Кіріспе

Бұл экономикадағы маңызды шешілмеген проблемалардың, тұжырымдамалардың немесе сұрақтардың тізімі. Олардың кейбіреулері теориялық сипатта, ал кейбіреулері дәстүрлі экономикалық теорияның эмпирикалық деректерді түсіндірудегі нашарлығына байланысты туындайды.

Капитал теориясы

Кембридж капиталы туралы дау: Кембридж капиталы туралы дау – 1950 жылдары экономикада басталган пікір таласы. Бұл пікір таласы капитал тауарларының сипаты мен рөліне, сондай-ақ жиынтық өндіріс пен таратудың неоклассикалық тұжырымына сын бағыттауға қатысты болды. Табиғи өсу деңгейі сырттан анықтала ма, әлде сұранысқа байланысты іштен анықтала ма (және өндіріс өсімі кіріс өсімінен туындай ма, әлде керісінше ме) деген сұрақ пікір таласының түйінінде тұр. Экономистер бұл пікір таласын шешу мәселесінде келісімге келген жоқ. Трансформация мәселесі: Трансформация мәселесі – жалпы экономикаға емес, марксистік экономикаға тән мәселе. Ол тауарлардың құндылықтарын әлеуметтік қажетті еңбек уақытына сүйенген нарықтық бағаларға түрлендірудің жалпы ережесін табуға байланысты. Басты қиындық – тікелей еңбек салымы мен капитал салымы арақатынасы тауарлар арасында кең ауқымда өзгеретін жағдайда, барлық инвестицияланған капиталға орташа пайда деңгейін қамтамасыз ету үшін пайданы, оның үстіне артық құндыны қалай үйлестіруде.

Қаржылық экономика

Акция сыйлықақысының жұмбағы: Акция сыйлықақысының жұмбағы неоклассикалық экономикадағы ең маңызды шешілмеген мәселелердің бірі саналады. Ол соңғы жүз жылға жуық уақыт ішінде АҚШ-тағы акциялар бойынша орташа нақты кірістің облигацияларға қарағанда айтарлықтай жоғары болғанына негізделген. Бұл жұмбақтың мәні – осы акция сыйлықақысының себептерін түсіндіруде. Бұл мәселе бойынша түрлі теориялар болғанымен, оның нақты себебі туралы әлі де келісімге келген жоқ. Дивиденд жұмбағы: Дивиденд жұмбағы – дивиденд төлейтін компаниялар инвесторлар тарапынан жоғары бағамен құрметтенетінін эмпирикалық түрде байқалатын құбылыс. Қазіргі таңда экономистердің кеңінен қабылдаған түсіндірмесі жоқ. Модильяни-Миллер теоремасы бұл жұмбақты тек салықтардың, банкроттық шығындарының, нарықтың тиімсіздігінің (инвесторлар психологиясына байланыстыларын қоса алғанда) және асимметриялық ақпараттың белгілі бір комбинациясымен ғана түсіндіруге болатынын көрсетеді. Жақсартылған Блэк-Шоулз және биномдық опциондар бағалау модельдері: Блэк-Шоулз моделі және одан да жалпы биномдық опциондар бағалау модельдері – акциялар мен опциондарды модельдеуге және бағалауға арналған теңдеулер жиынтығы. Модельдер кеңінен қолданылса да, олардың көптеген маңызды шектеулері бар. Олардың ішіндегі ең бастысы – модельдің тарихи нарық қозғалыстарын ескере алмауы және опциондарды жиірек бағалауы, мұнда мерзімі ұзарған сайын бағаның жоғарылауы. Стохастикалық құбылмалылығы бар активке қатысты колл опцияларының бағасын дұрыс есептейтін модельді жасау – қаржылық экономикадағы ашық мәселе саналады.

Халықаралық экономика

Саудадағы үйге бейімділік түйіні: Саудадағы үйге бейімділік түйіні – бұл сауда серіктестерінің экономикалық мөлшері және олардың арасындағы қашықтық сияқты факторлар ескерілген кезде де, бір ел ішіндегі аймақтар арасындағы сауда, әртүрлі елдердегі аймақтар арасындағы саудадан айтарлықтай жоғары болатын эмпирикалық құбылыс. Мұндай айырмашылық тіпті маңызды заңдық кедергілер болмаған жағдайда да байқалады. Қазіргі уақытта осы құбылысты түсіндіретін ешқандай тұжырымдама жоқ. Акция нарығындағы үйге бейімділік түйіні: Бұл түйін көптеген елдердегі жеке тұлғалар мен мекемелердің әлемдік экономикада портфельдерін кең түрде диверсификациялау мүмкіндігіне қарамастан, шетелдік акцияларды шамалы көлемде ғана ұстауымен байланысты. Backus–Kehoe–Kydland түйіні: Backus–Kehoe–Kydland тұтынудың өзара байланысы түйіні – елдер арасындағы тұтынудың өнімге қарағанда әлдеқайда аз корреляцияланғанын көрсететін эмпирикалық құбылыс. Feldstein–Horioka түйіні: Feldstein–Horioka түйіні 1980-ші жылдардағы зерттеуде анықталды. Зерттеу нәтижесінде, Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы (OECD) елдері арасындағы ұзақ мерзімді ұлттық жинақтардың орташа көрсеткіштері, отандық инвестициялардың орташа көрсеткіштерімен жоғары корреляцияланғаны байқалды. Стандартты экономикалық теорияға сәйкес, салыстырмалы түрде ашық халықаралық қаржы нарықтарында әр елдің жинақтары ең өнімді инвестициялық мүмкіндіктері бар елдерге ағып түсуі керек. Осыған байланысты, жинақтар мен отандық инвестициялардың көрсеткіштері корреляцияланбауы тиіс, бірақ Мартин Фельдштейн мен Чарльз Хориока ұсынған эмпирикалық деректер оған қайшы келеді. Бұл түйін туралы көптеген мақалалар жарияланғанымен, ешқайсысы жеткілікті эмпирикалық дәлелдермен қамтамасыз етілмеген. Реймонд Ферт және Гарольд К. Шнайдер сияқты формалистер, экономиканың неоклассикалық моделі тиісті түзетулер енгізілсе, кез келген қоғамға қолданылуы мүмкін деп мәлімдеді, оның қағидаларының әмбебап жарамдылығын дәлелдеді. Формалистік ұстанымның сыншылары оның негізгі болжамдарын, әсіресе рационалды таңдау мен пайдалылықты максимизациялаудың барлық мәдениеттерде әмбебаптығын күмәндікпен қарастырады.