Яйладағы: Тарихы, Географиясы және Қазіргі Жағдайы
Yayladağı
Яйладағы: 2023-тегі жер сілкінісінен зардап шеккен тарихы бар қала. 19 ғасырда неміс саяхатшысы Мартин Хартманн мұсылман, грек, әрмен және алауыттар туралы мәлімет берген.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
2023 жылдың ақпан айындағы күшті жер сілкінісінен және одан кейінгі қайыршылықтардан Яйладагь ауданы қатты зақымдалды.
Yayladağı was heavily damaged by powerful earthquakes in February 2023 and subsequent aftershocks.
Демография
XIX ғасырдағы неміс саяхатшысы Мартин Хартманн бұл қалада 150 мұсылман және 30 грек отбасы болғанын жазған. Ол сондай-ақ Османлы әкімшілігіне бағынған Урду аймағындағы 29 қосымша елді мекенді тізімдеген: 18 елді мекен сүнни мұсылмандарға (барлығы 495 үй), оның ішінде 14-і түріктерге (400 үй) тиесілі болған. 1 елді мекен алауиттерді (20 үй) құрады. 2 армян елді мекені болды, олардың бірі Кессаб (200 үй), екіншісі – бір ауыл (15 үй) еді. Хартманн қалған 7 елді мекен туралы ешқандай ақпарат бермеген. Сирия азамат соғысы басталғаннан кейін, шамамен 2000 сириялық түрікмен Түрікмен тауынан осы жерге көшіп келді.
19th century German traveler Martin Hartmann noted that the town was made up of 150 Muslim and 30 Greek households. He further listed 29 additional settlements in the Ottoman nahiyah of Urdu: 18 settlements were Sunni Muslim (totaling to 495 houses), 14 of which were Turkish (400 houses). 1 settlement was Alawite (20 houses). 2 settlements were Armenian, one being Kessab (200 houses) and the other a village (15 houses). Hartmann didn't include any information on the remaining 7 settlements. After the Syrian Civil War broke out, nearly 2,000 Syrian Turkmen moved here from Turkmen Mountain.
География
Бүгінде Яйладағы – ауданды денсаулық сақтау орталығымен, жоғары мектептермен және басқа да қажетті қызметтермен қамтамасыз ететін шағын қала. Бұл – таулы аудан, орта теңіздік климатына тән, ыстық, құрғақ жазды және жылы, ылғалды қысты қамтиды. Бірақ, ішкі аймақта және биік жатқандықтан, Яйладағы Хатайдың көп бөлігінен салқын, тіпті қыста тау шаңырағында қар жауады. Басты табыс көзі – ауыл шаруашылығы, таулардағы шағын аңғарлар мен жазықтар зәйтүн, темекі, көкөніс, дәнді дақылдар және басқа да егістерге арналған, ал қалған бөлігі орман және таулы жер. Тау беткейлері қарағай, сандал, жалпақ жапырақты емен және бұталармен, оның ішінде лавр, тимерей және олеандрмен жабылған. Мал, әсіресе ешкілер, төбелерде жайылады. Яйладағыда Сириямен шекара өткізу пункты және Түркияның ең оңтүстік нүктесі – Топрактутан ауылы орналасқан. D.825 мемлекеттік тас жолы (Еуропалық E91 бағыты) шекаралық бақылау бекетін Антакиямен байланыстырады.
Today, Yayladağı itself is a small town, providing the district with a health centre, high schools and other basics. This is a mountainous district with a typical Mediterranean climate of hot, dry summers and warm, wet winters, but being inland and high up, Yayladağı is cooler than most of Hatay, even seeing snow on the mountain peaks in winter. The main source of income is agriculture, of the land (small valleys and plateau in the mountains) is cultivated with olives, tobacco, vegetables, grains and other crops, the remainder is forest and mountain. The mountainsides are covered with pine, sandalwood and rough oak, or else shrubs including bay, thyme and oleander. Animals, especially goats, are grazed on the hillsides. Yayladağı has a border crossing into Syria, and the village of Topraktutan, Turkey's southernmost point. The state road D.825 (European route E91) connects the border checkpoint with Antakya.