дисплей жүйелері сияқты кішкентай бұйымдарға ауыстырылды.

Пайдалану тарихы

XC 1 деп белгіленген прототип 1970 жылдың 12 қарашасында алғашқы рейсін жасады. 2016 жылдың 30 маусымында "68 1203" нөміріндегі C 2 өндірістік үлгісі Гифу әуе базасындағы Әуе даму және сынақ қанатына тапсырылды.

Нұсқалар

XC 1: Көне үлгілер. C 1/C 1A: Орташа қашықтықтағы әскери көлік нұсқасы. Соңғы бес C 1 тапсырысы бойынша қосымша 4730 литрлік жанармай багымен жабдықталды. EC 1: Электрондық соғыс жаттығу ұшағы. C 1FTB: Әртүрлі жабдықтарды сынауға арналған ұшу сынақ платформасы. Asuka/QSTOL: Ұлттық аэроғарыш зертханасы жасаған тыныш STOL зерттеу ұшағы. Төрт FRJ710 турбовентиляторлы қозғалтқыштармен және Коанда эффектісін пайдалана отырып жасалған. Ол STOL технологиясын зерттеу, жоғары беттен үрлеу арқылы ұшу, ұшақ шуын азайту, сымдық басқару жүйелері және композиттік материалдарды қолдану мақсатында салынды. Салынған жалғыз данасы қазір Жапонияның Гифу префектурасындағы Какамигахара қаласында орналасқан Гифу-Какамигахара әуе және ғарыш мұражайында қойылған. Ескерту: Төртінші қорғаныс жоспары (1972–1976) бойынша үш C 1 әуеде мина орнатушылар ретінде MSDF-ке берілді. Оларға қандай тағайындама берілгені, немесе олар тіптен жеткізілгені белгісіз.

Апаттар

1983 жылдың 19 сәуірінде 401-ші тактикалық әуе көлігі эскадрильясының екі C-1 ұшағы Комаки әуе базасынан Ирума әуе базасына бағыт алғанда, бес ұшақтың алдыңғы екі ұшағы нашар көріну жағдайында төмен биіктікте ұшқанда Тоба, Мие қаласының жанындағы төбеге шағылып құлады. Үшінші ұшақ та соқтығысудан қиынмен құтылып, ағаштарға тиді, бірақ Комаки әуе базасына орала алды. Осы екі ұшақта барлығы 14 адам қаза тапты, 68-1015 ұшағында 6 адам, ал 58-1009 ұшағында 8 адам болды. 1986 жылдың 18 ақпанында C-1 58-1010 ұшағы Ирума әуе базасынан ұшып шыққан кезде ауыр зақымданып, жарамсыз деп жарияланды, экипаж мүшелері зардап көрген жоқ. 2000 жылдың 28 маусымында C-1 ұшағы бортында бес адаммен Жапонияның батыс жағалауындағы теңізге сынақ ұшу кезінде құлады.