Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бернт Джулиус Муус (15 наурыз 1832 – 25 мамыр 1900) – норвегиялық-американдық лютеран пасторы және шіркеу қайраткері. Ол Миннесота штатының Нортфилд қаласындағы жекеменшік либералды өнер колледжі – Сент-Олаф колледжін құруға көмектесті.
Bernt Julius Muus (March 15, 1832 – May 25, 1900) was a Norwegian American Lutheran minister and church leader. He helped found St. Olaf College, a private liberal arts college in Northfield, Minnesota.
Ерте өмір және білім
Муус Норвегияның Норд-Трёнделаг аймағындағы Сноса коммунасында, Трондхейм епархиясының Снасен приходында дүниеге келді. Ол дін қызметкері Женс Риннингтің (1778–1857) немересі және эмигрант-жазушы Оле Риннингтің (1809–1838) туысы болды. 1849 жылы Тронхейм латын мектебін бітіргеннен кейін, Кристиания университетіне қабылданды, онда теологияны оқып, 1854 жылы діни білімін аяқтады. 1859 жылы ол АҚШ-қа көшті.
Muus was born in the parish of Snaasen in Throndhjems Stift in Snåsa, Nord Trøndelag, Norway, the grandson of the priest Jens Rynning (1778–1857) and the nephew of the emigrant author Ole Rynning (1809–1838). Having graduated from the Latin school of Trondheim in 1849, he entered the University of Christiania where he studied theology and completed his theological training in 1854. He immigrated to the United States in 1859.
Мансап
Мюс Кеньон қаласында (Миннесота штаты) Холден лютеран шіркеуінің алғашқы пасторы болды. Қырық жылдық қызметі барысында Мюс Оңтүстік Миннесотадағы қауымдарды құру және оларға рухани қызмет көрсету үшін талмай сапар шекті. Мюс сонымен қатар Нортфилдте (Миннесота штаты) Сент-Джон лютеран шіркеуін, Миннесота штатының Райс округіндегі Фокс-Лейк лютеран шіркеуін және Оңтүстік Миннесотадағы көптеген шіркеулерді құрды. Мюс Норвегия Синодының Миннесота округінің епископы лауазымын атқарды, теологиялық пікірсайыстарға белсенді қатысты және шіркеуді білім беру саласында одан да көп жұмыс істеуге үздіксіз шақырды. 1874 жылы Мюс норвегиялық-американдық иммигрант пасторлар мен фермерлер тобын басқарып, Миннесота штатының Нортфилд қаласында Сент-Олаф колледжін құрды. Сент-Олаф колледжі – Америкадағы Евангелистік лютеран шіркеуіне қатысты, төрт жылдық жекеменшік либералды өнер колледжі. Өзінің маңызды жетістіктеріне қарамастан, Мюс «таңғажайып, қабілетті, бірақ кемшіліктері бар көшбасшы» деп есептелді. Алдын ала белгілеу туралы дау кезінде (naadevalgsstriden), онда Норвегия Синоды алдын ала белгілеу және дінге келу мәселелері бойынша ішкі дау-жанжалға ұшырады, Мюс Анти-Миссурилік бауырластық жағын қолдады. Мюстің өте принципиалды болуы мен жатақтығы 1898 жылы дінге сәйкес келмегендігі үшін шіркеуден қуылғандыққа әкеп соқты.
Muus was the first resident pastor of Holden Lutheran Church in Kenyon, Minnesota. During a forty year ministry, Muus traveled indefatigably to establish and minister to congregations in southern Minnesota. Muus also founded St. John's Lutheran Church in Northfield, Minnesota, Fox Lake Lutheran Church in Rice County, Minnesota and many other churches in southern Minnesota. Muus filled the office of bishop of the Minnesota District of the Norwegian Synod, took an active part in theological disputes, and ceaselessly urged the church to do more in the field of education. In 1874, Muus led a group of Norwegian American immigrant pastors and farmers to found St. Olaf College in Northfield, Minnesota. St. Olaf College is a residential, four year private liberal arts college affiliated with the Evangelical Lutheran Church in America. Despite his substantial achievements, Muus was considered a "fascinating, capable, but flawed leader." During the Predestination Controversy (naadevalgsstriden), where The Norwegian Synod experienced internal division over questions concerning predestination and conversion, Muus sided with Anti Missourian Brotherhood. Muus' uncompromising nature and stubbornness eventually resulted in his expulsion from his church in 1898 for failure to conform to doctrine.
Ауру, Норвегияға оралу және қайтыс болу
1899 жылы Муус инсульт алғаннан және жартылай денесі салданудан кейін пастор қызметінен кетті. Ол 1899 жылы Норвегияға оралды және 1900 жылдың 25 мамырында қайтыс болды. Ол Норвегияның Тронхейм қаласындағы Нидарос соборының қорымда жерленген.
In 1899, Muus resigned as a pastor after having suffered a stroke and was stricken with partial paralysis. He returned to Norway in 1899, where he died on May 25, 1900. He is buried in Trondheim, Norway at the Nidaros Cathedral cemetery.
Жеке өмір
1859 жылы Мюс Феттен Олин Пиндке үйленді. Олардың үш баласы болды: Нильс (1863–1932), Йенс Ингебригт Риннинг (1866–1878) және Пол Йохан Элстер (1872–1890). Йенс он екі жасында тифтен қайтыс болды.
Muus married Oline Pind of Fet in 1859. The two had three children, Nils (1863–1932), Jens Ingebrigt Rynning (1866–1878), and Paul Johan Elster (1872–1890). Jens died of typhus at the age of twelve.
Ажырасу
Ұзақ және көпке танымал заңдық тартыстан кейін Пиндке 1883 жылдың 20 қаңтарында шектеулі ажырасу берілді. Ол он жыл бойы жылына 150 доллар алимент алды. Балалар, олар әлі кәмелетке толмағандықтан, Бернтке тәрбиелеуге берілді. Миннесота штатының XIX ғасырындағы норвегиялық лютеран қауымында ажырасу өте сирек болатын. Ал жетекші пастор мен оның әйелінің ажырасуы тіпті естілмеген нәрсе еді. 1879 жылы Холден округіндегі сот процесі осы екі жағдайға соқтырып, сонымен қатар тұрмысқа шыққан әйелдердің заңдық құқықтары туралы көпке таралған пікірталас тудырды.
After a lengthy and highly publicised legal battle, Pind was granted a limited divorce on January 20, 1883. She received $150 per year for ten years as alimony. Bernt was given custody of the children, who were still minors. Divorce in Minnesota's nineteenth century Norwegian Lutheran community was a rarity. Legal separation between a leading pastor and his wife was unheard of. The 1879 court case in Holden Township led to both those outcomes, and triggered a public debate about married women's legal rights.