Кіріспе

Хасидтік мереке 19 Кислев – еврей айының 19-шы күні. Бұл күнді хасидтік еврейлер Мезрич Магидінің (Баал Шем Товтың – хасидизмнің негізін қалаушының ізбасары) Йом Хиллуласы (өлім күнінің жылдығы) ретінде тойлайды, ол 1772 жылы осы күні дүниеден озған. Ал, әсіресе, ХАБАД қозғалысында бұл күн Лиадилік Шнеур Залман раббинің босатылған күні ретінде (1798 жыл) маңыздырақ аталып өтеді.

Тарих

Лиадилік Рабби Шнеур Зальман, Хабадтың алғашқы Раббиі (идиш тілінде «Альтер Рабби» деп те аталады), Авигдор есімді миснагедтен шағымданып, оның ізбасарларын Израиль жеріне ақша жіберуге шақыру арқылы Осман империясын қолдайды деген айыппен тұтқындалды. Бұл ақшаның шын мәнінде мұқтаж еврейлерді қолдау үшін жіберілгеніне қарамастан, бұл оның көтерілісшіл ниеттерінің «дәлелі» ретінде ұсылды. Ол кезде Израиль елі Осман империясының құрамында болды, ал империя Ресеймен соғысқан. Шнеур Зальман мемлекетке опасыздық жасады деп айыпталып, 1798 жылдың 19 Қислев күні, сейсенбіде босатылды. Рабби Шнеур Зальманның елу үш күндік қамауы «Таня» кітабының бірінші бөліміндегі елу үш тарауға сәйкес келеді деп айтылады.

Еске алу

Бұл күн Хабад қозғалысында құдайлық ақталу ретінде қарастырылады және Хабад хасидтері оны фарбренгендермен тойлайды. Бұл "Хасидизмнің Жаңа жылы" деп есептеледі, онда әр хасид екіншісіне "Хасидизмді оқу және жолдарында жақсы жылға жазылып, мөрлене берсін" деп тілейді. Таханун оқылмайды. Бұл күні Дәуіт пәйғамбардың 55-ші псалдың соңғы тармақтары, "Жанымды амандықпен құтқарып алды" әнімен орындалады. Бұл тармақтар Альтер Ребе осы күні бастан өткерген оқиғаға сілтеме жасайды. Раввин Шнеур Зальман: "Кім менің мерекемде болса, оның ұрпақтарынан қуаныш көреді" деді. Бұл күнді көптеген басқа хасидтік топтар да атап өтеді.

20 кислев

Ал Альтер-ребе түрмеден шыққанда, оны жаңылысып Хасидутқа қарсы болған (миснагед) адамның үйіне әкеп қондырды, ол оған сұрақтарымен қиындық туғызды. Кейін Альтер-ребе үш сағат бойы миснагедтің үйінде өткізген уақытының түрмеде өткізген уақытынан да ауыр болғанын айтты. Альтер-ребенің босатылуы миснагедтің үйінен шыққанға дейін толыққан толық болмағанын еске алу үшін хасидтер 20 Кислев күнін де босату күні ретінде тойлайды.

Басқа маңызды оқиғалар

Марвеге (Корбиль) раби Яков, он екінші ғасырдың тозафисі және каббалисі, "Көктемнен келген жауаптар" деген кітап жазды, онда ол көктен естіген халахикалық (иудейлік заңдық) жауаптарды тіркеді. Тораны тек миквеге (ритуалдық ваннаға) шомылғаннан кейін ғана оқу керек деген ұғымды талқылағаннан кейін, ол 19 Кислевті "құтты хабарды жеткізетін күн" деп сипаттады. 19 Кислев, 1744 жыл – раби Шнеур Залманның туған күні деп есептеледі, себебі ол тоғыз айдан кейін, 18 Элулде дүниеге келді. 19 Кислев, 1809 жыл – Хасидей Зихлиннің Альтер Ребесінің туған күні. Бұл күн Зихлин әулетінің туған күні ретінде тойланды, бірақ оның 95% жақтастары Холокост кезінде қаза болды. 19 Кислев, 2011 жыл – Ирак соғысы аяқталған күн. 19 Кислев, 2017 жыл – АҚШ президенті Дональд Трамп Иерусалимді Израиль мемлекетінің астанасы деп жариялады және АҚШ елшілігі қалаға көшірілетінін мәлімдеді.