Кіріспе

жоқ Бұл білім беру саласындағы терминдердің сөздігі, олардың Википедия мақалаларында қолданылу жиілігіне негізделген. Осы мақалада P–R әріптерімен басталатын терминдер келтірілген. Басқа мақалалардағы терминдерді табу үшін мазмұн тізімінен әріпті таңдаңыз.

P

Парадигмалық ауысу: Бұл терминді алғаш рет Томас Кун 1962 жылғы «Ғылыми революциялардың құрылымы» атты танымал кітабында ғылымның басым теориясындағы негізгі қағидалардың өзгеру процесі мен нәтижесін сипаттау үшін қолданды. Дон Тапскотт бұл терминді ақпараттық технологиялар мен бизнесті сипаттау үшін осы атпен жазылған кітабында бірінші болып пайдаланды. Содан бері ол адам тәжірибесінің көптеген басқа салаларында да кеңінен қолданылып келеді. Бейбітшілікке баулу: Өзіңмен және басқалармен үйлесімде өмір сүруге қажетті білімді игеру және көзқарас, дағдылар мен мінез-құлықты дамыту процесі. Бейбітшілікке баулу зорлық-зомбылықты жоққа шығару, сүйіспеншілік, мейірімділік, сенім, әділдік, ынтымақтастық, құрмет және адамзат отбасына, сондай-ақ планетамыздағы барлық тіршілікке құрметпен қарауды үйрететін философияға негізделген. Бұл ортақ құндылықтарға негізделген әлеуметтік практика, оған кез келген адам маңызды үлес қоса алады. Педагогика: Оқыту өнері немесе ғылымы. Бұл сөз ежелгі грек тіліндегі paidagogos сөзінен шыққан, ол paideia бөлігі ретінде ұлдарды мектепке алып жүретін құл. «Паидия» (παιδιά) сөзі балаларды білдіреді, сондықтан кейбір мамандар педагогиканы (балаларды оқыту) және андрагогиканы (ересектерді оқыту) ажыратады. Педагогика, яғни білім беру деген латын сөзі көбінесе кеңінен қолданылады және олар жиі бір-бірін алмастырып қолданылады. Жеке даму: (өзін-өзі жетілдіру немесе жеке өсу деп те аталады) Өзіндік дамуды қамтиды. Бұл термин сонымен қатар: білім беру немесе оқытудың дәстүрлі ұғымдарын; жеке трансформация үшін кеңес беру және коучинг; Жаңа дәуір қозғалысын және рухани сенімдер мен ұғымдарды, соның ішінде әлеуметтік және психологиялық мәселелерді шешуге арналған «ішкі жолдарды»; немесе кәсіби даму бизнес-тренерлерін (кейбіреулері тек бизнеске ғана емес, адамның барлық жағына қарайды) білдіруі мүмкін. Білім беру философиясы: Білім берудің мақсатын, сипатын және идеалды мазмұнын зерттеу. Басқа сұрақтарға білімді ақыл мен адам субъектісінің табиғаты, билік мәселелері, білім беру мен қоғам арасындағы қарым-қатынас және т.б. жатады. Руссоның заманынан бері білім беру философиясы даму психологиясы және адам дамуы теорияларымен байланысты. Фонетикалық: Фонемаларды қолдану арқылы мағынаны күшейтуге қатысты. Қолданылған дыбыстардың арқасында пайда болатын қосымша мағыналық қабаттар. Білім беру / техникалық жаргон. Дене тәрбиесі: (ДТ, сондай-ақ дене шынықтыру немесе гимнастика деп те аталады) Ойын немесе қозғалыс арқылы зерттеу ортасында ірі бұлшықеттерді пайдаланатын оқу бағдарламасындағы пән. Бұл бастауыш сынып оқушылары үшін міндетті болып табылады және орта және жоғары сынып оқушылары үшін де көбінесе міндетті. Физика білім беру: Физика ғылымында салыстырмалы түрде жаңа, бірақ белсенді зерттеу саласы. Зерттеудің негізгі бағыты жоғары және жоғары оқу орындарында физиканы оқыту және үйрену. Полимат: (полихистор деп те аталады) Көп салаларда, әсіресе өнер мен ғылымда өте жақсы жетістікке жеткен адам. Бұл құбылысты білдіретін ең көп қолданылатын термин – Ренессанс адамы, сондай-ақ Homo universalis және Uomo Universale терминдері де қолданылады, олар латын және итальян тілдерінде тиісінше «Жалпы адам» деп аударылады. Латын тілінде homo ер немесе әйел болуы мүмкін; ер адамды білдіретін латын сөзі vir. Қазіргі кездегі әңгімелерде полимат – бұл көптеген интеллектуалдық салаларда білімі мен шеберлігімен танылған адам. Жоғары оқудан кейінгі білім: (немесе төртінші білім деңгейі) Білім берудің төртінші сатысы, колледж немесе университеттің бакалавриат бағдарламасын аяқтағаннан кейін жүзеге асырылады. Жоғары оқу орны төртінші білім берудің мысалы; кейбіреулер магистратураны жоғары білім берудің бөлігі деп санайды; ал кейбіреулер докторантурадан кейінгі лауазымдарды төртінші білім беру деп санайды, ал басқалары оларды жұмыс деп есептейді. Орта білімнен кейінгі білім: Орта білімнен кейін, мысалы, жоғары мектептен кейін алынатын кез келген білім түрі. Орта білімнен кейінгі білім берудің мақсаты кәсіптік білім беру және оқыту немесе жоғары білім арқылы мамандықтарға немесе ғылыми/академиялық мансапқа дайындалу болуы мүмкін. Болжамдық күш: (ғылыми теорияның) сынауға болатын болжамдар жасау қабілетіне қатысты. Күшті болжамдарға ие теориялар жоғары бағаланады, өйткені болжамдар теорияның жалғандығын тексеруге мүмкіндік береді. Болжамдық күш тұжырымдамасы түсіндіру немесе сипаттау күшінен (құбылыстарды білгеннен кейін теориямен кері бағытта түсіндіру) өзгеше, себебі ол теориялық түсінікті алдын ала тексеруге мүмкіндік береді. Мектепке дейінгі білім: Балалар бағына қараңыз. Бастауыш білім: (немесе элементарлық білім) Бала кезіндегі ресми, құрылымдалған білім берудің алғашқы жылдарынан тұрады. Көптеген елдерде балалар бастауыш білім алуға міндетті (бірақ көптеген юрисдикцияларда ата-аналар оны өздері беруге құқылы). Бастауыш білім беру әдетте балалар 4-7 жасқа келгенде басталады. Бастауыш және орта білім беру арасындағы шекара шартты, бірақ әдетте 12 жас шамасында (жасөспірім кезеңде) жүзеге асырылады; кейбір білім беру жүйелерінде осы кезең үшін жеке орта мектептер бар. Мәселені табу: Мәселені анықтау. Бұл мәселені қалыптастыру және мәселені шешуді қамтитын үлкен мәселе процесінің бір бөлігі. Мәселені табу үшін зихи көрегендік және жетіспейтін нәрсені түсіну қажет. Бұл шығармашылықты қолдануды қамтиды. Мәселені қалыптастыру: Шешімді табу процесі басталуы немесе жалғасуы үшін сұрақты қайта қарау. Бұл мәселені табу және мәселені шешуді қамтитын үлкен мәселе процесінің бір бөлігі. Мәселені қалыптастыру (немесе мәселені анықтау) көбінесе сындық ойлауды қолдануды қамтиды. Мәселені шешу: Ойлаудың бір бөлігі. Бұл организм немесе жасанды интеллект жүйесі белгілі бір күйден қалаған күйге қалай өту керектігін білмейтін жағдайда пайда болады. Бұл мәселені табу және мәселені қалыптастыруды қамтитын үлкен мәселе процесінің бір бөлігі. Проблемалық оқу: (ПО) жоғары білімдегі «белсенді оқу» дидактикалық тұжырымы, бірақ қазіргі уақытта K–12 білімінде қолдануға бейімделген. ПО-ның ерекшеліктері: оқу қиын, ашық мәселелермен жетектеледі; студенттер кішкентай ынтымақтастық топтарында жұмыс істейді; және «мұғалімдер» қажет емес, процесс «оқуды жеңілдетушілерді» пайдаланады. Сәйкесінше, студенттер өз тобына жауапкершілік сезінуге және оқу процесін ұйымдастыруға және бағыттауға, сондай-ақ оқытушының немесе инструктордың қолдауымен ұмтылады. ПО жақтастары оның мазмұндық білімді арттыруға және коммуникация, мәселе шешу және өзіндік оқу дағдыларын дамытуға көмектесетінін айтады. Процедуралық білім: (немесе қалай білу) белгілі бір тапсырманы қалай орындау туралы білім. Қалай білу, басқа білім түрлерінен, мысалы, ұсыныс білімінен өзгеше, оны тікелей тапсырмаға қолдануға болады. Мәселені шешу туралы процедуралық білім мәселені шешу туралы ұсыныс білімінен өзгеше. Мысалы, кейбір құқықтық жүйелерде бұл білім немесе қалай білу компанияның зихи меншігі болып саналады және компания сатып алынғанда оны беруге болады. Кәсіби сертификация: (кәсіби сертификация немесе кәсіби тағайындама, көбінесе жай ғана сертификация немесе біліктілік деп аталады) Адамның жұмыс істеуге қабілетті екенін растау үшін алынатын тағайындама. Сертификация жеке тұлғаның сертификаттау органының пікірінше, нақты білімге, дағдыларға немесе қабілеттерге ие екенін көрсетеді. Кәсіби сертификаттарды кәсіби ұйымдар мен корпорациялар береді. Лицензиялау мен сертификациялау арасындағы айырмашылық лицензиялау заңмен талап етіледі, ал сертификациялау көбінесе ерікті болып табылады. Кейде сертификация сөзі лицензиялау үшін қолданылады. Бағдарламалық оқыту: Мінезшіл Б. Ф. Скиннер кеңінен зерттеген сала. Ол кішкентай сабақтар арқылы оқытудан тұрады, онда әр...

Q

Квиз: Ойын немесе жұмбақ түрі, онда ойыншылар (жеке немесе командалар бойынша) сұрақтарға дұрыс жауап беруге тырысады. Квиз көбінесе студенттерді бағалаудың бір түрі болып табылады, бірақ әдетте тестке қарағанда азрақ сұрақтан тұрады, олардың қиындығы төмен және оны аяқтауға аз уақыт керек.

R

Оқу (процесс): Сақталған ақпараттың немесе идеялардың қандай да бір түрін алу және түсіну процесі. Бұл идеялар әдетте тілдің бір түрінде бейнеленеді, көру арқылы немесе сезу арқылы (мысалы, Брайль әрпі) қарастырылатын символдар ретінде. Оқудың басқа түрлері тілге негізделмеген болуы мүмкін, мысалы, музыкалық нотация немесе пиктограммалар. Компьютер ғылымында аналог бойынша, оқу – компьютерлік жадтан деректерді алу. Оқу қабілетінің бұзылуы: Неврологиялық факторларға байланысты оқу қиындықтары. АҚШ-та оқуды оқыту: Оқуды оқытудың екі кең таралған әдісі бар. Бірі әдетте толық тілдік тәсілге ("көріп оқу") сілтеме жасайды, екіншісі – фонетикалық тәсілге. Бұл екі тәсіл арасындағы тартыс көбінесе "үлкен пікірталас" деп аталады. Ақыл: Философия және басқа да гуманитарлық ғылымдарда адам ақылының жоғары танымдық қабілеттерін білдіретін термин. Ол абстракт ойлау және абстракт ойлау қабілеті сияқты ойдың бір түрін немесе ойдың бір қырын сипаттайды, бұл ерекше адамдық қасиет саналады. Ақыл ұғымы тілмен байланысты, грек сөзі "логос" мағынасында көрінеді, кейін латынша "ratio" және французша "raison" деп аударылды, содан ағылшын сөзі пайда болды. Осылайша, ақыл – батыс зиялы тарихындағы маңызды сөз және логика мен рационалдылықпен ортақ мұраға ие. Ойлау: Ақылды білімнің бір түрі ретінде түсінуге байланысты әртүрлі анықталады. Логикалық анықтамасы – белгілі бір әдістемелерді қолдана отырып, белгілі бір алғышарттардан қорытынды шығару үшін ақылды пайдалану актісі; және қорытындыға жету үшін ең көп қолданылатын екі нақты әдіс – дедуктивті және индуктивті ойлау. Дегенмен, идеалистік философиялық контексте ойлау – біздің қиялымызды, қабылдауымызды, ойларымызды және сезімдерімізді қандай да түсініктілікпен қамтиды; және осылайша біздің тәжірибемізді әмбебап мағынамен байланыстырады. Ойлау әдістерінің ерекшеліктері философия, логика, психология және жасанды интеллект сияқты ғылымдарға қызығушылық тудырады. Жатату: Академиялық оқу орнында аға оқытушының дәрісін толықтыру үшін оқытушы көмекші жүргізетін талқылау. Оқушылар дәрісті қайталайды, ұғымдарды кеңейтеді және студенттермен пікірталас жүргізеді. Сілтеме: Басқа бір нәрсеге сілтеме жасайтын немесе нәрселердің арасындағы байланыс ретінде әрекет ететін нәрсе. Бұл байланыстыратын нысандар нақты болуы мүмкін, мысалы кітаптар немесе орындар, немесе абстрактілі, мысалы деректер, ойлар немесе естеліктер. Сілтеме арқылы аталатын нысан – референт. Күшейту: Оперативтік шарттауда күшейту – организмнің ортасындағы кез келген өзгеріс: организм белгілі бір тәсілмен (яғни белгілі бір жауапқа байланысты) әрекет еткенде жүйелі түрде пайда болады; және жауаптың жасалу ықтималдығының артуымен немесе оның күшін басқаша өлшеумен байланысты. Діни білім: Діннің ілімдерін оқытады. Оның негізгі мақсаты – балаларды діннің негіздерімен таныстыру. Сирек кездесетін мақсаты – дінге жаңадан келгендерді оқыту. Бір елдегі адамдардың діни және дінсіз нанымдары әртүрлі болғандықтан, мемлекеттік қолдаумен жүзеге асырылатын діни білім дау тудыруы мүмкін. Елдерде діни білім мемлекеттік мектептерде рұқсат етілуі әртүрлі (көбінесе "мемлекеттік мектептер" деп аталады). Рұқсат беретін елдерде білім беру түрі де әртүрлі. Зерттеу: Көп жағдайда фактілерді анықтауға, түсіндіруге және қайта қарауға бағытталған белсенді, жауапкершілікпен және жүйелі түрде жүргізілетін ізденіс процесі ретінде сипатталады. Бұл интеллектуалдық зерттеулер оқиғаларды, мінез-құлықты немесе теорияларды жақсырақ түсінуге мүмкіндік береді және заңдар мен теориялар арқылы практикалық қолданыс табуға көмектеседі. Зерттеу термині сонымен қатар белгілі бір тақырып туралы ақпаратты жинауды сипаттау үшін де қолданылады және әдетте ғылыммен және ғылыми әдіспен байланысты. Родс стипендиясы: Сесил Родс құрған және 1902 жылдан бері жыл сайын Оксфордтағы Родс қоры академиялық және мінез-құлықтық қасиеттеріне сәйкес келетін үміткерлерге табыс етіледі. Олар жеңімпазға Англиядағы Оксфорд университетінде екі жыл оқуға мүмкіндік береді, қажет болған жағдайда үшінші жылға ұзартылуы мүмкін. Родс 1902 жылы қайтыс болғанда, өсиеті бойынша оның байлығының басым бөлігі ақыл-ойы, мінез-құлығы және дене біліктілігі жағынан лайықты қасиеттерін көрсеткен үміткерлерді марапаттау үшін стипендиялық қор құруға бағытталуы керек еді. Жақтан оқу: Оқылатын немесе естілетін материалды түсінуге және мағынасын түсінуге емес, жаттап алуға бағытталған оқу әдісі. Рубрика (академиялық): Білім беруде, рубрика – студенттің үлгерімін бағалау үшін қолданылатын оқу мақсаттарымен байланысты критерийлер мен стандарттар жиынтығы, мысалы, баяндама, жоба немесе эссе.