Кіріспе

Джон Киртланд Райт (1891–1969) – американдық географ, картографиясы, геософиясы және географиялық ойдың тарихын зерттеуімен көзге түскен. Ол классикалық ғалым Джон Генри Райт пен романист Мэри Таппан Райттың ұлы, сондай-ақ заңгер-ғалым және утопиялық романист Остин Таппан Райттың бауыры болды. 1921 жылдың 21 қаңтарында Нью-Йоркте Кэтрин МакГиффертке үйленді. Олардың үш баласы болды: Остин Макгифферт Райт, Гертруда Хантингтон Макферсон және Мэри Уолкотт Тойнби. Гарвард университетінде тарих ғылымы бойынша докторлық диссертациясын қорғаған Райт 1920 жылы Америка географиялық қоғамының кітапханашысы болып жұмысқа орналасты. 1920 мен 1956 жылдар аралығында ол AGS редакторы, жеке академиялық ынтымақтас және, ақырында, директор болып қызмет етті. Оның өнімді академиялық және кәсіби өмірінің нәтижесінде Джон К. Райттың жарияланған еңбектерінде үш негізгі тақырып анықталды. Оларға мыналар кіреді: академиялық пәндердің (әсіресе тарихтың) географиямен өзара байланысы, географиялық зерттеулерде субъективтілікті қалыптастырудағы сананың күші және мистикалық әлемнің ықпалы, сондай-ақ академиялық білімді таратудың маңыздылығы.

Географиялық субъективтілік

Бір кезде география ғылымы адам мен табиғи құбылыстардағы субъективтіліктің ықпалын назарға алмағанмен, Джон Киртланд Райт ғылыми зерттеулерге ақыл мен қиялдың маңыздылығын алға шығарды. Ол ақылдың шындығының және ақыл-ойдағы, көбінесе трансценденттік бейнелердің екі жақтылығын ерекше атап өтті. Оның географиялық космогония мен космографияға деген қызығушылығы осы зерттеу саласына кірді, бұл құдайлық, "Құдайдың көрінбейтін жаратылысы" теологиялық мәселесіне және адамдар мен жерлер арасындағы эмоционалдық байланыстарға қатысты, оны кейіннен жер беті, климат және картография сияқты физикалық саламен салыстырды (Райт 1928).

География тарихы

Райт география тарихымен және дәл географиялық мұрағат жазбаларының маңыздылығымен қатты қызығды. Ол географияға түрлі діни көзқарастардың ықпалын анықтап, құжаттады, әсіресе құдайлық және жер бетіндегі географиялық сұлулықты бейнелейтін готикалық және орта ғасырлық бейнелерге ерекше қызығушылық танытты (Райт 1965). Сонымен қатар, ол грек және рим географиясының ықпалы туралы, көбінесе Джованни Леардоның 15 ғасырлық әлем картасына қатысты жазды (Райт, AGS, 1928). Бұл 1906 жылы AGS-ке тапсырылған 15 ғасырлық карталардың екінші ескісі болды. Райттың тарихи және картографиялық қызығушылығы картаның ерекше, егжей-тегжейлі ерекшеліктерінен, оның ішінде орталық суретті қамтитын күнтізбеден және Американың нақты ашылуына дейін жер бетін бейнелеу тұжырымдамасынан туды; Леардоның белгілі әлемі Азия, Африка, Жерорта теңізі және Еуропаны қамтыды. Карта жасау үшін грек және римдік дереккөздер қолданылды, әсіресе гректердің жердің жалпақ дискідей болғаны туралы ұғымдары. Құжатта көптеген басқа орта ғасырлық карталарда кездесетін көрнекті суреттер жоқ, олар негізінен бос орынды толтыру үшін пайдаланылды (көбінесе жануарлардың суреттері). Соңында, Леардо Иерусалимді қаланың орталығы ретінде көрсетеді (Райт, AGS, 1928). Нәтижесінде, Райт тарих пен география салаларының өзара байланысының маңыздылығын көрсетеді, өйткені әрбір пәннің дәлдігі үшін біріншісіне сүйенуі қажет (Райт, Henry Holt, 1928). Американдық географиялық қоғамның директоры қызметінен кеткеннен кейін, Райт қоғамның тарихы және географияның дамуымен байланысты тарихи зерттеулерін жалғастырды (Light 1950). Райт 1938 жылы хорполет картасы терминін енгізді, бірақ бұл карталау әдісін алғаш рет 1826 жылы Шарль Дюпен қолданған. Райт хорполет карталарын қолдануға қарсы ескертіп, дасиметриялық картаның артықшылықтарын жақтады. Тоғыз жыл өткен соң, 1947 жылы Райт геософия ұғымын енгізді, ол «географиялық білімді кез келген немесе барлық көзқарас тұрғысынан зерттейді. Тарихнама тарих үшін не болса, геософия география үшін сондай, ол географиялық білімнің табиғаты мен көрінісімен, өткен және қазіргі уақытта айналысады» (Райт 1947).

Кітап тізімінің ішінара сипаттамасы

"Кембридж тарихи қоғамында" "Лонгфеллоудың өлеңдерінде еске алынған Кембридждің ғимараттары мен бөліктері". Жарияланымдар III. Кембридж, Массачусетс, Қоғам, 1908 жыл. (Google электрондық мәтіні) 1100–1250 жылдардағы Батыс Еуропадағы географиялық білім (диссертация). 1914 жыл. Географиялық зерттеулерге көмек: библиографиялар мен мерзімдік басылымдар. Нью-Йорк, Америка географиялық қоғамы, 1923 жыл. Орта ғасырлардағы ендік және бойлық туралы білім туралы жазбалар. Isis 5 (1) 76–98, 1923 жыл. Крест жорықтары дәуірінің географиялық білімі; Батыс Еуропадағы ортағасырлық ғылым мен дәстүр тарихындағы зерттеу. Нью-Йорк, Америка географиялық қоғамы, 1925 жыл. Еуропа тарихының географиялық негізі. Нью-Йорк, H. Holt and Company, 1928 жыл. Америка географиялық қоғамының жинағындағы 1452 немесе 1453 жылғы Леардоның әлем картасы. Нью-Йорк, Америка географиялық қоғамы, 1928 жыл. Бөлімдер және ұлттық өсім: АҚШ-тың тарихи географиясының атласы. Нью-Йорк, Америка географиялық қоғамы, 1932 жыл. * "Шығыс Гренландияның фьорд аймағын зерттеу: тарихи очерк". Нью-Йорк, Н.Й., Америка географиялық қоғамы, 1935 жыл. Статистикалық картография туралы ескертулер, халық құбылыстарын картографиялауға ерекше назарда (Лойд А. Джонс, Леонард Стоун және Т. В. Бирчпен бірге). Нью-Йорк, Америка географиялық қоғамы, 1938 жыл. Кариб теңізіндегі еуропалық иеліктер; олардың халқы, физикалық географиясы, ресурстары, өнеркәсіптері, саудасы, үкіметі және стратегиялық маңызы туралы фактілердің жинағы (Рей Р. Платт, Джон С. Уивер және Джонсон Е. Фейрчайлдпен бірге). Нью-Йорк, Америка географиялық қоғамы, 1941 жыл. Географиялық зерттеулерге көмек: библиографиялар, мерзімдік басылымдар, атластар, газеттер және басқа анықтамалық кітаптар (Элизабет Т. Платтпен бірге). 2-басылым. Нью-Йорк, Колумбия университетінің баспасы, 1947 жыл. Географияның қалыптасуы; Америка географиялық қоғамы, 1851–1951 жылдар. Нью-Йорк, Қоғам, 1952 жыл. Географиядағы адам табиғаты: он төрт мақала, 1925–1965 жылдар. Кембридж, Гарвард университетінің баспасы, 1966 жыл.