Кіріспе
Көп арналы онлайн маркетинг әдісі. Мобильді маркетинг – смартфондар, қарапайым телефондар, планшеттер және басқа да байланыс құрылғылары арқылы веб-сайттар, электрондық пошта, SMS және MMS, әлеуметтік желілер немесе мобильді қосымшалар пайдалана отырып, нақты аудиторияға қол жеткізуге бағытталған көп арналы онлайн маркетинг әдісі. Мобильді маркетинг клиенттерге уақыт пен орынға қатысты, жекелендірілген ақпаратты ұсынып, тауарлар мен қызметтерді, кездесулерді еске түсірулер мен жаңа идеяларды насихаттауға мүмкіндік береді. Теориялық тұрғыдан алғанда, академик Андреас Каплан мобильді маркетингті "тұтынушылардың жеке мобильді құрылғылары арқылы үнемі байланыста болатын кең тараған желі арқылы жүзеге асырылатын кез келген маркетингтік қызмет" деп анықтайды.
Mobile marketing is a multi channel online marketing technique focused at reaching a specific audience on their smartphones, feature phones, tablets, or any other related devices through websites, e mail, SMS and MMS, social media, or mobile applications. Mobile marketing can provide customers with time and location sensitive, personalized information that promotes goods, services, appointment reminders and ideas. In a more theoretical manner, academic Andreas Kaplan defines mobile marketing as "any marketing activity conducted through a ubiquitous network to which consumers are constantly connected using a personal mobile device".
SMS маркетинг
Ұялы телефондар арқылы SMS (Short Message Service) маркетингі 2000-жылдардың басында Еуропа мен Азияның кейбір аймақтарында кең таралды, себебі компаниялар ұялы телефон нөмірлерін жинап, қажетті (немесе қажетсіз) контент жібере бастады. SMS-хабарламалардың орташа ашылу деңгейі 98% құрайды және олар 3 минут ішінде оқылады, бұл оларды алушыларға жылдам жету үшін өте тиімді етеді. Соңғы жылдары SMS-маркетинг әлемнің кейбір елдерінде заңды жарнама құралына айналды. Бұл, электрондық поштадан гөрі, өз желілерін қадағалайтын операторлар мобильді медиа индустриясы (соның ішінде мобильді жарнама) үшін нұсқаулар мен ең жақсы тәжірибелерді белгілегеніне байланысты. IAB (Interactive Advertising Bureau) нұсқаулар әзірледі және маркетологтар үшін мобильді арнаны пайдалануды насихаттап келеді. Бұл Солтүстік Америка, Батыс Еуропа және басқа да дамыған аймақтарда сәтті болғанымен, мобильді спам-хабарламалар (абоненттің нақты және ерікті келісімісіз ұялы абоненттерге жіберілген SMS) әлемнің көптеген бөліктерінде проблема болып қала береді, себебі операторлар өз клиенттік базаларын үшінші тараптарға сатады. Алайда, Үндістанда үкіметтің «Қоңырау шалуды тоқтату» ұлттық тізілімін құруға жасаған күш-жігері ұялы телефон пайдаланушыларына SMS жарнамаларын тоқтатуға мүмкіндік берді, жай ғана SMS жіберу арқылы немесе 1909 нөміріне қоңырау шалу арқылы. SMS арқылы мобильді маркетинг тәсілдері Еуропа мен Азияда тұтынушыларға жетудің жаңа арнасы ретінде жылдам дамыды. SMS бастапқыда Еуропаның көптеген аймақтарында спамның жаңа түрі ретінде жағымсыз жариялымдарға ие болды, себебі кейбір жарнама берушілер тізімдерді сатып алып, тұтынушылардың телефондарына сұралмаған контент жіберді; алайда, мобильді операторлар нұсқауларды енгізгеннен кейін, SMS мобильді маркетинг индустриясының ең танымал саласына айналды, тек Еуропада ай сайын жүз миллионнан астам жарнамалық SMS жіберіледі. Бұл SMS-хабарламалардың аппараттық тәуелсіздігіне байланысты, оларды кез келген ұялы телефонға, смартфонға немесе қарапайым телефонға жіберуге болады және Wi-Fi немесе мобильді деректер қосылымысыз қол жеткізуге болады. 2017 жылы әлемде 5 миллиардтан астам бірегей ұялы телефон абоненттері болғанын ескеру қажет, бұл әлем халқының шамамен 66% құрайды. Дегенмен, қазіргі уақытта ұялы телефон адамдардың өміріндегі маңызды құралға айналды, көптеген адамдар одан басқа өмір сүре алмайды. Бұл озық мобильді технологиялар адамдарға бизнес мүмкіндіктерін ұсынады, кез келген уақытта және кез келген жерде бизнесмендер мен тұтынушыларды байланыстырады. Осы себепті, цифрлық маркетинг маңыздырақ болды, ал мобильді маркетинг - адамдардың қарастыратын ең жаңа цифрлық маркетингтік арналарының бірі; ол сатып алушыларға нақты дүкенге барудың қажеті болмай, оларға ұнайтын тауарлардың ерекшеліктері туралы ақпарат бере алады. SMS-маркетингте кіріс және шығыс маркетингтік стратегиялары бар. Кіріс маркетингі потенциалды клиенттерді табуға, ал шығыс маркетингі сату, жарнама, акциялар, бәйгелер, қайырымдылық шаралары, телешоуларға дауыс беру, кездесулер мен іс-шараларды еске салу туралы хабарламалар жіберуге бағытталған. SMS-маркетингтің 5 негізгі компоненті бар: жіберушінің идентификаторы, хабарламаның көлемі, контент құрылымы, спамға сәйкестік және хабарламаны жеткізу.
Жіберушінің ID
Жіберушінің идентификаторы – жіберушіні анықтайтын атау немесе нөмір. Коммерциялық мақсаттар үшін виртуалды нөмірлер, қысқа кодтар, SIM-карталарды орналастыру және жекелендірілген атаулар ең көп қолданылады, оларды SMS-жаппай жеткізушілерден жалға алуға болады.
Ортақ виртуалды нөмірлер
Атауынан көрініп тұрғандай, ортақ виртуалды нөмірлерді көптеген әртүрлі жіберушілер пайдаланады. Олар көбінесе тегін болады, бірақ SMS жауабын қабылдай алмайды және нөмір ескертусіз немесе келісімсіз уақыт-кездері өзгеріп отырады. Жіберушілердің әртүрлі күндері әртүрлі ортақ виртуалды нөмірлері болуы мүмкін, бұл жағдайға байланысты қабылдаушылар үшін шатастыру тудырып немесе сенімсіздікке әкелуі мүмкін. Мысалы, ортақ виртуалды нөмірлер екі факторлы аутентификацияға арналған мәтіндік хабарламалар үшін ыңғайлы болуы мүмкін, себебі алушылар мұндай хабарламаларды күтеді, олар көбінесе алушылардың іс-әрекеттерінен туындайды. Алайда, алушы күтпеген мәтіндік хабарламалар үшін, мысалы, сату акциясы үшін, арнайы виртуалды нөмірді пайдалану ұсынылады.
Арнайы виртуалды нөмірлер
Басқа жіберушілермен нөмір бөлісуді болдырмау және брендті тану мен нөмірдің тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін, арнайы виртуалды нөмірді жалға алу – тиімді шешім. Бұл нөмірлер ұзақ код немесе ұзақ нөмір деп те аталады (халықаралық нөмір форматы, мысалы +44 7624 805000 немесе АҚШ нөмірі форматы, мысалы 757 772 8555). Ортақ нөмірлерден өзгеше, арнайы виртуалды нөмір SMS жауаптарын қабылдай алады. Жіберушілер SMS-ті көптеп жіберу қызметін ұсынатын провайдерден қолжетімді арнайы виртуалды нөмірлер тізімінен таңдау жасайды. Арнайы виртуалды нөмірлердің бағасы әртүрлі болуы мүмкін. Көбінесе "Алтын нөмірлер" деп аталатын кейбір нөмірлерді есте сақтау оңай, сондықтан оларды жалға алу құны жоғары. Сондай-ақ, жіберушілер шығармашылыққа бейімделіп, есте қаларлық нөмірді таңдай алады. Мұндай нөмірлер сандар пернетақтасы арқылы сөз немесе сөз тіркесін құрайды, мысалы +1 (123) АНУМЕР.
Қысқа кодтар
Қысқа кодтар арнайы виртуалды нөмір сияқты мүмкіндіктерді ұсынады, бірақ олар әдетте 5-6 таңбалы қысқа ұялы нөмірлер болып табылады. Олардың ұзындығы мен қолжетімділігі әр елде әртүрлі. Бұл кодтар көбінесе қымбатқа соғады және оларды әдетте кәсіпорындар мен мемлекеттік ұйымдар қолданады. Жаппай хабарлама жіберу үшін қысқа кодтар арнайы виртуалды нөмірге қарағанда тиімдірек, себебі олардың өнімділігі жоғары және уақытқа сезімтал акциялар мен төтенше жағдайлар үшін өте қолайлы. Еуропада алғашқы SMS қысқа кодты кампанияны 2001 жылы Txtbomb Island Records үшін өткізді. Солтүстік Америкада бұл 2002 жылы Labatt Brewing Company компаниясымен жасалды. Соңғы жылдары ұялы қысқа кодтар ұялы телефон пайдаланушыларымен байланысудың жаңа арнасы ретінде кеңінен танымал болды. Брендтер ұялы қысқа кодты ұялы домен атауы ретінде қарастыра бастады, бұл тұтынушыларға іс-шараларда, дүкендерде және дәстүрлі медиадан тыс жерлерде брендке мәтіндік хабарлама жіберуге мүмкіндік береді. Қысқа кодтар бренд пен оның клиенттері арасында тікелей байланыс құрады. Компанияда арнайы қысқа код болғаннан кейін, олар хабарламалар жеткізіледі ме деп уайымдамай, аудиториясына тікелей хабарлай алады, бұл ұзын кодты D.I.D. (Direct Inward Dial, телефон нөмірінің басқа атауы) сияқты емес. Ұзын кодты хабарламалар қатаң тексеруден өтеді, ал қысқа кодтар операторлардан ешқандай күдік тудырмай, беспрецеденттік өнімділікке қол жеткізеді.
SIM хостингті
Физикалық және виртуалды SIM-карталарды хостингтеу ұялы оператордан алынған телефон нөмірін маркетингтік кампанияның бөлігі ретінде SMS-хабарламаларды қабылдау үшін пайдалануға мүмкіндік береді. Нөмірге байланысты SIM-карта жаппай SMS-хабарламаларды жеткізушіде хостингтеледі. Физикалық SIM-карта хостингінде SIM-карта GSM-модемінде физикалық түрде орналасады және SIM-картаға түскен SMS-хабарламалар клиентке жіберіледі. Виртуалды SIM-карта хостингінде SIM-карта жаппай SMS-хабарламаларды жеткізушінің серіктес ұялы желісіне роуминг арқылы қосылады, ал ұялы нөмірге жіберілген SMS-хабарламалар ұялы желідегі SS7 желісінен SMSC немесе виртуалды ұялы шлюзге, содан кейін клиентке бағытталады.
Өзіндік жіберуші ID
Әлфа-цифрлық жіберуші идентификаторы, сонымен қатар жекелендірілген жіберуші идентификаторы деп те аталады, пайдаланушыларға ұйымнан тұтынушыға бір бағытты хабарламалар үшін жіберуші идентификаторы ретінде бизнес атауын орнатуға мүмкіндік береді. Жекелендірілген жіберуші идентификаторлары тек белгілі бір елдерде қолдау көрсетіледі және 11 таңбаға дейін болуы мүмкін, үлкен және кіші ASCII әріптері мен 0-ден 9-ға дейінгі сандарды қолдайды. Жіберушілерге тек сандарды пайдалануға рұқсат етілмейді, себебі бұл олардың қолжетімділігі жоқ қысқа кодты немесе виртуалды нөмірді еліктеуі мүмкін. Сенімді SMS провайдерлері клиенттердің жіберуші идентификаторларын алдын ала тексереді, жіберушілердің оларды теріс пайдаланбағанын немесе шабуылдамағанын қамтамасыз етеді.
SMS арқылы сату туралы ескертулер
Сату туралы хабарламалар – SMS-маркетингтің ең қарапайым түрі. Олар көбінесе тауарларды сатудан түскен ақшаны түгендеу, жылдам сатулар мен арнайы жеңілдіктер үшін қолданылады. Мұндай хабарламаларда купон кодтары, жарамдылық мерзімі, тауарлар туралы мәліметтер және толық ақпарат алу үшін веб-сайтқа сілтемелер болады.
SMS транзакция ескертулері
Транзакция туралы хабарламалар қаржы институттары өз клиенттеріне олардың шотынан жасалған қаржылық операция туралы хабарлау үшін қолданылады. Кейбір SMS хабарламалары тек операция сомасын көрсетеді, ал кейбіреулері шоттағы қалдық соманы да көрсетеді.
SMS ескертулері
Еске салулар көбінесе кездесулерге негізделген салаларда немесе қайталама болатын шаралар үшін қолданылады. Кейбір жіберушілер алушылардан тағайындалған кездесуді растау үшін SMS сөз тіркесімен жауап беруді сұрайды. Бұл жіберушінің жұмыс процесін жақсартуға және кездесулерді қабылдамау жағдайларын азайтуға көмектеседі, соның нәтижесінде өнімділік пен кіріс артады.
SMS-тің негізгі сөздері
Бұл адамдарға арнайы виртуалды нөмірге немесе қысқа кодқа жеке кілт сөзді жіберуге мүмкіндік береді. Жеке кілт сөздер арқылы пайдаланушылар ең аз күш жұмсап қызметке қосыла алады. Кілт сөз іске қосылғаннан кейін, пайдаланушыны келесі қадамға бағыттау үшін автоматты жауап беруші құрылғысын орнатуға болады. Олар сондай-ақ түрлі функцияларды белсендірсе болады, оларға конкурста қатысу, электрондық поштаға немесе ұялы телефон нөміріне жіберу, топтық чат және автоматты жауап жіберу кіреді. Кілт сөздер пайдаланушыларға одан әрі маркетингтік хабарламалар алуға да мүмкіндік береді. Ұзын код нөмірін пайдаланғанда телекоммуникациялық компаниялардың қатаң бақылауына тап боласыз. Ұзын код арқылы SMS-хабарламалар жібергенде, алғашқы хабарламада сілтемесі бар хабарламаларды жіберуге болмайды. Бұл спамды азайту мақсатында операторлар деңгейінде жасалады. Кілт сөздерге жауап беру арқылы компания өзі мен пайдаланушы арасында байланыс құра алады. Операторлар SMS-хабарламаға кілт сөзбен жауап берген пайдаланушыларды әңгіме ретінде таниды және сілтемелерді жіберуге рұқсат береді.
Спамға сәйкестік
Электрондық поштаға ұқсас, SMS-те де елден елге өзгешеліктерге ие спамға қарсы заңдар бар. Жалпы ереже бойынша, кез келген мәтіндік хабарламаны, әсіресе SMS-маркетингтік хабарламаны жіберу алдында алушының келісімін алу маңызды. Келісім алудың түрлі жолдары бар, мысалы, потенциалды клиенттерге немесе тұтынушыларға веб-сайттағы арнайы тіктөртбұрышқа белгі қоюға, форманы толтыруға немесе ауызша келісім беруге мүмкіндік беру. Көптеген елдерде SMS-хабарлама жіберушілер алғашқы хабарламасында өздерінің компаниялық атын көрсетуі керек. Анықтама жіберуші идентификаторында немесе хабарлама мәтінінде болуы мүмкін. Спамға қарсы заңдар SMS-маркетингтік хабарламаларға да қатысты, олар хабарламалардан бас тарту жолын қамтуы тиіс. Қызметтің қолжетімді болуының басты шарты – тұтынушының қызметке өз еркімен жазылуы. Ұялы байланыс операторлары тұтынушыдан екі рет келісім алуды және тұтынушының кез келген уақытта SMS арқылы STOP сөзін жіберіп, қызметтен бас тарту мүмкіндігін талап етеді. Бұл ережелер CTIA Playbook және MMA тұтынушыларға арналған ең жақсы тәжірибелер нұсқаулықтарында жазылған, және АҚШ-тағы барлық мобильді маркетологтар осы ережелерді сақтайды. Канадада 2014 жылы Интернет және сымсыз спамға қарсы күрес заңы күшіне енгеннен кейін келісім алу міндетті болды.
Хабарды жеткізу
Қарапайым тілмен айтқанда, SMS инфрақұрылымы бір-бірімен байланыс жасайтын арнайы серверлерден тұрады. Бұл серверлер Short Message Service Centre (SMSC) деп аталатын бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдаланады, ол Short Message Peer to Peer (SMPP) деп аталатын арнайы хаттаманы қолданады. SMPP байланыстары арқылы, жоғарыда аталғандай, SMS-хабарламаларды көптеп жіберу қызметтері (SMS-кезек деп те аталады) мәтіндік хабарламаларды жібере алады және SMS-жауаптарын мен жеткізілгендігі туралы хабарламаларды өңдей алады. Егер пайдаланушы SMS-хабарламаны көптеп жіберу қызметі арқылы жіберсе, ол ON NET желісі немесе Халықаралық SS7 желісі арқылы алушының байланыс операторына жеткізіледі.
SS7 желісі
Әлемдегі операторлар "Сигналдау жүйесі №7" деп аталатын желі арқылы байланысады. Ол телефон қоңырауларына қатысты ақпарат алмасуға, нөмірлерді аударуға, алдын ала төлем жүйелеріне және SMS-тің негізгі құралы ретінде қолданылады. SS7 – әлемдегі операторлардың бір-бірімен байланысу құралы.
ON-NET маршруттау
ON NET маршрутизациясы – бүкіл әлемдегі хабар алмасудың ең көп таралған түрі. Телекоммуникация операторлары үшін хабарламаларды алудың ең сенімді және қолайлы жолы, себебі SMS провайдерінен келетін хабарламалар тікелей оларға жіберіледі. Тұрақтылық пен сенімділік қажетті жөнелтушілер үшін ON NET маршрутизациясын қолданатын провайдерді таңдау – ең дұрыс шешім.
Сұр маршрут
Grey Routing – бұл басқа операторлармен (көбінесе офшорлық) арзан өзара байланыс шарттары бар операторларға жіберілетін хабарламаларға берілген термин. Кейбір көлемді SMS-хабарламаларды жеткізушілер хабарламаны тікелей түпкі операторға жібермей, оны офшорлық операторға жібереді, ол хабарламаны түпкі операторға жібереді. Бұл айналма жол тұрақтылық пен сенімділіктің төмендеуіне алып келеді, бірақ арзанға түседі, сондай-ақ ескертусіз жойылып кетуі және баяу болуы мүмкін. Көптеген операторлар мұндай маршруттарды ұнатпайды және оларды SMS орталықтарында (SMSC) орнатылған сүзгілер арқылы жиі бұғаттайды.
Гибридті маршруттау
Кейбір көлемді SMS провайдерлері өздерінің ON NET қызметтерімен қатар, төмен құнды операторлардағы сенімді сұр маршруттауды біріктіруге мүмкіндік береді. Егер маршруттар дұрыс басқарылса, хабарламалар сенімді жеткізіледі. Гибридті маршруттау SMS маркетингтік хабарламалар үшін көбірек таралған, онда уақтылылық және сенімді жеткізудің маңыздылығы төмен.
SMS-қызмет көрсетушілердің
SMS маркетингтік кампанияны жіберудің ең оңай және тиімді жолы – SMS-сервисті жеткізуші арқылы. Кәсіпорын деңгейіндегі SMS провайдерлері әдетте жаңа клиенттерге өз платформасына толыққандай кіріспес бұрын тегін сынақ тіркелгісін ашу мүмкіндігін ұсынады. Сенімді компаниялар сондай-ақ тегін спам талаптарына сәйкестік, нақты уақыт есептемесі, сілтемелерді қадағалау, SMS API, көптеген интеграциялау опциялары және 100% жеткізу кепілдігін ұсынады. Көптеген провайдерлер сілтемелерді қысқарту құралдарын және әр кампанияның инвестициялық қайтарымын бақылауға көмектесетін енгізілген аналитиканы ұсына алады. Сервис провайдері мен елге байланысты, әр мәтіндік хабарламаның құны бірнеше центқа дейін жете алады. Ай сайын немесе жыл бойына көптеген мәтіндік хабарламалар жіберуді жоспарлаған жіберушілер сервис провайдерлерінен жеңілдіктер алуы мүмкін. Спам заңдары елден елге өзгеше болғандықтан, SMS сервис провайдерлері көбінесе нақты географиялық аймаққа бағытталған. Бұл әр континенттегі ең танымал және сенімді SMS компанияларының тізімі, қолданыстағы телефондар саны туралы ақпаратпен бірге. Хабарлама бағасы, жеткізілуі және қызмет түрлері елден елге айтарлықтай ерекшелене беретінін ескеру маңызды.
Африка
Ел # Мобильді телефондар Танымал SMS провайдерлері Нигерия 190,121,232 Express Bulk SMS, SMS порталы Нигерия, Bulk SMS Нигерия Оңтүстік Африка 103,500,500 SMS порталы, CM.com, Clickatell Алжир 33,000,000 Innovative Txt, Broad Net SMS, My Cool SMS
Еуропа
Ел # Мобильді телефондар Танымал SMS провайдерлері Германия 107,000,000 Txt Nation, Message Mobile, Burst SMS Италия 88,580,000 Vola, E BC, KDEV SMS Ұлыбритания 83,100,000 MMG, Quicksms.com
ММС
MMS мобильді маркетинг кескіндер, мәтін, дыбыс және бейнеден тұратын уақытталған слайд-шоуды қамтуы мүмкін. Бұл мобильді контент MMS (Мультимедиялық хабарлама қызметі) арқылы жіберіледі. Түсті экраны бар жаңа телефондардың көбі стандартты MMS хабарламаларын жіберуге және қабылдауға қабілетті. Брендтер MMS A2P (қосымшадан адамға) мобильді желілері арқылы мобильді абоненттерге бай мазмұнды жіберуге (мобильді аяқтау) және қабылдауға (мобильді бастау) мүмкіндік алады. Кейбір желілерде брендтер P2P (адамнан адамға) жіберілетін хабарламаларды демеулеуге қабілетті. GSM кодировкасына негізделген әдеттегі MMS хабарламасы 1500 таңбаға дейін, ал Unicode негізделгені 500 таңбаға дейін болуы мүмкін. Шекке жеткеннен ұзын хабарламалар SMS сияқты біріктірілмей, қысқартылады. Мобильді ММС маркетингтік кампаниялардың жақсы мысалы – Motorola компаниясының House of Blues орындарындағы үздіксіз кампаниялары, онда бренд тұтынушыларға мобильді фотосуреттерін LED тақтасына нақты уақытта жіберуге және суреттерін онлайн блогқа жариялауға мүмкіндік береді.
Push хабарламалары
Push хабарламалары алғаш рет 2009 жылы Apple компаниясы Push Notification Service арқылы смартфондарға енгізілді. Android құрылғылары үшін Google 2010 жылы Android Cloud to Messaging немесе C2DM әзірледі. Google бұл қызметті 2013 жылы Google Cloud Messaging қызметімен алмастырды. Көбінесе GCM деп аталатын Google Cloud Messaging, C2DM-нің жалғасы ретінде аутентификация мен жеткізілімді жақсартты, жаңа API нүктелері мен хабарлама параметрлерін ұсынды, сондай-ақ API жіберу жылдамдығы мен хабарлама көлеміне қойылған шектеулерді жойды. Бұл – ұялы телефон экранында пайда болатын хабарлама. Бұл клиент немесе пайдаланушының тікелей сұрауы болмастан, бағдарламалық қолданбадан есептеу құрылғысына ақпарат жеткізілуі. Олар SMS хабарламаларына ұқсас, бірақ тек қолданбаны орнатқан пайдаланушыларға ғана жетеді. iOS және Android пайдаланушылары үшін талаптар әртүрлі. SMS және push хабарламалары жақсы жоспарланған кіріс мобильді маркетинг стратегиясының бір бөлігі болуы мүмкін. Leanplum мобильді маркетинг компаниясының мәліметінше, Android-де хабарламаларды ашу көрсеткіші iOS-ке қарағанда шамамен екі есе жоғары. Android-де push хабарламалар үшін ашылу көрсеткіші 3,48 пайызды құрайды, ал iOS үшін – 1,77 пайыз.
Қолданбаға негізделген маркетинг
Смартфондарды қолданудың күрт өсуімен бірге, қосымшаларды қолдану да арта түсті. Соңғы жылдары мобильді қосымшаларды жүктеудің жылдық саны экспоненциалды түрде өсті, 2018 жылы жүздеген миллиард жүктеу тіркелді, ал 2022 жылға қарай жүктеулер санының одан да артуы күтілуде. Сондықтан мобильді маркетологтар смартфон қосымшаларын маркетингтік құрал ретінде жиі пайдаланады. Маркетологтар қосымшаның дүкендегі көрінуін жақсартуға тырысады, бұл жүктеулер санын арттыруға мүмкіндік береді. Бұл тәсіл App Store Optimization (ASO) деп аталады. Бұл сала да өте бәсекелестікке толы. Дегенмен, басқа да қызметтер сияқты, мобильді қосымшалар нарығында көш бастау оңай емес. Көптеген компаниялар мобильді қосымшалардың компания мен оның мақсатты клиенттері арасындағы байланысты күшейту әлеуетін мойындады. Смартфон нарығының қарқынды дамуы мен өсуіне байланысты, мобильді қосымшалар дүкенінде берік позицияны алу үшін жоғары сапалы мобильді қосымшаларды әзірлеу маңызды. «Қолданба маркетингі» термині әлі күнге дейін біртұтас ғылыми анықтамамен бекітілмеген және практикада әртүрлі мағыналарда қолданылады. Бұл термин, бір жағынан, қосымшаларды жүктеуге және осылайша мобильді қосымшаға жаңа пайдаланушыларды тартуға бағытталған іс-шараларды білдіреді. Кейде бұл термин push хабарламаларын және қосымша ішіндегі хабарламаларды жарнамалық мақсатта жіберуді сипаттау үшін де қолданылады. App маркетингінің бірнеше моделі бар: 1. Контенттің кіріктірілген моделі. Қазіргі уақытта көптеген қосымшаларды App Store-дан тегін жүктеуге болады. Осыған байланысты, қосымшаны әзірлеуші компаниялар табыс табу үшін жарнаманы қосымшаға енгізіп, контент-маркетинг пен ойын элементтерін пайдаланады, соның арқасында пайдаланушы тәжірибесі жақсарады және жарнамаға қызығушылық артады. Тегін жүктелетін қосымшалар арқылы әзірлеушілер қосымша ішіндегі сатып алулар немесе жазылым арқылы табыс табады. 2. Жарнамалық модель. Жарнамалық имплантация – көптеген қосымшаларда қолданылатын кең таралған маркетингтік модель. Баннерлік жарнамалар, хабарландырулар немесе экрандағы жарнамалар арқылы пайдаланушылар белгілі бір бетке өтеді және жарнамалық мазмұнмен танысады. Бұл модель интуитивті және пайдаланушылардың назарын тез тарта алады. 3. Пайдаланушылардың қатысуы. Бұл модель негізінен веб-сайттарды мобильді нұсқаға көшіру және брендтік қосымшаларды жасау үшін қолданылады. Компания өз брендтік қосымшасын App Store-ға жариялайды, соның арқасында пайдаланушылар кәсіпорын туралы немесе өнім туралы толыққанды ақпарат ала алады. Бұл қосымша пайдаланушыларға ыңғайлы болып табылады және өмірлік жағдайларын жақсартады. Пайдаланушыға бағытталған модель пайдаланушыларға өнімді жақсырақ түсінуге, кәсіпорынның брендтік имиджін арттыруға және олардың назарын аударуға мүмкіндік береді. 4. Сауда платформасының кіріктірілген моделі. Бұл дәстүрлі интернет-сауда платформаларын мобильді қосымшаға көшіру арқылы жүзеге асырылады, бұл пайдаланушыларға кез келген уақытта және кез келген жерде тауар туралы ақпаратты қарауға, тапсырыс беруге және оның орындалуын қадағалауға мүмкіндік береді. Бұл модель дәстүрлі электрондық коммерция кәсіпорындарының саудадан мобильді интернетке көшуіне көмектеседі және онлайн және оффлайн өзара әрекеттесуді дамыту үшін мобильді қосымшаны пайдаланудың қажетті тәсілі болып табылады (мысалы, Amazon, eBay және т.б.). Жоғарыда аталған модельдер ең танымал маркетингтік әдістердің бірі болып табылады. Бұл модельдердің егжей-тегжейлі сипаттамасы берілмеген, бірақ олар сізге қосымша маркетингі туралы алғашқы түсінік беруге және осы салада одан әрі дамуға көмектеседі. Ойындағы мобильді жарнаманың бір түрі – ойыншыларға ойын ойнауға мүмкіндік беру. Бұл жарнаманың жаңа және тиімді түрі, өйткені ол тұтынушыларға қосымшаны орнатудан бұрын оны сынап көруге мүмкіндік береді. Бұл маркетинг түрі кездейсоқ ойыншылар сияқты пайдаланушылардың назарын да қызықтыра алады. Бұл жарнамалар ойын мен жарнама арасындағы шекараны жояды және ойыншыларға жарнамамен өзара әрекеттесуге бағалы уақыттарын жұмсауға мүмкіндік беретін бай тәжірибе ұсынады. Мұндай жарнама қызықты ғана емес, маркетологтарға да пайда әкеледі. Ойынға арналған осы мобильді маркетинг жоғары конверсия деңгейін қамтамасыз етеді, өйткені ол интерактивті және жалпы жарнамаға қарағанда конверсия жылдамдығы жоғары. Сонымен қатар, ойындардың ұзақ мерзімді құндылығы да жоғары. Олар тұтынушының сапасын алдын ала бағалап, оларға тереңдеген тәжірибе ұсынады. Сондықтан бұл жарнаманың түрі пайдаланушының адалдығын арттыруда оқиғалар мен бейнелер сияқты жарнамалық арналарға қарағанда тиімдірек болуы мүмкін.
QR кодтары
Екі өлшемді штрих-кодтар, олар ұялы телефон камерасымен сканерленеді. Олар пайдаланушыны QR коды қосылған нақты жарнамалық веб-бетке жетелейді. QR кодтары жиі мобильді ойындарда қолданылады, мысалы, мобильді қосымша ойыны барысында күтпеген сыйлық ретінде пайда болып, пайдаланушыларды арнайы бетке бағыттайды. Бұл кодтар сондай-ақ физикалық және онлайн ортаны байланыстырады: кәсіпкерлер QR кодтарын жарнамалық плакаттарға, буклеттерге, хабарламаларға және басқа да жарнамалық материалдарға басып шығарады.
Bluetooth құрылғысы
Bluetooth технологиясы – құрылғыларға ескірген RS 232 кабельдерін қолданбай, сымсыз түрде жақын қашықтықта цифрлық ақпарат алмасуға мүмкіндік беретін технология.
Жақындық жүйелері
Жақындық жүйелері арқылы мобильді маркетинг немесе жақындық маркетинг, GSM 03.41 стандартына негізделген, ол Қысқа хабарлар қызметінің ұялы хабарларын таратуды анықтайды. SMS CB хабарламаларды (мысалы, жарнама немесе қоғамдық ақпарат) белгілі бір географиялық аймақтағы барлық ұялы телефон пайдаланушыларына таратуға мүмкіндік береді. Филиппиндегі мемлекеттік органдардың кейбіреулері, оның қолжетімділігі мен танымалдылығын пайдалану үшін, үкіметтік бағдарламалар туралы ақпарат тарату үшін GSM негізіндегі жақындық хабар тарату жүйелерін пайдаланады (Филиппинде SMS трафигі әлемдегі ең жоғары көрсеткішті құрайды). Бұл жүйе Proxima SMS деп аталатын коммерциялық қызмет ретінде де қолданылады. Ұлыбританиядағы ірі сауда орталығы Bluewater, NTL компаниясымен жабдықталған GSM жүйесін пайдаланады, бұл жүйе байланыс сапасын жақсартумен қатар, әрбір ұялы телефон иесінің орталықта қай дүкендерге кіргенін және қанша уақыт өткізгенін анықтауға мүмкіндік береді. Жүйе арнайы ұсыныстарды телефонға жіберуге мүмкіндік береді. Мысалы, саудагер өз клиенттер базасындағы, сауда орталығында жүрген және жазылған адамдарға SMS жіберуі мүмкін. Хабарлама мынадай мазмұнда болуы мүмкін: «Біздің дүкеннен сатып алсаңыз, келесі 5 минут ішінде 50% жеңілдік алыңыз!». Cadbury және Oreo өнімдерін өндіретін Mondelez International компаниясы, сатып алу кезіндегі әсерді арттыру мақсатында жақындық негізіндегі хабарламалардың мүмкіндіктерін зерттеуге міндеттенді.
Орналасуға негізделген қызметтер
Жергілікті қызметтер (LBS) кейбір ұялы телефон желілерімен ұялы телефон абоненттеріне олардың қазіргі орналасқан жеріне сәйкес келетін жеке жарнамалар мен басқа да ақпаратты жіберу үшін ұсынылады. Ұялы телефон қызметін ұсынушы телефонға орнатылған GPS чипінен немесе ең жақын ұялы телефон мұнараларының сигнал күшіне негізделген радиолокация және трилатерация арқылы (GPS мүмкіндігі жоқ телефондар үшін) орналасқан жерін анықтайды. 2003 жылы жергілікті қызметтерді іске қосқан Ұлыбританияда желілер трилатерация қолданбайды; LBS телефонның орналасқан жерін анықтау үшін бір базалық станцияны және белгілі бір дәлдік радиусын пайдаланады. Кейбір жергілікті қызметтер GPS бақылау техникасынсыз жұмыс істейді, құрылғылар арасында тікелей мазмұн алмасады. Компаниялар үшін құрылғының орналасқан жерін пайдаланудың әртүрлі тәсілдері бар. 1. Дүкендерді табу. Орналасқан жерге байланысты ақпаратты пайдаланып, бөлшек сауда клиенттері ең жақын дүкенді жылдам таба алады. 2. Жақындық маркетингі. Компаниялар жарнаманы тек белгілі бір географиялық аймақтағы адамдарға ғана жеткізе алады. Жергілікті қызметтер аймақтың потенциалды клиенттеріне олардың назарын аударуы мүмкін ақпаратты жібереді. 3. Саяхат ақпараты. Жергілікті қызметтер смартфондарға жол ахуалы және ауа райы болжамы сияқты нақты уақыт ақпаратын ұсына алады, бұл клиенттерге жоспар жасауға көмектеседі. 4. Жол бойындағы көмек. Кенеттен болған жол апаттары жағдайында, жол бойындағы көмек көрсету компаниясы навигациясыз клиенттің нақты уақыт орналасқан жерін анықтайтын қосымшаны әзірлей алады.
Дауыс поштасы
Мобильді технологиялардың дамуы ұялы телефонға қоңырау соқпай-ақ дауыстық хабар қалдыру мүмкіндігін сыйлады. Бұл технологияны алғаш VoAPP компаниясы енгізді, ол осы технологияны тірі операторлармен бірге қарызды өндіріп алу қызметінде пайдаланды. FCC осы технологияның барлық регламенттерге сәйкес келетінін растады. CPL аталған технологияны одан әрі жетілдіре отырып, толық автоматтандырылған процеске жеткізді, соның ішінде тірі операторларды алдын ала жазылған хабарламалармен алмастыруды қамтамасыз етті.
Пайдаланушы басқаратын медиа
Мобильді маркетинг басқа маркетинг түрлерінен ерекшелігі, көбінесе ол пайдаланушы (тұтынушы) бастаған (мобильді бастамалы, немесе MO) хабарлама болып табылады және болашақ хабарламаларды алу үшін тұтынушының тікелей келісімін қажет етеді. Серверден (бизнес) пайдаланушыға (тұтынушыға) жіберілген хабарлама мобильді аяқталатын (MT) хабарлама деп аталады. Бұл инфрақұрылым тұтынушы бақылайтын маркетингтік коммуникациялардың мобильді маркетинг арқылы қалыптасқан тенденциясын көрсетеді. Пайдаланушы басқаратын медиаға деген қажеттілікке байланысты, мобильді хабарлау инфрақұрылымын ұсынатын провайдерлер, желілік басқарылатын медиаға қарағанда пайдаланушыларға көбірек еркіндік беретін операторларға арналған архитектураларды әзірлеу арқылы жауап берді. Пайдаланушы басқаратын Мобильді Хабарласу 2.0-ға қол жеткізумен қатар, әлем бойынша мобилді технологиядағы соңғы жетістіктерді насихаттау үшін блог шаралары өткізілді. 2007 жылдың маусым айында Airwide Solutions мобильділік және еркіндік тақырыбында пікір алмасатын Mobile Messaging 2.0 блогының ресми демеушісі атанды. GPS орналасу негізіндегі маркетингте маңызды рөл атқарады.
Құпиялылық мәселесі
Мобильді жарнаманың таралуы күннен-күнге артып келеді. Дегенмен, кейбір мобильді жарнамалар тұтынушының келісімінсіз жіберіледі, бұл жеке өмірге қатысты құқық бұзушылыққа әкеледі. Жарнамалық хабарламалардың дизайны қаншалықты жетілген болса және қанша қосымша мүмкіндіктер ұсынса да, егер тұтынушылар өздерінің жеке өмірі қорғалатынына сенбесе, олардың кеңінен таралуына кедергі келтіреді. Алайда, егер хабарламалар пайдаланушы тіркелген қарым-қатынас/адалдық бағдарламасынан келсе, жеке өмірге қатысты бұзушылық болмайды, тіпті бұл түрдегі хабарламалар жағымды қарым-қатынас тудыруы мүмкін. Мобильді деректер желілерінің пайда болуымен жеке өмір мәселесі бұрынғыдан да маңыздырақ болды. Мобильді құрылғылардың өте жеке және пайдаланушымен бірге болатындығына байланысты бірқатар жаңа мәселелер туындады. Олардың ішінде төрт негізгі мәселе анықталды: мобильді спам, жеке сәйкестендіру, орналасқан жер туралы ақпарат және сымсыз қауіпсіздік. Ұялы телефон пайдаланушылардың жиынтық саны жеке өмірді сақтай отырып бақылана алады.
Жіктеу
Каплан мобильді маркетингті тұтынушы білімінің дәрежесіне және коммуникацияның басталуына қарай төрт топқа бөледі: бейтаныстар, жанкүйерлер, құрбандар және демеушілер. Тұтынушы білімінің деңгейі жоғары немесе төмен болуы мүмкін, және осы деңгейге сәйкес ұйымдар әрбір жеке пайдаланушыға арналған хабарламаларын жекешелендіре алады, бұл бірден-бір маркетинг идеясына ұқсас. Коммуникацияны іске қосу тұрғысынан Каплан ұйым тарапынан басталатын итермелеу коммуникациясын және тұтынушы тарапынан басталатын тарту коммуникациясын ажыратады. Бірінші топта (төмен білім/итермелеу) ұйымдар көптеген мобильді пайдаланушыларға жалпы хабарлама жібереді. Ұйым хабарламаның қандай тұтынушыларға жеткенін білмейтіндіктен, бұл топ "бейтаныстар" деп аталады. Екінші топта (төмен білім/тартпа) тұтынушылар ақпарат алуға өз еркімен жазылады, бірақ оны алу кезінде өзін-өзі таныстырмайды. Сондықтан ұйым нақты қандай клиенттермен жұмыс істейтінін білмейді, сондықтан бұл топ "жанкүйерлер" деп аталады. Үшінші топта (жоғары білім/итермелеу), "құрбандар" деп аталатындар, ұйымдар өз клиенттерін біледі және олардан рұқсат сұрамай хабарламалар мен ақпарат жібере алады. Соңғы топ (жоғары білім/тартпа), "демеушілер" тұтынушылардың байланысқа түсуге белсенді түрде рұқсат берген және өздері туралы жеке ақпарат ұсынған жағдайларын қамтиды, бұл оларды ренжітпестен бірден-бір коммуникация жасауға мүмкіндік береді.