Кіріспе

Брунек (; bruˈniːko немесе ˈbruːniko Ладин: Bornech немесе Burnech; Brunecium немесе Brunopolis) – Италияның Оңтүстік Тироль провинциясындағы Пустер аңғарындағы ең ірі қала.

География

Брунек кең аңғардың ортасында (мүмкін, ежелгі көл алабы) көтеріліп, Ахр өзені Риенцке құятын жерде орналасқан, ал Риенц өз кезегінде Эйсак өзеніне құяды. Осы жерде солтүстік Тауферер Арнтал шатқалы мен оңтүстік Валь Бадия Гран-Эга арнасы кең Пустерталға қосылады. Брунек кең аңғары, екі тау аралығы – Киенс төменде және Перча жоғарыда орналасқан, оңтүстік жағынан Кронплацтың дөңгелек тік жарларымен шектелген және Тауферер Талы (Валь ди Турес) бағытына ашық. Оның қалыптасуы мен кеңдігі мұздықтардың әсеріне, содан кейін сулардың эрозиялық әрекетіне байланысты.

Тарих

Кең аңғар, бүгінде Брунек қаласы орналасқан, бастапқыда адам қоныстанбаған, римдіктер басып алғанға дейін бос жатқан; жергілікті тұрғындар Риенц өзенінің тасқынына байланысты аңғардың беткейлерінде немесе көрші төбелерде тұрған. Аңғардың төмен жағына адамдар қоныстануы тез болды, себебі Пустер аңғары Солтүстік Италияны Еуропаның Дунай аймағымен байланыстыратын маңызды жол болды. 1901 жылы Пустрисса графтығы Генрих IV-тен Бриксен епископы Альтвиноға өткеннен кейін, епископтық басқару Сент-Катерина ауылында құрылды. Жақын маңда Раген кішкентай ауылы мен бірнеше шаруа қожалықтары пайда болды, олар 1000 жыл шамасында ақсүйек әйел Свайнхильдеден сыйлық алғаннан кейін Бриксен епископтарының иелігіне өтті. Қаланың аты, болжам бойынша, оның негізін қалаушы Бриксен князь-епископы Бруно фон Кирхбергтің есімімен байланысты. "Брунеке" деген атау алғаш рет 1256 жылғы 23 ақпандағы құжатта кездеседі. Сол кезде қала екі қатар үйден тұратын, тар жолақты құрады. 1250 жылы Хогенштауфен императоры Фридрих II қайтыс болғаннан кейін, билік ауысу кезеңінде князь-епископ қаланың үстіне бекініс салғызды, ол алғаш рет 1276 жылы айтылады. Князь-епископ Альберт фон Энн басшылығымен қамал кеңейтілді, сондай-ақ 1336 жылға дейін қала қабырғалары мен су қоршауы аяқталды. Одан кейін шығыс қақпасының сыртында қосымша үйлер салынды. Олар кішкентай Әйел шіркеуіне (қазіргі Марияның көтерілу шіркеуіне) дейін жетті. Қала қабырғаларының ішіндегі алғашқы шіркеу (бастапқыда шағын ғибадатхана) Брунек тұрғыны Никлас фон Штук сарайдың іргесінде салды. Бұл шіркеу бүгінде "Жаңбыр шіркеуі" деп аталады. 1358 жылы Никластың інісі Генрих фон Штук келесі жылдары салынған аурухананы / қайырымдылық үйін қаржыландырды. Көп ұзамай қала апталық базар өткізуге және жоғары сот билігін жүзеге асыруға құқық алды. Епископтың өкілі ретінде қамал басшысы бекіністі басқарды. 14-15 ғасырларда Аугсбург пен Венеция арасында қарқынды сауда-саттық болды. Сауда тауарларының бір бөлігі Пустер аңғары арқылы тасымалданды және көбінесе Брунектегі Баллплатцта сақтауға қойылды. Бұл қалаға тез өркендеу мен даңқ әкелді. Осы кезеңде суретші Ханс фон Брунек және басқалар Пустер аңғарының сурет салу мектебін құрды. Ұлы шеберлер Михаил мен Фридрих Пахер осы мектепте білім алды. 1500 жылы Габсбургтер мен Гёрц графтары арасындағы өсиетнамаға сәйкес Пустер аңғары Тирольмен қайта біріктірілді. Брунек қаласы епископтық иелікте қалды. 1610 жылы бұрын Сент-Лоренцен приходына қарасты Брунек өз алдына жеке приход болып құрылды. Алғашқы приход пастыры 1613 жылы Иоганн Херлин болды. 1626 жылы Капуцин ордені Брунекке келді. Әкелер "Шпиталангерле" жерінде монастырь салды, ол бүгінге дейін сақталған. 1723 жылғы 11 сәуірде қала тарихындағы ең қатты өрт болды. 1741 жылы Урсулин ордені монастырь салды. Үстіңгі Рагенде, шіркеуден шалқары орналасқан жерде өрт шығып, күшті шығыс желдің әсерінен қаланың көп бөлігіне таралып, оны жартылай қиратты. Ұзақ соғыс кезеңінде Наполеон соғыстары қалаға ешқандай материалдық зиян келтірмеді, бірақ әскерлерді баптауға және тамақтандыруға кеткен шығыннан қала үлкен қарызға батты. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Оңтүстік Тироль және Брунек Италия мемлекетінің құрамына кірді, итальяндық атау алды. Бірінші дүниежүзілік соғыста қала зардап шекпеді, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыста бомбаға түсіп, адам өмірі мен мүлікке зиян келтірді.

Елтаңба

Елтаңбада көтерілген күміс қақпасы бар, тісті қабырғаға орналасқан, көлбеу шатыры бар мұнара бейнеленген. Қызыл мұнара мен қабырға үш шыңы бар жасыл төбеде тұрғызылған: қамал 13-шы ғасырдың екінші жартысында епископ Бруно фон Кирхберг салған. Қала қамалы алғаш рет 15-ші ғасырдың екінші жартысындағы елтаңбада көрсетілген. Елтаңба 1931 жылы бекітілген.

Климат

Теңіз деңгейінен орташа еңіздігі шамамен 830 метр болатын Брунек қаласы жылы жазды және салыстырмалы түрде суық қыстарын итальяндық стандарттармен есептегенде, ылғалды континенталды климатқа (Кёппен: "Dfb") ие. Оның альпілік географиясы ауа-райына зор ықпал етеді, күндізгі температураның айтарлықтай өзгеруіне себеп болады.

Экономика

Соғыстан кейін өнеркәсіптік аймақтар, шеберханалар және универмагтар салынды, бұл қаланың айтарлықтай экономикалық және географиялық өсуіне жағдай жасады. 1960 жылдары туризм қала үшін ерекше маңызға ие болды, нәтижесінде көптеген жаңа қонақүйлер мен пансионаттар бой көтерді. Брунек өндіріс және қызмет көрсету салаларымен ерекшеленеді. Брунектің төңірегінде маңызды туристік орталықтар орналасқан. Атап айтуға лайық – Кронплат тауындағы шаңғы курорты. 2001 жылдың 22 қазанында, Италияда халық пен жұмыспен қамту санағы өткен күні, Брунекте 10 692 адам 1678 жұмыс орнында жұмыс істеді, бұл провинциядағы екінші ірі жұмыс беруші мекеме болды. Ол Брексеннен (Бресаноне) кейін орналасқан, онда санақ күні 239 адамға аз жұмыс істеді. Қаладағы бес компанияда 250-ден астам адам, ал тағы бес компанияда 100-ден астам адам жұмыс істейді.

Туризм

Жыл бойы осы жерде көптеген танымал базарлар мен фестивальдер өтеді. Мысалы, қазан айының соңында Тирольдегі ең ірі базар – Штегенер базары.

Спорт

Бұл аймақта Альп хоккей лигасында қазіргі уақытта өнер көрсететін HC Pustertal Wölfe кәсіби хоккей командасы бар.