Кіріспе

жоқ Бұл білім беру саласындағы терминдердің сөздігі, олардың Википедия мақалаларында қолданылу жиілігіне негізделген. Осы мақалада Т–Z әріптерімен басталатын терминдер келтірілген. Басқа мақалалардағы терминдерді табу үшін мазмұн тізімінен әріпті таңдаңыз.

Т

Білім беру мақсаттарының таксономиясы: Білім беру мақсаттарын танымдық, эмоционалды және психомоторлық үш салаға жіктеуді қамтитын білім беру таксономиясы. Мұғалім: Білім беру саласында оқушыларға сабақ беретін, оқу жоспарларын немесе практикалық дағдыларды, соның ішінде оқу және ойлау дағдыларын үйрететін адам. Оқушыларға білім беруге және үйренуге көмектесудің көптеген әртүрлі жолдары бар. Бұл көбінесе мұғалімнің педагогикасы деп аталады. Оқыту әдісін таңдағанда мұғалім оқушылардың алдыңғы білімін, ортасын, оқу мақсаттарын, сондай-ақ мектептің стандартты оқу бағдарламасын ескеруі керек. Технологиялық білім беру: Адамның құралдар жасау және пайдалану арқылы табиғи ортаны өз қажеттіліктеріне бейімдеу қабілетін зерттеу. Технологиялық білім берудің мақсаты – технологиялық сауаттылықты тарату, бұл зертханалық жұмыстар арқылы оқушыларға жеткізіледі. «Технологиялық білім беру» термині көбінесе «тех. білім беру» деп қысқартылады. Технологияны интеграциялау: Оқытушылар мен оқушылардың 1-12 сыныптар мен университеттерде технологияны тиімді пайдалануын сипаттау үшін білім берушілер қолданатын термин. Мұғалімдер технологияны тіл және әдебиет, тарих, табиғаттану, математика және басқа да пәндерді оқыту үшін пайдаланады. Мұғалімдер технологияны сыныптық оқытуға енгізгенде, оқушылар өз білімін белсенді түрде дамытуға мүмкіндік алады. Жоғары білім: (кейде үшінші саты немесе үшінші деңгейлі білім деп те аталады) Орта білім беретін мектепті (мысалы, гимназияны) аяқтағаннан кейін алатын білім деңгейі. Жоғары білім көбінесе студенттерді төртінші деңгейлі білім алуға дайындайтын білім болып табылады. Колледждер мен университеттер жоғары білім беретін мекемелердің мысалы. «Жоғары білім» термині кәсіптік білім беру және оқытуға да қатысты болуы мүмкін. Оқулық: Оқудың кез келген саласы бойынша нұсқаулық немесе стандартты кітап. Оқулықтар мақсатты аудиториясы мен тақырыбы бойынша жіктеледі. Оқулықтарды әдетте арнайы баспаханалар шығарады, олар оқытуға болатын барлық пәндерді түсінуге қатысты барлық сұранысты қанағаттандыруға тырысады. Бұл өнімді сату көлемінен табыс көретін ірі бизнес. Көптеген оқулықтар қағаз түрінде, қатты мұқабамен шығарылса да, кейбіреулерін қазір онлайн көруге болады. Когнитивтік даму теориясы: Жан Пиаже жасаған когнитивтік дамуды түсіндіретін психологиялық теория. Бұл теория бала психологиясының негізгі бөлігі болып табылады және әлемді қабылдау схемаларына (схемаларға) негізделген, сондай-ақ балалардың белгілі бір ақпаратқа әсіресе сезімтал болатын «критикалық кезеңдерге» негізделген. Көптік интеллект теориясы: Говард Гарднер ұсынған, адамдарда сегіз түрлі «интеллект» бар екенін айтатын психологиялық және білім беру теориясы, олардың әрқайсысы адам өмірінің және қызметінің әртүрлі салаларымен байланысты. The Times Higher Education Supplement: (The Times Higher немесе The THES деп те аталады) Лондон қаласында шығатын және жоғары білім беруге қатысты мәселелерді жабатын газет. Ол TSL Education компаниясына тиесілі, ол 2005 жылдың қазанына дейін News International компаниясының бөлімшесі болды. Газетті Джон О’Лири басқарады, ол «The Times Good University Guide» кітабының авторы. THES ең алдымен 2004 жылдың қарашасында жарияланған және жыл сайын жаңа рейтингтер жарияланатын The Times Higher World University Rankings (жоғары білім беру рейтингтеріне қараңыз) жариялағанымен танымал. Білім беру: Кәсіптік немесе практикалық дағдылар мен білімді оқыту арқылы білім, дағдылар мен көзқарастарды игеру. Бұл мамандықтарды меңгерудің және техникалық колледждер мен политехникалық институттардағы оқу бағдарламаларының негізін құрайды. Бүгінде бұл көбінесе кәсіби даму деп аталады. Шындық: Адам бір мәлімдемемен шын жүректен келіскенде, ол оның шындық екенін айтады. Философия шындық және шындық туралы сұрақтарға жауап іздейді. Оқу ақысы: Білім беру қызметтері үшін, әсіресе формалды оқу орнында төленетін ақы. Оқу ақысы білім беру мекемелерінің қызметкерлер мен оқытушылардың жалақысын, оқу бағдарламаларын, зертханалық жабдықтарды, компьютерлік жүйелерді, кітапханаларды және ғимараттарды күтіп ұстау шығындарын қаржыландыруға көмектеседі. Бұл қаражат студенттерге жайлы оқу ортасын қамтамасыз ететін студенттік лаунждар сияқты жайларға да жұмсалады.

U

Түсіну: Адам, жағдай және хабар сияқты абстрактілі немесе физикалық объектіге қатысты психологиялық процесс, оның арқасында сол объекті туралы ойлауға және онымен тиімді жұмыс істеу үшін түсініктерді қолдануға болады. ЮНЕСКО: Біріккен Ұлттар Ұйымының Білім, ғылым және мәдениет жөніндегі ұйымы, көбінесе ЮНЕСКО деп аталады, ол 1945 жылы құрылған Біріккен Ұлттар Ұйымының мамандандырылған мекемесі. Оның мақсаты – білім, ғылым және мәдениет арқылы халықаралық ынтымақтастықты ынталандыру арқылы бейбітшілік пен қауіпсіздікке үлес қосу, соның нәтижесінде БҰҰ Хартиясында жарияланған әділдікке, заң үстемдігіне, адам құқықтары мен негізгі бостандықтарға құрмет көрсетуді нығайту. Жалпыға бірдей мектепке дейінгі білім беру: Балабақшаға қол жетімділік отбасыларға, балабақша сияқты, қолжетімді болуы керек деген ұғым. Балалардың құқықтарын қорғаушылар кімнің кіретіні және оған қалай қаржыландыру жүргізілетіні туралы әртүрлі анықтамалар береді. Атауын "Барлыққа арналған балабақша" деп өзгерту туралы ұсыныс енгізілді. Балабақша сияқты, бұл концепцияның да бағдарламасы ерікті болуы керек, ал АҚШ-та білім беру заңмен міндетті, бірақ үйде оқыту мен балама білім беруге рұқсат етіледі. Университет: жоғары (немесе үшінші деңгейдегі) білім беру және ғылыми зерттеулерді жүргізетін, түрлі академиялық салалар бойынша академиялық дәрежелер тағайындайтын оқу орны. Университеттерде әдетте бакалавриат және магистратура деңгейлерінде білім беріледі. Байқауға келмейтін нәрселер: өмір сүруі, табиғаты, қасиеттері, ерекшеліктері немесе байланыстары байқауға келмейтін құбылыстар. Ғылым философиясында "байқауға келмейтін нәрселердің" классикалық мысалдары – атомдық бөлшектер, гравитация күші, себеп-салдар байланысы, сенімдер мен тілектер. Дегенмен, философтар ағаштар, үстелдер, басқа адамдардың санасы, микробиологиялық нысандар және т.б. сияқты барлық объектілерді де, адамдар оларды қабылдаудың себебі ретінде қарастырады, сондықтан оларды байқауға келмейтін деп сипаттайды.

V

Виртуалды оқу ортасы: (VLE) Оқытушыларға оқушылардың білім беру курстарын басқаруға, әсіресе оқытушылар мен білім алушыларға курс әкімшілігінде көмектесу үшін жасалған бағдарламалық жүйе. Жүйе білім алушылардың үлгерімін қадағалай алады, оны оқытушылар мен білім алушылардың екеуі де бақылай алады. Көбінесе қашықтықтан оқыту құралдары деп есептелсе де, олар көбінесе дәстүрлі сынып оқуын толықтыру үшін қолданылады. Көрнекі оқыту: Бұл – жас ерекшеліктеріне қарамастан, оқушылардың ойлауын және тиімді оқуын қамтамасыз ету үшін веб-диаграммалар, түсінік карталары, идея карталары және слайд-шоулар сияқты графикалық ұйымдастырушылар қолданылатын, тиімділігі дәлелденген оқыту әдісі. Кәсіптік білім беру: (немесе Кәсіптік білім беру және оқыту (КББ)) Білім алушыларды дәстүрлі академиялық емес, нақты бір мамандыққа, кәсіпке немесе жұмысқа тікелей қатысты мансапқа дайындауға бағытталған. Сондықтан, білім алушы осы салаға қатысады. Оны кейде техникалық білім деп те атайды, себебі білім алушы технологияны қолданудың нақты бір саласына маманданады.

W

Вальдорфтық білім беру Вальдорфтық білім беру (Штайнерлік білім беру деп те аталады) – педагогикаға гуманистік көзқарас, ол антропософияның негізін қалаушы австриялық философ Рудольф Штайнердің білім беру философиясына негізделген. Оқу практикалық, көркемдік және тұжырымдамалық элементтерді біріктіретін пән аралық болып табылады. Бұл тәсіл білім алуда қиялдың рөлін ерекше атап көрсетеді, шығармашылықты, сондай-ақ талдамалық құрамдас бөлікті қамтитын ойлауды дамытады. Тілдік дағдыларды механикалық дағды ретінде қарастырмаудың орнына, оны әр оқушының бар тілінің және өмірлік тәжірибесінің тұрақты бөлігі ретінде үйретеді. Оқушылардың тіл біліміне сүйене отырып, оқу мен жазу кең ауқымды "тілдің" бір бөлігі ретінде қарастырылады. Даналық: Дұрыс шешімдер қабылдау қабілеті. Кейбіреулер оны тәжірибе арқылы қол жеткізілетін қасиет деп есептейді. Ал басқалары тіпті жетілмеген бала да тәжірибеден немесе толық білімнен тәуелсіз осы қасиетке ие болуы мүмкін деп санайды. Кез келген нәрсенің даналығы оның танымалдылығымен, қолданылған уақытымен және болашақ оқиғаларды болжау қабілетімен анықталады. Даналық мәдени, философиялық және діни көздерден де алынуы мүмкін. Кейбіреулер даналықты – салдарларын алдын ала көру және пайдалы нәтижелерді барынша арттыру үшін әрекет ету деп түсінеді. Жазу: Екі түрлі әрекетті білдіруі мүмкін: тілді немесе ақпаратты көрсететін сөздер мен басқа да құрылымдарды жасау үшін ортаға символдар түсіру, және жазбаша тіл арқылы жеткізілетін материалды жасау. (Кейбір ерекшеліктер бар; мысалы, тілді жазу үшін теру машинасы қолданылса, әдетте оны жазу емес, теру деп атайды.) Жазу екі әрекетті де білдіреді және олар бір уақытта орындалуы мүмкін. Шеберхана: Ұзаққа соқпайтын, қарқынды курс, семинар немесе әдетте аз ғана қатысушылардың арасында өзара әрекеттесуге және ақпарат алмасуға баса назар аударатын кездесулер сериясы.

Х

Ксилофон: бастауыш музыка сабақтарында қолданылатын музыкалық аспап. Оны ойнату оңай, және мұғалім "кездейсоқ" ноталарды (диездер мен бемольдер) қосып не алып тастау арқылы аспапты әртүрлі тональностьтарда ойнатуға мүмкіндік береді.

Y

Жастық: балалық шақ пен ересек жас арасындағы кезең.

Z

Жоқ төзімділік саясаты: тыйым салынған мінез-құлық пен әрекеттерге ешқандай ерекшеліксіз жол берілмейтінін көрсететін саясат. Жоқ төзімділік саясатында әртүрлі тыйымдар болуы мүмкін, мысалы, қару-жарақ, заңсыз есірткі сияқты контрабандалық заттар, немесе зорлық-зомбылық, қорлау, мазақтау сияқты әрекеттер. Нөлдік көбейту қасиеті: математиканы жеңілдетуге арналған тәсіл.