Кіріспе

Крымдағы этникалық топ – Қырымның ежелгі герман халқы. Қырым немістері (Кримдеуче, крымские немцы) – Шығыс қонысы (Остсиедлунг) аясында Қырымға қоныстануға шақырылған этникалық неміс қоныс аударушылары.

Кеңес өкіметінің қуғын-сүргіні

1921 жылғы 18 қазанда Ресейдің бір бөлігі ретінде Қрым Автономиялық Кеңес Социалистік Республикасы құрылды. Қазіргі Красногвардейский ауданының орнында немістер үшін Биюк Оңлар және Тельман деген екі ұлттық аудан құрылды. Кеңес үкіметі тұсында көптеген фольксдойчтарды орыс шаруаларының топтары жер иелері кулактар немесе таптық жау буржуазия деп қудалаған. 1939 жылы, Орталық Азияға жер аударылғанға дейін екі жыл бұрын, Қрымның 1,1 миллион тұрғынының шамамен 60 000-ы неміс болды және "олардың Қрым Республикасында өз әкімшілік аудандары болған".

Нацистердің басып кіруі, жер аударылуы және жер аударылуы

1941 жылдың соңында, КСРО-ның батыс өңірлерін Оккупациялық күштер басып алғаннан кейін, Кеңес үкіметі Қырымнан шығысқа қарай, Сібір мен Орталық Азияға 53 000-ға жуық этникалық немісті күштеп көшірді. Оларды үшінші рейхтің тыңшылары деп негіссіз айыптады. Осының салдарынан көптеген адамдар жол жүрісінде қайтыс болды, бірақ кейіннен оларды аймақтағы нацистік қылмыстарда кінәлауға болмады. "Сталин этникалық неміс азшылығының адалдығына күмән келтірмеді. Ол оларды барлық әлеуетті сатқындар деп есептеді және өзінің "Ұлы орыс" шовинизм бағытында, соғыс жағдайында бүкіл қауымды ішкі жер аударуға қаулы еткен болатын. Сондықтан, 1941 жылдың 22 маусымында нацистік Германия Кеңес Одағына шабуыл жасаған кезде, Сталин Кеңес Одағының батыс өңірлерінен барлық этникалық немістерді көшіру туралы шешім қабылдады. Шын мәнінде, қуғын болған алғашқы эвакуациялар, тұрғындарға үйлеріне оралуға рұқсат берілмеді. Жоғарғы Кеңес 22 маусымда бұл туралы жарлық шығарды. 15 тамызда Қырымнан барлық этникалық немістерді депортациялау басталды. Жарлықта қарттардың кетуі міндетті емес делінгенмен, барлығы – алдымен Ставропольге, содан кейін Қырымға жақын Оңтүстік Украинадағы Ростовқа айдалып, одан әрі Қазақстан мен Орталық Азиядағы мәжбүрлі еңбек лагерлері мен арнайы қоныстарға жіберілді. Депортацияланғандарға қайда баратындары, қанша уақытқа қалатындары және қанша азық-түлік алып келері туралы ешқандай ақпарат берілмеді. Нәтижесінде көптеген адамдар аштықтан қаза тапты, ал жағдайдың шатақтығынан көптеген отбасылар бөлініп қалды. Осы кезеңде Қырымнан шамамен 60 000 этникалық неміс қуылды". Нацистік оккупация кезінде Қырымда этникалық немістердің қалдырғаны белгісіз. Неміс саясатында барлық аман қалған кеңестік фолкс-немістерді Польшадағы қоныстарға көшіру көзделген. Крымдағы нацистік генерал-комиссары, австриялық Альфред Фрауенфельд, соғыс аяқталғаннан кейін итальяндық Оңтүстік Тирольден этникалық немістерді (Volksdeutsche) осында қоныстандыру мүмкіндігін қарастырды, ал жоспарланған Гетенгаудың бірнеше қалалары негіссіз неміс аттарымен қайта аталды (мысалы, Симферополь Готенбургке, ал Севастополь – Теодорихафенге айналды).

Перестройка және посткеңестік кезең

Қырымдық немістерге жарым аралға тек Перестройкадан кейін ғана оралуға рұқсат берілді. Германияның қайта бірігуі қырымдық неміс мәдениетінің қайта жандануына әкелді және 1994 жылы олар Қырым Парламентінде шағын өкілдікке ие болды. 1991 жылғы РСФСР-дің «Қудаланған халықтарды қалыпқа келтіру туралы» заңы Кеңес Одағында қуғын-сүргінге ұшыраған барлық этностардың қалыпқа келтірілуін қарастырды. Алайда, заңда бірнеше кемшіліктер болды, соның ішінде Крым татарлары және Крым немістері сияқты, Кеңес Республикаларының шекараларынан тыс жерге қоныс аударған халықтардың құқықтық мәртебесі нақты айқындалмаған. Ресейдің Қырымды аннексиялауынан кейін, 2014 жылдың 21 сәуірінде Владимир Путин №268 «Армян, болгар, грек, қырым татар және неміс халықтарын қалыпқа келтіру және олардың қайта өркендеуі мен дамуын мемлекеттік қолдау шаралары туралы» жарлыққа қол қойды. («Армения, Болгария, Грекия, Қырым татарлары және неміс халықтарын қалыпқа келтіру және олардың қайта өркендеуі мен дамуын мемлекеттік қолдау жөніндегі шаралар туралы»), 2015 жылғы 12 қыркүйектегі №458 бұйрығымен толықтырылды. Жарлықта Қырым АССР-інде тұрған және одан жер аударылған аталған халықтардың мәртебесі қарастырылған.