Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Швед дін қызметкері (1499–1573)
Swedish clergyman (1499–1573)
Лорантиус Петри Нерициус (1499 – 27 қазан 1573) – швед дін қызметкері және Швецияның алғашқы евангелистік лютеран архиепископы. Ол және оның інісі Олаус Петри король Густав Васамен бірге Швецияның негізгі лютеран реформаторлары деп есептеледі. Америкадағы евангелистік лютеран шіркеуі оларды 19 сәуірде еске алады.
Laurentius Petri Nericius (1499 – 27 October 1573) was a Swedish clergyman and the first Evangelical Lutheran Archbishop of Sweden. He and his brother Olaus Petri are, together with the King Gustav Vasa, regarded as the main Lutheran reformers of Sweden. They are commemorated by the Evangelical Lutheran Church in America on 19 April.
Ерте өмір
Лаврентий Ларс Перссон Неркедегі Оребро қаласында дүниеге келген. Лаврентий 1520 жылы Германияда, мүмкін, ағасымен бірге оқыды. Олар онда лютерандық дінге бейімделді, тіпті Мартин Лютермен жеке кездесті. Стокгольмге қайтып келгенде, қайық Голанд аралына шағылысып, жайлы қалды, тіпті өмірінен айырылуға айналды. Бірақ екеуі де аман қалды және аралда қоныстанды, Лаврентий мектеп директоры, ал Олаус дін қызметкерінің көмекшісі болды. Біраз уақыттан кейін Олаус дін қызметкерімен бірге Стокгольмге, король Густав Вазаның тәж кию рәсіміне барды. Содан кейін ол корольмен жақын қарым-қатынас орнатып, көп ұзамай Стокгольмге көшіп, корольдің жанында жұмыс істеді.
Laurentius was born Lars Persson in Örebro, Närke. Laurentius studied in Germany in 1520, possibly together with his brother. Here they took influence from Lutheranism, among other things they met with Martin Luther himself. On returning home to Stockholm, they got stranded and nearly lost their lives as the boat went ashore on the island of Gotland. They both survived however, and settled on the island, and Laurentius became headmaster at a school while Olaus became assistant to a priest. Not long after, Olaus travelled with the priest to Stockholm and the crowning of King Gustav Vasa. Subsequently, he managed to get on friendly terms with the King, and soon moved to Stockholm where he worked in the vicinity of the King.
Архиепископ
1531 жылы Уппсала соборында швед патшасы Густав Ваза Лорантиусты жаңа архиепископ етіп тағайындап, Рим-католик шіркеуімен жарылудың соңғы қадамын жасады. Сол жылдың 22 қыркүйегінде Вестерос епискобы Педер Мюнссон Лорантиусты архиепископ қылып киелі қызмет етті. Мюнссон Римдегі епископ Париж де Грассиспен дінге кірген, ал Лорантиусты киелі қызметке бағыштау арқылы Швеция шіркеуінде маңызды саналатын апостолдық мұрагерлік сақталды. Бірақ, киелі қызмет католик діни рәсімдерімен өткенімен, киелі қызметті атқарушылар қысыммен әрекет еткендерін құпия түрде мәлімдеді. Кейін сол жылы Лорантиус патшаның туысы Елизавета Дидриксдоттерге үйленді, ол Швеция архиепископының үйленген алғашқысы болды. Оның інісі Олаус 1525 жылы үйленген алғашқы дін қызметкері болды. Патша Лаврентиуске реформация жоспарларына араласуға тыйым салды. Лаврентиус Густавтың барлық епископтарды жою ниеті сияқты түрлі идеяларына қарсы шіркеудің тәуелсіздігін білгіштікпен қорғады, сонымен қатар Реформация мәтіндерінің идеяларын Швецияда үздіксіз дамытып, насихаттады. Оның ең маңызды үлесі – 1571 жылы Уппсала соборында құрылған швед шіркеу ережесінің негізін салған көптеген жазбалары болды. Ол 42 жыл архиепископ болып, Швецияда теңдесіз болды және осы кезеңде монархтармен жиі қақтығыстарға түсті. 1539 жылы оның інісі Олаус патшамен болған даулардың нәтижесінде өлім жазасына кесілді, ал Лаврентиус өлім жазасына қол қоюға мәжбүр болғандардың қатарында болды. Лаврентиус мұны әлсіз мінезбен жасады ма, әлде реформация идеяларын таратуды жалғастыру үшін ресми түрде бағынуды дұрыс деп ойлады ма, деген мәселе даулы болды. Олаус ақырында 1542 жылы ықпалды достарының көмегімен кешірім алды, бірақ өзін жасыруға мәжбүр болды, ал реформатордың басты рөлі тек Лорантиусқа қалды.
At the Uppsala Council of 1531, the Swedish king Gustav Vasa took the final step of breaking with the Roman Catholic Church, by personally appointing Laurentius as the new archbishop. On 22 September that year, Laurentius was consecrated archbishop by the Peder Månsson, Bishop of Västerås. Månsson was ordained bishop in Rome by Bishop Paris de Grassis, and by consecrating Laurentius the apostolic succession was retained in the Church of Sweden, which was considered important. But although the consecration took place according to Catholic ritual, those who officiated at the consecration made a secret declaration that they were acting under pressure. Later that year Laurentius married Elisabeth Didriksdotter, a daughter of the King's cousin becoming the first Swedish archbishop to be married. His brother Olaus had already become the first priest to marry in 1525. The king forbade Laurentius to interfere with the reformation plans. Laurentius wisely defended the autonomy of the Church against the various ideas of Gustav, such as his wish to abolish all bishops, while still steady advancing and promoting the ideas of the reformation texts within Sweden. His main contribution were his abundant writings which laid the foundation for the Swedish Church Ordinance established at the Uppsala Council 1571. He was archbishop for 42 years, unparalleled in Sweden, and during his time he was often in conflicts with the monarchs. In 1539 his brother Olaus was sentenced to death by the King over some arguments, and Laurentius was among those forced to sign the death sentence. It has been disputed whether Laurentius was doing this because of a weak character or if he thought it better to formally obey so that he could continue to spread the reformation ideas. Olaus did eventually get pardoned in 1542, much due to his influential friends, but he was forced to keep a low profile, leaving the role of main reformator solely to Laurentius.
Дипломат
Швецияның Густав I Лаврентий Петриге 1557 жылғы Новгород шартты келіссөздер жүргізген делегацияны басқаруды тапсырды, осы арқылы 1554–1557 жылдар аралығындағы Ресей-швед соғысына нүкте қойылды.
Gustav I of Sweden entrusted Laurentius Petri to head the delegation who negotiated the Treaty of Novgorod (1557), which ended the Russo Swedish War (1554–1557).
Шығармалары
1541 жылы швед тіліне алғаш рет толық Киелі кітап аудармасы жарық көрді, ол корольдің құрметіне «Васа Библиясы» деп аталды. Лорантий оның ағасы Олаос және дін қызметкері Лорантий Андреаемен бірге жобаны қадағалауға белсенді түрде атсалысқан негізгі жақтаушылардың бірі болды. 1560 жылдары Кальвиннің идеялары күшейген кезде Лорантий лютерандық дінді қолдайтын бірнеше мәтін жариялады. Бұл швед шіркеуінің лютерандық ерекшелігін алғаш рет қалыптастырғаны болжанады.
The first complete Swedish translation of the Bible was published in 1541, nicknamed the Vasa Bible after the King. Laurentius was one of the main proponents supervising the project, together with his brother Olaus and the clergyman Laurentius Andreae. In the 1560s, when the ideas of Calvin gained in influence, Laurentius published several texts where he spoke for Lutheranism. It has been suggested that it was the first time the Swedish Church defined its Lutheran character.
Отбасы
Оның әйелі Дидрик Темірші мен Биргитта Кристиернсдоттер Вазаның (Швеция патшасы Густав I-нің әкесі тарапынан туысы) қызы Елизавета Дириксдоттер болды. Олар 1531 жылдың 23 қыркүйегінде Лораенций Петри Швецияның Густав I-ін Саксен-Лауенбургтың Екатеринасына үйлендірген соң құдаланды. Осы некеде екі қыз дүниеге келді: Маргарет, ол Лоренций Петри Готуске тұрмысқа шықты (Олардың екі қызы болды) және Магдалена, ол Абрахам Ангерманнға тұрмысқа шықты.
His wife was Elizabeth Diriksdotter daughter of Didrik the Mint Master and Birgitta Kristiernsdotter Vasa (paternal cousin of Gustav I of Sweden). They were betrothed on 23 September 1531, after Laurentius Petri married Gustav I of Sweden to Catherine of Saxe Lauenburg. Two daughters were born in the marriage: Margaret, who married Laurentius Petri Gothus (They had two daughters) and Magdalene, who married Abraham Angermannus.