Кіріспе
Қытай фантастикасының жанры – уся ([wikt:武俠 wu˨˩˦. ia˧˥, сөзбе-сөз "жауынгерлік өнер және ерлік") – ежелгі Қытайдағы жауынгерлік өнер шеберлерінің оқиғаларын қамтитын қытай фантастикасының жанры. Уся әдебиеті дәстүрлі түрде тарихи фантастиканың бір түрі болғанымен, оның танымалдылығы оны қытай операсы, манхуа, теледрамалар, фильмдер және бейне ойындар сияқты алуан түрлі өнер формаларына бейімдеуге мүмкіндік берді. Бұл әлемдегі көптеген қытай тілді қауымдастықтардың халық мәдениетінің маңызды бөлігі болып табылады. Гонконг режиссері, продюсері және сценарийшісі Ронни Юдың айтуынша, уся фильмдерін жауынгерлік өнер фильмдерімен шатастыруға болмайды. "Уся" сөзі "у" ([[wikt:武#қытайша, сөзбе-сөз "жауынгерлік", "әскери" немесе "қаруланған") және "ся" ([[wikt:俠#қытайша, сөзбе-сөз "ерлік", "қамқоршы" немесе "батыр") элементтерінен құралған күрделі сөз. Шиа кодексін ұстанатын жауынгерлік өнер шеберлерін көбінесе сякэ ([[wikt:俠客, сөзбе-сөз "шианың ізбасары") немесе юся ([[wikt:遊俠, сөзбе-сөз "саяхаттаушы шиа") деп атайды. Кейбір аудармаларда жауынгерлік өнер шеберлерін жианься ([[wikt:劍俠) немесе жианькэ ([[wikt:劍客) деп те атайды, олардың екеуі де "қылышкер" деп түсіндірілуі мүмкін, тіпті олар міндетті түрде қылыш қолданбаса да. Уся әдебиетіндегі батырлар көбінесе билеушіге қызмет етпейді, әскери билікке ие болмайды немесе аристократиялық топқа жатпайды. Олар көбінесе ежелгі Қытай қоғамының төменгі әлеуметтік топтарынан шыққан. Уся батырларының адал болу кодексі әдетте әділетсіздікті түзетуді, дұрыстық үшін күресуді, зұлымдықпен күресуді және өткен қателіктерге жаза беруді талап етеді. Қытай шиа дәстүрлерін басқа мәдениеттердің, мысалы, жапон самурайларының бусидо кодексі сияқты жауынгерлік кодекстерімен салыстыруға болады.
Wuxia ([[wikt:武俠 wu˨˩˦. ia˧˥, literally "martial arts and chivalry") is a genre of Chinese fiction concerning the adventures of martial artists in ancient China. Although wuxia is traditionally a form of historical fantasy literature, its popularity has caused it to be adapted for such diverse art forms as Chinese opera, manhua, television dramas, films, and video games. It forms part of popular culture in many Chinese speaking communities around the world. According to Hong Kong film director, producer, and movie writer Ronny Yu, wuxia movies are not to be confused with martial arts movies. The word "wǔxiá" is a compound composed of the elements wǔ ([[wikt:武#Chinese, literally "martial", "military", or "armed") and xiá ([[wikt:俠#Chinese, literally "chivalrous", "vigilante" or "hero"). A martial artist who follows the code of xia is often referred to as a xiákè ([[wikt:俠客, literally "follower of xia") or [[youxia ([[wikt:遊俠, literally "wandering xia"). In some translations, the martial artist is referred to as a jiànxiá ([[wikt:劍俠) or jiànkè ([[wikt:劍客), either of which can be interpreted as a "swordsman" or "swordswoman", even though they may not necessarily wield a sword. The heroes in wuxia fiction typically do not serve a lord, wield military power, or belong to the aristocratic class. They often originate from the lower social classes of ancient Chinese society. A code of chivalry usually requires wuxia heroes to right and redress wrongs, fight for righteousness, remove oppressors, and bring retribution for past misdeeds. Chinese xia traditions can be compared to martial codes from other cultures, such as the Japanese samurai [[bushido.
Бұрынғы іс-әрекеттер
«Уксия» термині жанрдың атауы ретінде жақында ғана пайда болғанмен, шиа туралы әңгімелердің тарихы 2000 жылдан астам. Уксия әңгімелерінің бастауы б.з.д. 300-200 жылдарға дейінгі ертедегі юксия әңгімелерінен басталады. Заңгер философ Хан Фэй өзінің «Хан Фэйцзы» кітабында «Бес ‘құрт’ класы» деген тарауда жаз және күз кезеңіндегі бес әлеуметтік топқа қатысты юксияларды сынап жазған. Белгілі оқиғалардың қатарында Чжуан Чжудың У патшасы Ляосын өлтіруі және ең бастысы, Цзинь Кэнің Цинь патшасының (кейіннен Цинь Ши Хуан болған) өміріне қастандық жасау әрекеті бар. Ұлы тарихшы Сима Цзянь «Тарихшының жазбаларының» 86-томында Қарулы мемлекеттер кезеңінде аристократтар мен дворяндарды саяси жолмен өлтірген бес белгілі кісі өлтіруші – Цао Мо, Чжуан Чжу, Юй Жан, Ниэ Чжэн және Цзинь Кэні атап көрсеткен. Бұл кісі өлтірушілер «кики» (刺客; сөзбе-сөз «қанжарлы қонақтар») деп аталған. Олар көбінесе феодалдар мен ақсүйектерге адалдығын және қызметтерін байлық және әйелдер сияқты сыйлықтар үшін ұсынған. Сима Цзянь «Тарихшының жазбаларының» 124-томында өзінің заманындағы шиа мәдениетінің бірнеше бастапқы ерекшеліктерін егжей-тегжейлі баяндаған. Бұл танымал құбылыстар «Хан кітабы» және «Кейінгі хан кітабы» сияқты басқа тарихи жазбаларда да тіркелген. Сиаке әңгімелері Тан әулеті (618-907) тұсында маңызды өзгеріске ұшырады және «чуанци» (傳奇; сөзбе-сөз «әңгімелер») түрінде қайта келді. Сол дәуірдегі Ниэ Иньниан (聶隱娘), Куньлун құлы, Он үшінші ханым Цзин (荊十三娘), Қызыл жіп (紅線) және Сақалды жауынгер (虬髯客) сияқты әңгімелер қазіргі заманғы уксия әңгімелерінің прототипі ретінде қызмет етті. Олар қиял-ойымен және көбінесе жалғыздықты сезінетін, батыл ерліктер жасайтын оқшауланған кейіпкерлерді бейнелеген. Сун әулеті (960-1279) кезінде осыған ұқсас әңгімелер «хуабен» деп аталатын қысқа шығармаларда таралды, бұл шығармалар бұрын шуочан (дәстүрлі қытай әңгімелеуі) үшін сценарий ретінде пайдаланылған деп есептелген. Әскери роман жанры да Тан әулеті кезінде дамыды. Мин әулетінде (1368-1644) Ло Гуанчжун мен Ши Найань «Үш патшалықтың романсы» және «Су шеті» кітаптарын жазды, олар қытай әдебиетінің Ұлы классикалық романдарының қатарына кіреді. Біріншісі – Шығыс Хань әулетінің соңғы кезеңі мен Үш патшалық кезеңіндегі оқиғалардың романтикалық тарихи қайта баяндауы, ал екіншісі – Солтүстік Сун әулетінің соңғы кезеңіндегі нашар әлеуметтік-экономикалық жағдайына сын көзбен қарады. «Су шеті» көбінесе толыққанды уксия романы ретінде қарастырылады: 108 батырдың бейнесі, олардың ар-намыс кодексі және жемқор үкіметке қызмет етудің орнына заңнан тыс өмірге шығуға дайындығы кейінгі ғасырларда цзянху мәдениетінің (цзянху – уксия оқиғаларының ортасы. Сөзбе-сөз «өзендер мен көлдер» деген мағынаны білдіретін цзянху – Қытайдың ойдан шығарылған нұсқалары, олар әлеуметтік әлемге және оларда тұратын шеттетілген тұлғаларға назар аударады) дамуына ықпал етті. «Үш патшалықтың романсы» да ертедегі нұсқа ретінде қарастырылады және кейінірек уксия жазушылары өз шығармаларында үлгі еткен жақын ұрыс сипаттамаларын қамтиды. Цин әулеті (1644-1911) кезінде «гонган» (公案; сөзбе-сөз «жария іс») және оған байланысты детектив романдары одан әрі дамыды, онда шиа және басқа батырлар судьямен немесе судьямен бірлесіп қылмыстарды шешіп, әділетсіздікке қарсы күресті. Санся Уии (三俠五義; кейін кеңейтіліп, Кися Уии деп аталды) және Сяовуи (小五義) кітаптарындағы Әділ Бао оқиғалары кейінгі уксия оқиғаларының әлеуметтік әділдік тақырыптарының көп бөлігін қамтыды. Әйел батырлар мен табиғаттан тыс күресу қабілеттері жиі кездесетін сиайи ерлік романдары да Цин әулеті кезінде пайда болды. Shi Gong'an Qiwen (施公案奇聞) және Ernü Yingxiong Zhuan (兒女英雄傳) сияқты романдар ең айқын туатын уксия романдары ретінде аталды. Уксияның «Су шеті» сияқты туындылары үкіметке қарсы сезімдерді тудырды деп саналды, бұл сол дәуірлерде көтерілістерге әкелді. Бас әдебиеттен кету бұл жанрдың демеушілігі әдебиетшілермен емес, көпшілікпен шектелетінін білдірді, бұл уксия жанрының дамуын басуға әкелді. Дегенмен, уксия жанры қарапайым халық арасында өте танымал болды. Ол 1921 жылдан 1928 жылға дейін сериал болып жарық көрді және алғашқы уксия фильміне, «Қызыл лотос ғибадатханасының өртелуіне» (1928) бейімделді. Жао Хуантинг (趙煥亭), «Адал ерлік ертегілерін» (奇俠精忠傳, 1923-1927 жылдары сериалдастырылған) жазған, Шанхайда тұратын тағы бір танымал уксия жазушысы. 1930 жылдардан бастап уксия туындылары көбейіп, оның орталығы Қытайдың солтүстігіндегі Пекин мен Тяньцзиньге ауысты. Сол жердегі ең көп еңбек еткен жазушылар жиынтығы «Солтүстік мектебінің бесеуі» (北派五大家) деп аталды: Шу тауларынан шыққан қылышкерлерді (蜀山劍俠傳) жазған Хуаньчжулоучжу, он екі тиын жебесін (十二金錢鏢) жазған Гун Байюй (宮白羽), журавль темір пенталогиясын (鹤鉄五部作) жазған Ван Дулу, бүркіт тырнағының патшасын (鷹爪王) жазған Чжэн Чжэньинь (郑証因) және жеті ‘өлтіру’ тасын (七殺碑) жазған Чжу Чжэньму (朱貞木). Уксия туындылары Республика дәуірінде әртүрлі уақытта тыйым салынды және бұл шектеулер жанрдың өсуіне кедерілді. Оған қарамастан, уксия басқа қытай тілінде сөйлейтін аймақтарда сақталды. Гонконгта. 1960 жылдар мен 1980 жылдар аралығында жанр өзінің алтын ғасырына енді. Лян Юшэн және Луи Ча (Цзинь Юн) сияқты жазушылар «уксия» жанрының «жаңа мектебін» құруға жетекшілік етті, ол өзінің алдыңғыларынан көп ерекшеленді. Олар газеттер мен журналдарда сериалдар жазды. Олар басқа мәдениеттерден мистика және романтика сияқты бірнеше ойдан шығарылған тақырыптарды да қосты. Тайваньда Улун Шэн, Сима Лин, Чжугэ Цинъюнь (諸葛青雲), Сяо И (萧逸) және Гу Лун аймақтың ең танымал уксия жазушылары болды. Олардан кейін Ун Сви Оан және Хуан И кейінгі кезеңде танымал болды. Чэнь Юхуэй – қазіргі заманғы әйел уксия романының авторы, ол «Тянь Гуань Дуо батырлары» (天觀雙俠) романымен дебют жасады. 1980 жылдан кейін «уксиядан кейінгі» жанрды жасауға тырысатын туындылар да пайда болды. Осы кезеңнің ең белгілі жазушыларының бірі Ю Хуа «Қан мен шабдалы гүлдері» атты әңгіме жариялады, онда басты кейіпкер өлтірілген әкесінің құрметін алу үшін ізденіс сапарына шығады.
In the Qing dynasty (1644 1911), further developments were the gong'an (公案; literally "public case") and related detective novels, where xia and other heroes, in collaboration with a judge or magistrate, solved crimes and battled injustice. The Justice Bao stories from Sanxia Wuyi (三俠五義; later extended and renamed to Qixia Wuyi) and Xiaowuyi (小五義), incorporated much of social justice themes of later wuxia stories. Xiayi stories of chivalrous romance, which frequently featured female heroes and supernatural fighting abilities, also surfaced during the Qing dynasty. Novels such as Shi Gong'an Qiwen (施公案奇聞) and Ernü Yingxiong Zhuan (兒女英雄傳) have been cited as the clearest nascent wuxia novels. Wuxia works like Water Margin were deemed responsible for brewing anti government sentiments, which led to rebellions in those eras. The departure from mainstream literature also meant that patronage of this genre was limited to the masses and not to the literati, which led to the stifling of the development of the wuxia genre. Nonetheless, the wuxia genre remained enormously popular with the common people. It was serialised from 1921 to 1928 and was adapted into the first wuxia film, The Burning of the Red Lotus Temple (1928). Zhao Huanting (趙煥亭), who wrote Chronicles of the Loyal Knights Errant (奇俠精忠傳, serialised 1923–27), was another well known wuxia writer based in Shanghai. Starting from the 1930s, wuxia works proliferated and its centre shifted to Beijing and Tianjin in northern China. The most prolific writers there were collectively referred to as the Five Great Masters of the Northern School (北派五大家): Huanzhulouzhu, who wrote The Swordspeople from Shu Mountains (蜀山劍俠傳); Gong Baiyu (宮白羽), who wrote Twelve Coin Darts (十二金錢鏢); Wang Dulu, who wrote The Crane Iron Pentalogy (鹤鉄五部作); Zheng Zhengyin (郑証因), who wrote The King of Eagle Claws (鹰爪王); Zhu Zhenmu (朱貞木), who wrote The Seven 'Kill' Stele (七殺碑). Wuxia fiction was banned at various times during the Republican era and these restrictions stifled the growth of the genre. Despite this, wuxia prevailed in other Chinese speaking regions. In Hong Kong. Between the 1960s and 1980s, the genre entered a golden age. Writers such as Liang Yusheng and Louis Cha (Jin Yong) spearheaded the founding of a "new school" of the wuxia genre that differed largely from its predecessors. They wrote serials for newspapers and magazines. They also incorporated several fictional themes such as mystery and romance from other cultures. In Taiwan, Wolong Sheng, Sima Ling, Zhuge Qingyun (諸葛青雲), Shiao Yi (萧逸) and Gu Long became the region's best known wuxia writers. After them, writers such as Woon Swee Oan and Huang Yi rose to prominence in a later period. Chen Yu hui is a contemporary female wuxia novelist who made her debut with the novel The Tian Guan Duo Heroes (天觀雙俠). There have also been works created after the 1980s which attempt to create a post wuxia genre. Yu Hua, one of the more notable writers from this period, published a counter genre short story titled Blood and Plum Blossoms, in which the protagonist goes on a quest to avenge his murdered father.
Тақырыптар, сюжеттер және ахуал
Қазіргі заманғы уся оқиғалары көбінесе ежелгі немесе мода заманғы Қытайда орын алады. Тарихи тұрғысы өте нақты да оқиға үшін маңызды болуы, не болса, шамалы ғана белгілі, тарихи дәуірге сәйкес келмейтін немесе көбінесе фон ретінде қолданылуы мүмкін. Сиқырлы күштерді пайдалану, табиғаттан тыс күштердің пайда болуы сияқты фантастикалық элементтер кейбір уся әңгімелерінде жиі кездеседі, бірақ уся жанрының міндетті шарты емес. Дегенмен, жекпе-жек өнері уся әңгімесінің маңызды бөлігі болып табылады, себебі кейіпкерлер жекпе-жек өнерінің бір түрін білуі керек. Романтикалық тақырыптар да кейбір уся әңгімелерінде маңызды орын алады. Әдеттегі уся оқиғасында жас ер адам басты кейіпкер болып келеді, ол трагедияны бастан кешіреді – жақындарының өлімі сияқты – және жекпе-жек өнерінің бірнеше түрін үйрену үшін түрлі сынақтар мен қиындықтардан өтеді. Оқиғаның соңында ол теңдесі жоқ, күшті жауынгерге айналады. Ол өз қабілеттерін ся кодексін сақтауға және цзянхудың кемшіліктерін түзетуге пайдаланады. Мысалы, Цзин Юнның кейбір туындыларының басында белгілі бір үлгі байқалады: трагедиялық оқиға орын алады, көбінесе жаңа танысқан кейіпкерлердің өмірін алып қояды, содан кейін оқиғаның негізгі әрекетіне әкелетін оқиғалар тізбегі басталады. Басқа әңгімелерде басқа құрылымдар қолданылады. Мысалы, басты кейіпкер жекпе-жек мектебіне қабылдаудан бас тартылады. Ол қиындықтарды бастан кешіреді, жасырын жаттығады және өзінің шеберлігін көрсетуге мүмкіндік күтеді, содан кейін оған бұрын немқұрайлы қарағандарды таң қалдырады. Кейбір әңгімелерде күшті жекпе-жек өнеріне ие ересек кейіпкер өзінің өшкершісі сияқты күшті қарсыласына қарсы тұрады. Сюжет бірте-бірте дамиды және басты кейіпкер мен оның қарсыласы арасындағы соңғы, драматикалық жекпе-жекке жеткізеді. Мұндай оқиғалар Цинге қарсы революция дәуірінде кең таралған. Гу Лонг және Хуан И сияқты кейбір әңгімелерде ерекше сюжеттер кездеседі. Гу Лонгтың туындыларында құпия элементтер бар, олар детективтік әңгімелерге ұқсас жазылған. Басты кейіпкер, әдетте, шебер жекпе-жекші және зиялы шешуші, кісі өлтіру ісі сияқты құпияны ашу үшін ізденіс жасайды. Хуан Идің әңгімелері ғылыми фантастикамен үйлеседі. Бұл жанрларды араластыратын элементтерге қарамастан, уся негізінен тарихи көркем әдебиет жанры болып табылады. Осыған қарамастан, уся жазушылары оқиғалардың толық тарихын бейнелеуге шамалары келмейтінін ашық мойындайды және оның орнына өздерінің әңгімелерін кейіпкердің балалық шақтан ересекке дейінгі дамуының үлгісі бойынша құрылымдайды. Бұл даму тура мағынада емес, символдық болуы мүмкін, мысалы, Цзин Юнның «Күлкілі, мақтанышпен саяхаттаушы» романында байқалады, онда Линху Чонг балалық уайымдар мен құштарлықтан ересектерге тән мәселелерге көшеді, өйткені оның адалдығы оны оның қатыгез қожайынының сатқындығына итермелейді.
Менпай (门派)
Менпай көбінесе секта, мектеп, қоғам, шіркеу, үй немесе культ деп аударылады. Бір менпайдың мүшелері бір басшының нұсқауларын орындап, сол басшының жетекшілігімен жаттығады. Егер менпай мүшелері туыс болса, оны ру деп аударуға болады. Кейбір менпайлар діни байланыстарға ие болғандықтан, діни емес менпайларды білдіру үшін "секта" жиі қолданылады. Дегенмен, дінмен байланысы жоқ менпайларды секта деп атау қате болар еді.
Кино және теледидар
Ең алғашқы уксиа фильмдері 1920 жылдарға дейін жетеді. Қытайда түсірілген ертедегі уксиа фильмдерінің қатарында «Қызыл қаһарман» (1929), «Әйел жауынгер Ақ Роза» (1929) және «Жабайы өзеннің әйел жауынгері 6: Дирхорн бұлағындағы қақтығыс» (1930) – серияның алтыншы фильмі бар. «Хуа Му Лан» (1939) тағы бір сақталған фильм, ол жапонға қарсы соғыс кезеңіндегі уксиа фильмдерінің екінші толқынының өкілі саналады. Ху патшаның режиссерлік еткен және Шоу ағалары студиясының түсірген фильмдерінде сым мен батут көмегімен жасалған акробатикалық трюктар, жылдамдатылған камера техникасымен үйлесімде күрделі әрекеттерді хореографиялау қолданылған. Алғашқы фильмдердің сюжеттері негізінен әдебиеттен алынған. Ченг Пэй Пэй, Джимми Ванг және Конни Чан 1960-70 жылдары Ху патша мен Шоу ағалары студиясы түсірген фильмдер ең танымал болған кездегі белгілі уксиа киножұлдыздарының қатарында болды. Жақындағы уксиа фильмдерінде Джет Ли, Брижит Лин, Мишель Йео, Донни Йен, Тони Ленг және Чжан Цзыи сияқты актерлер мен актрисалар ойнады. Юэн Ву Пинг – уксиа фильмдеріндегі әрекетті сахналарды жасау арқасында танымал хореограф. 2000 жылы Анг Лидің «Крушившийся тигр, скрытый дракон» фильмі арқылы уксиа Голливуд студияларына таныстырылды, бірақ бұл жанрдың ықпалы бұрын АҚШ-та 1970 жылдардағы «Кунг-фу» телесериалында көрінген. Лидің жолын жалғастырған Чжан Имоу 2002 жылы халықаралық нарыққа бағытталған «Батыр» фильмін, 2004 жылы «Ұшқан қанжарлар үйі» фильмін, 2006 жылы «Алтын гүлдің қарғысы» фильмін және 2018 жылы «Көлеңке» фильмін түсірді. Батыс көрермендері үлкен қалалардағы Азия телеарналары арқылы да уксиамен танысты, онда «Ян кланының жауынгерлері» және «Жәннат» сияқты мини-сериалдар көрсетілді, көбінесе ағылшын тіліндегі субтитрлермен. «Ash Is Purest White» (қытайша: 江湖儿女; 'Жянху ұлдары мен қыздары'), 2018 жылы Цзя Чжанке режиссерлік еткен фильм, Жянху әлемінің қылмыстық интерпретациясына сілтеме жасайтын заманауи туынды. Ол 2018 жылғы Канн кинофестивалінде «Алтын пальма» сыйлығына ие болу үшін іріктеліп алынды. Сюжет Цзя Чжанке бала кезінде танысқан бандиттік топтың басшысының өміріне негізделген, ол режиссер үшін үлгі болған. Дзяның басқа фильмдері сияқты, бұл фильм де кеңінен мақтауға ие болды. Жанрда Батыс әрекеттері де болды, мысалы, Джеки Чан, Джет Ли және Майкл Ангарано ойнаған 2008 жылғы «Құйылған патшалық» фильмі. Уксиа элементтерін қамтитын басқа фильмдердің қатарында «Матрица» фильмдер сериясының алғашқы үш фильмі (1999-2003, ал 2021 жылғы төртінші фильмді Джошуа Гроте хореографиялаған) және 2003-2004 жылдардағы «Килл Билл» фильмдері бар, олардың барлығын Юэн Ву Пинг хореографиялаған. Бұл жанрдағы ең сәтті туындылардың бірі – DreamWorks Animation-ның «Кунг-фу Панда» медиа франшизасы. Жанрды жақсы білетін және оған құрметпен қарайтын продюсерлер жасаған шынайы, тіпті күлкілі эмуляция ретінде құрылған бұл серия Қытайда жанрға жасалған керемет үлес ретінде ерекше бағаланды. 1990-2000 жылдардан бастап Гонконг жұлдыздары Дэниел Ву және Стивен Фунг AMC Networks компаниясымен бірлесіп, «Into the Badlands» фильмін жасады, ол 2015 жылы көрсетілімге шығып, үш маусым бойы эфирде болды. 2013 жылы Киану Ривз «Тай-Чидің адамы» фильмінде басты антагонист рөлін ойнады, режиссерлік жұмысын да өзі атқарды, ал Тайгер Чен жер астындағы жауынгерлік өнер сайыстарына қатысатын жауынгердің рөлін сомдады. 2020 жылы шыққан «Мулан» фильмі – Диснейдің уксиа жанрындағы фильмін жасауға жасаған әрекеті болды. 2021 жылы Marvel-дің «Shang Chi» фильмі уксиа сахнасымен басталады және Джеки Чан фильмдерінен шабыттанған әрекеттерді қамтиды.
Бейне ойындар
Акциялық RPG жанрындағы белгілі wuxia бейнеойындарының қатарында «Қылыш пен ертегі туралы аңыз», «Сюань Юань қылымы», «Жейд империясы» және «Бейбітшілік патшалығы» кіреді, олардың барлығы wuxia-ны қытай мифологиясы мен фантастикасының элементтерімен үйлестіреді. «Қылыш пен ертегі туралы аңыз» есімді серия ерекше сегіз бейнеойыннан тұрады, олардың екеуі «Chinese Paladin» (2005) және «Chinese Paladin 3» (2009) телесериалдарына бейімделген. Сонымен қатар, «JX Online 3», «Heroes of Kung Fu» және «Age of Wulin» сияқты MMORPG ойындары, сондай-ақ «Bujingai» және «Heavenly Sword» сияқты hack and slash ойындары да бар. Wuxia жазушыларының туындыларынан жасалған ойындарға «Jin Yong» романдарындағы кейіпкерлерге негізделген RPG «Heroes of Jin Yong»; «Jin Yong»-тың «Demi Gods and Semi Devils» романынан шабыттанған MMORPG «Dragon Oath»; және wuxia әдебиетінде жиі кездесетін жекпе-жек өнері мектептерін қамтитын стратегиялық ойын «Martial Kingdoms» жатады. Wuxia жанры қытайлық бейнеойын студиялары үшін шабыт көзі немесе бастапқы материал ретінде қолданыла береді. 2022 жылдың маусым айында Tencent компаниясының Lightspeed Studio студиясы «Code: To Jin Yong» атты демо трейлерін жариялады. Келесі айда Everstone Studio «Where Winds Meet» ойынын таныстырды, ол «Ghost of Tsushima» және «Assassin's Creed» ойындарымен салыстырылды. 2023 жылы қараша айында wuxia-дан шабыттанған ашық әлем RPG «Батырдың оқиғасы: құмарлыққа жол» ойыны жарық көрді.