Кіріспе

1955–1956 ж. Жин Ённың уся романы.

«Кітап және семсер» – Жин Ённың (Луис Ча) уся романы. Алғаш рет 8 ақпан 1955 жылдан 5 қыркүйек 1956 жылға дейін Гонконгтағы «The New Evening Post» газетінде жарияланған бұл роман, Жин Ённың дебюттік туындысы болып табылады. Оқиғасы 18 ғасырдағы Қытайда, маньчжурлар басқарған Цин әулеті тұсында өрбітеді. Роман Цин үкіметін құлатуды мақсат еткен құпия қоғам – Қызыл Гүл қоғамының ізденісін және олардың Оңтүстік Шыңжаңдағы ұйғыр тайпасымен байланысын көрсетеді. Атаудағы «кітап» – тайпадан ұрланған Құранды, ал «семсер» – басты кейіпкер Чэнь Цзялуоға оның алғашқы сүйіктісі Хуоцинтонг сыйлаған семсерді білдіреді. Романда Цяньлун императоры, Чжаохуэй, Хэшэн, Чжэн Баньцяо және Фуканган сияқты тарихи тұлғалар да кездеседі немесе есімдерімен аталады. Басты кейіпкерлердің бірі – Иіс ханшайым, ол Иісті Конкубинаның прототипі болып табылады. Романның ағылшын тіліндегі басқа атаулары: «Book and Sword: Gratitude and Revenge» және «The Romance of the Book and Sword».

Сюжет

Романның оқиғасы 18 ғасырдағы Қытайда, Маньчжу басшылығымен құрылған Цин империясының Цянлонг императорының билігі кезінде орын алады. Қызыл Гүл Қоғамы – Цин империясын құлатуды және Қытайдағы хань билігін қайта орнатуды мақсат тұтқан құпия қоғам. Оның 15 батыры бар, ал Чэнь Цзялуо олардың басшысы. Романның басында Цянлонг императоры қоғамның төртінші басшысы Вэнь Тайлайды тұтқындау үшін әскер жібереді, себебі ол император туралы құпия біледі. Негізгі сюжет екі немесе одан да көп қосалқы сюжеттермен байланысты, ол батырлардың Вэнь Тайлайды Пекинге әскерлермен конвоймен алып бара жатқанда құтқаруға жасаған қайта-қайта әрекеттерін көрсетеді. Жолда батырлар өздерінің қасиетті артефактісі – Құранды тонап алған жалдамалы сарбаздарды қуатын ұйғыр тайпасына кездеседі. Чэнь Цзялуо тайпаға жалдамалы сарбаздарды жеңуге көмектеседі және қасиетті кітапты қайтарып алады, соның арқасында тайпа басшысы Хуоцинтонгтың қызының құрметі мен ризашылығына ие болады. Роман барысында кейбір батырлар қауіп-қатерге бірге қарсы тұрғаннан кейін болашақ жұбайларын табады: Сюй Тяньхоң және Ю Ютонг тиісінше Чжоу Цзи мен Ли Юаньцзиге үйленеді. Чэнь Цзялуо мен батырлар Вэнь Тайлайдың Ханчжоуға қарайтын іздерін қуалайды, онда Чэнь кездейсоқ түрде бай адам кейпіндегі Цянлонг императорымен кездесіп, дос болады. Бірақ, бір-бірінің нағыз кім екенін білгеннен кейін, олар күдікпен және сақтықпен қарастыра бастайды. Императордың ең жақсы жауынгерлері жекпе-жекте батырлардан жеңілгенде, император қорланған сезімге бөленіп, Ханчжоудағы әскерді шақырып, Қызыл Гүл Қоғамын жоюды қалайды. Алайда, ол қоғамның Ханчжоудағы кеңінен таралған құпия байланыстары бар екенін, тіпті әскерге де енгенін білген соң, бұл жоспардан бас тартады. Чэнь Цзялуо Вэнь Тайлайды құтқарып алғанда, Цянлонг императорының маньчжу емес, хань қытайлығын білгенде таңғалады. Вэнь Тайлай сондай-ақ императордың Чэнь Цзялуоның ағасы екенін айтады. Ол туылғаннан кейін көп ұзамай, жаңа туған ханшайыммен орын алмастырылып, кейін Йонгчжэн императорының ұлы ретінде өсіп, ақырында таққа отырған. Чэнь Цзялуо мен батырлар императорды ұрлап, Люхэ пагодасында тұтқынға алады, онда оны өзінің тегін мойындауға көндіруге тырысады. Олар оның жоғары мәртебесін пайдаланып, маньчжуларды Орталық жазықтан қуып шығуын және содан кейін император болып қалатынын қамтамасыз етуді ұсынады. Император тартыншақпен келіседі және батырлармен одақ құруға ант етеді. Осы уақытта Цин әскері ұйғыр тайпасы тұратын Оңтүстік Сіньцзянға басып кіреді, сондықтан Чэнь Цзялуо сол жерге барып, достарына көмектеседі. Ол Хуоцинтонг пен оның кіші қарындасы Касилимен (Парфюм ханшайымы) танысады. Касилиге ғашық болғаннан кейін, ол Хуоцинтоңның да оған деген сезімі бар екенін біліп, махаббат үшбұрышының ортасында қалады. Ұйғыр тайпасы ақырында Цин әскерімен жойылса, Касили тұтқындалып, Пекинге әкелінеді. Цянлонг императоры Касилидің сұлулығына қызығып, оны өзінің кәнизагы болуға мәжбүрлеуге тырысады, бірақ ол бас тартады. Чэнь Цзялуо сарайға кіріп, императормен кездеседі, оған анттарын еске салады және Касилиді оның кәнизагы болуға көндіруге уәде береді. Кейін Касили императордың уәдесін орындамай, Қызыл Гүл Қоғамын тұзаққа түсіріп, жоюды жоспарлап отырғанын біледі. Касили Чэнь Цзялуоға ескерту үшін өзін-өзі өлтіргеннен кейін, қоғам басшылары императордың сатқындығына ашуланып, сарайға шабуыл жасайды. Соғыс императордың Қызыл Гүл Қоғамымен келісімге келуімен аяқталады. Чэнь Цзялуо мен оның достары Касилидің қабіріне құрмет көрсеткеннен кейін Батыс аймақтарға жол тартады.

Фильмдер

Жыл Өндірісі Негізгі актерлер Қосымша ақпарат 1960 Emei Film Company (Гонконг) Чжан Ин, Цзы Лау Лин, Юн Сиу Йи «Кітап пен қылыш» фильмін қараңыз 1981 Shaw Brothers Studio (Гонконг) Ти Лунг, Джейсон Пай «Император және оның інісі» фильмін қараңыз 1987 Гонконг Чжан Дуофу, Чанг Даши, Лю Цзя, Айинуо «Кітап пен қылыш романтикасы» және «Парфумерлік ханшайым» фильмін қараңыз. 2023 Қытай материгі Ли Минсюань, Цуй Чжэньчжэнь, Ван Цзимин.

Радио

1999 жылы Гонконгтың RTHK радиостанциясы роман негізінде 32 бөлімді радиодрама жасады, оны Цэ Кван Хо, Гиги Лён, Чоу Квок Фың және Жаклин Панг дауыстаған.