Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гонконг жазушысы (1924–2018)
Hong Kong writer (1924–2018)
Луи Ча Лёнг Юнг (; 10 наурыз 1924 – 30 қазан 2018), көбінесе Цзинь Юн атты әдеби есімімен танымал, қытайлық уся ("жауынгерлік өнер және рыцарлық") романдарын жазған және эсселер жазған жазушы, 1959 жылы Гонконгтың күнделікті шығатын «Мин Пао» газетін құрған және оның алғашқы бас редакторы болған. Ол Гонконгтың ең белгілі жазушысы және Гу Лонг пен Лян Юшенгпен бірге «Усяның үш тірегі» деп аталады. Сондай-ақ ол «Гонконгтың төрт ұлы дарынының» бірі ретінде де танымал. Оның уся романдары әлемдегі қытай қауымдастықтарында кеңінен оқылады. 1955-1972 жылдар аралығында жазған 15 туындысы оған ең ұлы және ең танымал уся жазушыларының бірі деген атақ әкелді. Өмірінің соңында ол Қытайда ең көп сатылатын автор болды, ал оның шығармаларының 100 миллионнан астам данасы әлем бойынша сатылды (пираттық көшірмелерді есептемегенде). «The Oxford Guide to Contemporary World Literature» бойынша, Цзинь Юнның романдары өте жоғары сапалы және жоғары және төмен мәдени деңгейдегі оқырмандарға қызықты болып табылады.
Louis Cha Leung yung (; 10 March 1924 – 30 October 2018), better known by his pen name Jin Yong , was a Chinese wuxia ("martial arts and chivalry") novelist and essayist who co founded the Hong Kong daily newspaper Ming Pao in 1959 and served as its first editor in chief. He was Hong Kong's most famous writer, and is named along with Gu Long and Liang Yusheng as the "Three Legs of the Tripod of Wuxia". He is also known as one of the "Four Great Talents of Hong Kong". His wuxia novels have a widespread following in Chinese communities worldwide. His 15 works written between 1955 and 1972 earned him a reputation as one of the greatest and most popular wuxia writers ever. By the time of his death he was the best selling Chinese author, and over 100 million copies of his works have been sold worldwide (not including an unknown number of pirated copies). According to The Oxford Guide to Contemporary World Literature, Jin Yong's novels are considered to be of very high quality and are able to appeal to both highbrow and lowbrow tastes.
Ерте өмір
1924 жылы 10 наурызда Қытай Республикасының Чжэцзян провинциясының Хайнин қаласында туған Чжа Лианён жеті баланың екіншісі. Ол Хайниннің (海寧查氏) ғалымдық Чжа кланынан шыққан, оның мүшелері арасында Мин және Цин династияларының соңғы кезеңдеріндегі белгілі әдебиетшілер бар, мысалы Чжа Джидзюо (1601–1676), Чжа Шэнсинг (1650–1727) және Чжа Ситинг (查嗣庭; 1727 жылы қайтыс болды). Оның әкесі Чжа Вэньцин (查文清) Цинь династиясы кезінде императорлық емтиханда тонг-джинши-чушен (үшінші сыныпты түлек) лауазымын алған. Оның әкесі, Чжа Шуцин (查樞卿), 1950-ші жылдардың басында Контрреволюционерлерді басу науқаны кезінде контрреволюционер деп айыпталып, коммунистік үкімет тарапынан тұтқындалып, жазаға кесілді. Чжа Шуцин 1980-ші жылдары өлімнен кейін кінәсіз деп танылды. Чжа Шуцин оған Гу Миндаоның (顧明道) "Жабайы өзеннің әйел жауынгері" (荒江女侠; "Жабайы өзеннің әйел батыры") wuxia романынан үзінділерді күнде оқып беретін, бұл Чжаның осы жанрға деген қызығушылығын оятты. Кейіннен Чжа "Су шегі" және "Жеті батыр мен бес батыр" сияқты басқа да туындыларды оқыды, бұл оның болашақта wuxia романдарының жазуына негіз салды. 1937 жылы Чжа Цзясин №1 орта мектепте оқыды. 1938 жылы жапон әскері Чжэцзянға басып кірді, сондықтан Цзясин орта мектебі аман қалу үшін мыңдаған шақырым оңтүстікке, Лишуй қаласына көшіп баруға мәжбүр болды. Чжа, студенттердің бірі ретінде, тек төсеніш пен киім алмастыруды ғана алып жүрді, ал студенттер күніне 60-70 шақырымды жаяу жүріп өтуге мәжбүр болды. 1941 жылы Гоминьдан тарапынан жіберілген оқу директорының студенттерге қатыгездік жасағанын сынайтын "Алисаның оқиғалары" атты мақаласын жазғаннан кейін Чжа мектептен қуылды. Кейіннен Чжа осы кезеңді өміріндегі ең маңызды дағдарыстардың бірі деп еске алды. Қуылғаннан кейін ол оқуын жалғастыру мүмкіндігінен айырылды және бірден тамақ пен баспана табу мәселесіне тап болды. Бақытымызға орай, директор Чжан Иньтоңның көмегімен Чжа Жоу-Нью-Хань №1 орта мектепте білімін жалғастырды және 1943 жылы бітірді.
Born on March 10, 1924, in Haining, Zhejiang in Republican China, Cha was named Zha Liangyong and is the second of seven children. He hailed from the scholarly Zha clan of Haining (海寧查氏), whose members included notable literati of the late Ming and early Qing dynasties such as Zha Jizuo (1601–1676), Zha Shenxing (1650–1727) and Zha Siting (查嗣庭; died 1727). His grandfather, Zha Wenqing (查文清), obtained the position of a tong jinshi chushen (third class graduate) in the imperial examination during the Qing dynasty. His father, Zha Shuqing (查樞卿), was arrested and executed by the Communist government for allegedly being a counterrevolutionary during the Campaign to Suppress Counterrevolutionaries in the early 1950s. Zha Shuqing was later posthumously declared innocent in the 1980s. Zha Shuqing used to read him excerpts from the wuxia Huangjiang Nüxia (荒江女侠; "Woman Warrior of the Wild River") by Gu Mingdao (顧明道) every day, which aroused Cha's strong interest in the genre. Later, Cha took the initiative to read other works like Water Margin and The Seven Heroes and Five Gallants, which laid the foundation of his future as a wuxia novelist. In 1937, Cha studied at Jiaxing No. 1 Middle School. In 1938, the Japanese army invaded Zhejiang, and the Jiaxing Middle School had to move thousands of miles south to Lishui city in order to survive. Cha, as one of the students, only carried a quilt and a change of clothes, and the students had to trek on foot for 60 to 70 miles a day. Cha was later expelled in 1941 after he wrote an article called "Alice's Adventures" which satirized the training director sent by the Kuomintang for being vicious towards the students. Cha later reflected on this period as one of the most significant crises in his life. The expulsion not only deprived him of the opportunity to pursue his studies but he suddenly faced the issue of finding food and accommodation. Fortunately, with assistance from the principal, Zhang Yintong, Cha resumed his high school education at Quzhou No. 1 Secondary School and graduated in 1943.
Білім
Ча Чунциндегі Орталық саяси университетінің шет тілдер факультетіне қабылданды. Кейін Ша оқуын тоқтатты. Ол емтихан тапсырып, Сучжоу университетінің құқық факультетіне түсті, онда халықаралық құқық мамандығы бойынша білім алып, сыртқы істер саласында жұмыс істеуді жоспарлады. 2005 жылы Ча Кембридж университетінде Азия тану саласы бойынша докторлық диссертациясын қорғады, ол 2010 жылы мақұлданды. 2009 жылы Ча Пекін университетінде қытай әдебиеті бойынша тағы бір докторлық диссертациясын қорғауға өтініш берді және 2013 жылы осы диссертацияны қорғады.
Cha was admitted to the Department of Foreign Languages at the Central University of Political Affairs in Chongqing. Cha later dropped out of the school. He took the entrance exam and gained admission to the Faculty of Law at Soochow University, where he majored in international law with the intention of pursuing a career in the foreign service. In 2005, Cha applied at Cambridge University for a doctorate in Asian Studies, which he obtained in 2010. In 2009, Cha applied for another doctorate in Chinese literature at Peking University, which he earned in 2013.
Мансап
Чха журналист болған. Оқуын қолдау үшін 1947 жылы Шанхайдағы «Та Кунг Пао» газетінде журналист және аудармашы болып жұмыс істей бастады. 1948 жылы Гонконгқа көшіп келіп, қаладағы газет кеңсесінде жұмыс істеді. Чха Британдық Гонконгтың «New Evening Post» газетіне редактордың орынбасары болып ауысқанда, 1953 жылы «Лян Юшенг» деген псевдониммен өзінің алғашқы уся романын жазған Чэнь Вэнтонгпен танысты. Чэнь мен Чха жақын дос болды және оның ықпалымен Чха 1955 жылы өзінің алғашқы сериалдық уся романы «Кітап пен қылыш» бойынша жұмыс істей бастады. 1957 жылы, уся сериалдарында жұмыс істеп жүрген кезінде, ол бұрынғы жұмысын тастап, «Great Wall Movie Enterprises Ltd» және «Phoenix Film Company» компанияларында сценарийші-режиссер және сценарий жазушысы болып жұмыс істеді. 1959 жылы Чха орта мектептегі сыныптасы Шэн Баосиньмен (沈寶新) бірге Гонконгтағы «Мин Пао» газетін құрды. Чха көп жыл бойы бас редактор болып қызмет етті, сериялы романдар мен редакциялық мақалалар жазып, күніне шамамен 10 000 қытай таңбасын жазды. Оның романдарына көп оқырман жиналды. Чха өзінің соңғы уся романын 1972 жылы аяқтады, содан кейін ол романдар жазудан ресми түрде зейнеткерлікке шықты және сол онжылдықтың қалған уақытын әдеби шығармаларын редакциялау мен қайта қараумен өткізді. Оның шығармаларының алғашқы толыққанды басылымы 1979 жылы жарық көрді. 1980 жылы Чха Ву Гонзаоның тайцзи классигі «Уцзя Тайцзицюань» кітабына постскрипт жазды, онда ол қазіргі қытай жекпе-жегіне Лаоцзы мен Чжуан Чжоу сияқты философтардың әсерін сипаттады. Ол кезде Чханың уся романдары қытай тілінде сөйлейтін аймақтарда үлкен танымалдылыққа ие болды. Оның барлық романдары Гонконг, Тайвань және Қытайда фильмдерге, телесериалдарға және радиодрамаларға бейімделді. Оның романдарының маңызды кейіпкерлері жұртшылыққа жақсы таныс болғандықтан, оларды үш аймақтың барлығында оңай атауға болады. 1970 жылдардың соңында Чха Гонконг саясатына қатысты. Джин Ённың жанкүйері Дэн Сяопин билікке келгеннен кейін және реформалар мен ашылу саясатын бастағаннан кейін, Чха Дэнмен кездескен алғашқы коммунистік емес Гонконгтық болды. Ол Гонконгтың негізгі заңын әзірлеу комитетінің мүшесі болды, бірақ 1989 жылғы Тяньаньмэнь алаңындағы наразылықтар мен қырғыннан кейін наразылық білдіріп, қызметінен кетті. Ол сондай-ақ 1997 жылы егемендікті беруді бақылау үшін Қытай үкіметі құрған Дайындық комитетінің мүшесі болды. 1993 жылы Чха редакциялық жұмыстан зейнетке шығуға дайындалды және «Мин Пао» газетіндегі барлық үлесін сатты.
Cha was a journalist. To help support his studies, he began work in 1947 as a journalist and translator for the Ta Kung Pao newspaper in Shanghai. He moved to Hong Kong in 1948 to work for the paper's office in the city. When Cha was transferred to New Evening Post (of British Hong Kong) as Deputy Editor, he met Chen Wentong, who wrote his first wuxia novel under the pseudonym "Liang Yusheng" in 1953. Chen and Cha became good friends and it was under the former's influence that Cha began work on his first serialised martial arts novel, The Book and the Sword, in 1955. In 1957, while still working on wuxia serialisations, he quit his previous job and worked as a scenarist director and scriptwriter at Great Wall Movie Enterprises Ltd and Phoenix Film Company. In 1959, Cha co founded the Hong Kong newspaper Ming Pao with his high school classmate Shen Baoxin (沈寶新). Cha served as its editor in chief for years, writing both serialised novels and editorials, amounting to some 10,000 Chinese characters per day. His novels also earned him a large readership. Cha completed his last wuxia novel in 1972, after which he officially retired from writing novels, and spent the remaining years of that decade editing and revising his literary works instead. The first complete definitive edition of his works appeared in 1979. In 1980, Cha wrote a postscript to Wu Gongzao's tai chi classic Wujia Taijiquan, where he described influences from as far back as Laozi and Zhuang Zhou on contemporary Chinese martial arts. By then, Cha's wuxia novels had gained great popularity in Chinese speaking areas. All of his novels have since been adapted into films, TV shows and radio dramas in Hong Kong, Taiwan and China. The important characters in his novels are so well known to the public that they can be alluded to with ease between all three regions. In the late 1970s, Cha was involved in Hong Kong politics. After Deng Xiaoping, a Jin Yong fan, came to power and initiated the reform and opening up process, Cha became the first non Communist Hong Konger to meet with Deng. He was a member of the Hong Kong Basic Law drafting committee but resigned in protest after the 1989 Tiananmen Square protests and massacre. He was also part of the Preparatory Committee set up in 1996 by the Chinese government to monitor the 1997 transfer of sovereignty. In 1993, Cha prepared for retirement from editorial work and sold all his shares in Ming Pao.
Жеке өмір
Чаның ата-анасы Чжа Шуцин (查樞卿) және Сюй Лу (徐祿) болды. Оның төрт ағасы мен екі әпкесі болды, және ол жеті балада екіншісі еді. Оның ағалары Чжа Лянцзянь (查良鏗; 1916–1988), Чжа Лянхао (查良浩; т.ж. 1934), Чжа Ляндун (查良棟; 1930-жылдары) және Чжа Лян Юй (查良鈺; т.ж. 1936) еді. Оның әпкелері Чжа Лянсиу (查良琇; т.ж. 1926) және Чжа Лянсюань (查良璇; 1928–2002) еді. Оның туысы – педагог және меценат Ча Лянчао (查良釗; 1897 – 1982) болды. Ча үш рет үйленді. Оның бірінші әйелі Ду Чжифен (杜治芬) еді, ол 1948 жылы үйленді, бірақ кейін ажырасты. 1953 жылы ол екінші әйеліне, газетші Чжу Мэйге (朱玫) үйленді. Олардың екі ұлы мен екі қызы болды: Чжа Чуанься (查傳俠), Чжа Чуанти (查傳倜), Чжа Чуаньши (查傳詩) және Чжа Чуаннэ (查傳訥). Ча 1976 жылы Чжудан ажырасып, үшінші әйелі Лин Лэйиге (林樂怡; т.ж. 1953) үйленді, ол одан 29 жас кіші және алғаш кездескенде 16 жаста болды. 1976 жылы оның 19 жасар ұлы Чжа Чуанься Колумбия университетінде оқып жүргенде, қызбен дауласып, өз-өзіне қол жұмсады.
Cha's parents were Zha Shuqing (查樞卿) and Xu Lu (徐祿). He had four brothers and two sisters, and was the second oldest among the seven of them. His brothers were Zha Liangjian (查良鏗; 1916–1988), Zha Lianghao (查良浩; b. 1934), Zha Liangdong (查良棟; 1930s) and Zha Liangyu (查良鈺; b. 1936). His sisters were Zha Liangxiu (查良琇; b. 1926) and Zha Liangxuan (查良璇; 1928–2002). His cousin was educator and philanthropist Cha Liang chao (查良釗: 1897 – 1982). Cha married three times. His first wife was Du Zhifen (杜治芬), whom he married in 1948 but divorced later. In 1953, he married his second wife, Zhu Mei (朱玫), a newspaper journalist. They had two sons and two daughters: Zha Chuanxia (查傳俠), Zha Chuanti (查傳倜), Zha Chuanshi (查傳詩) and Zha Chuanne (查傳訥). Cha divorced Zhu in 1976 and married his third wife, Lin Leyi (林樂怡; b. 1953), who was 29 years his junior and 16 years old when they first met. In 1976, his son Zha Chuanxia, then 19 years old, committed suicide after a quarrel with his girlfriend while studying at Columbia University.
Өлім
2018 жылдың 30 қазанында 94 жасында Гонконгтың Хэппи Вэллидегі Гонконг санаторийі мен ауруханасында ұзаққа созылған аурудан кейін қайтыс болды. Оның қоштасу рәсімі 2018 жылдың 13 қарашасында Quarry Bay-дегі Гонконгтың жобалау үйінде отбасы мен достарының қатысуымен жеке өткізілді. Шараға жазушылар Ни Куанг, Чуа Лам, Чип Цзао, Бенни Ли, продюсер Чжан Джичжун, актер Хуан Сяоминг, Гонконг политехникалық университетінің бұрынғы президенті Пун Чунг Квонг, имидж-дизайнер Тина Лю, саясаткерлер Тун Чхе Хва және Эдвард Леонг, сондай-ақ Alibaba Group негізін қалаушы Джек Ма сияқты белгілі тұлғалар келді. Түске қарай оның табыты Лантау аралындағы Нгонг Пингте орналасқан По Лин монастырына жеткізілді, онда кремацияланып, күлі Хой Вуи мұнарасының колумбарийіне қойылды.
On 30 October 2018, Cha died after a long illness at the Hong Kong Sanatorium & Hospital in Happy Valley, Hong Kong, aged 94. His funeral service was held privately at Hong Kong Funeral Home in Quarry Bay in 13 November 2018 with his family and friends, with well known figures including writers Ni Kuang, Chua Lam, Chip Tsao, Benny Lee, producer Zhang Jizhong, actor Huang Xiaoming, former President of the Hong Kong Polytechnic University Poon Chung kwong, image designer Tina Liu, politicians Tung Chee hwa and Edward Leong, and founder of Alibaba Group Jack Ma among them in attendance. At noon, his coffin was moved to Po Lin Monastery at Ngong Ping, Lantau Island, where he was cremated and his ashes was interred at the Hoi Wui Tower's columbarium.
Құрметті марапаттар мен марапаттар
Уксиа романдарына қоса, Ча Қытай тарихы бойынша көптеген ғылыми еңбектер жазды. Ол өзінің жетістіктері үшін көптеген наградалар алды. 1981 жылы британ үкіметі Чаны Британ империясы орденінің офицері (OBE) етіп тағайындады. Ол француз үкіметінен Chevalier de la Légion d'Honneur (1992) және Commandeur de l'Ordre des Arts et des Lettres (2004) ордендерін алды. Ча сонымен қатар Пекин университетінің, Чжэцзян университетінің, Нанкай университетінің, Сучжоу университетінің, Хуакяо университетінің, Ұлттық Цинь Хуа университетінің, Гонконг университетінің (Қытайтану факультеті), Британ Колумбия университетінің және Сычуань университетінің құрметті профессоры болды. Ча Ұлттық Ченчжи университетінің, Гонконг университетінің (әлеуметтік ғылымдар факультеті), Гонконг политехникалық университетінің, Гонконг ашық университетінің, Британ Колумбия университетінің, Сока университетінің және Кембридж университетінің құрметті докторы болды. Ол сонымен қатар Оксфордтың Сент-Антони колледжінің және Кембридждің Робинсон колледжінің құрметті мүшесі, ал Оксфордтың Магдален колледжінің Уэйнфлет мүшесі болды. 2004 жылы Кембридж университетінде құрметті докторлық дәрежесін алған кезде Ча Кембриджде төрт жыл толық уақытты студент болып, құрметті емес докторлық дәрежесін алуға ниетті екенін білдірді. 2010 жылдың шілдесінде Ча Кембридждегі Сент-Джон колледжінде шығыстану (қытай тарихы) саласы бойынша философия докторы ғылыми дәрежесін алды, оның диссертациясы ерте Тан дәуіріндегі императорлық мұрагерлік туралы болды.
In addition to his wuxia novels, Cha also wrote many non fiction works on Chinese history. For his achievements, he received many honours. Cha was made an Officer of the Order of the British Empire (OBE) by the British government in 1981. He was made a Chevalier de la Légion d'Honneur (1992) and a Commandeur de l'Ordre des Arts et des Lettres (2004) by the French government. Cha was also an honorary professor at Peking University, Zhejiang University, Nankai University, Soochow University, Huaqiao University, National Tsing Hua University, Hong Kong University (Department of Chinese Studies), the University of British Columbia, and Sichuan University. Cha was an honorary doctor at National Chengchi University, Hong Kong University (Department of Social Science), Hong Kong Polytechnic University, the Open University of Hong Kong, the University of British Columbia, Soka University and the University of Cambridge. He was also an honorary fellow of St Antony's College, Oxford and Robinson College, Cambridge, and a Waynflete Fellow of Magdalen College, Oxford. When receiving his honorary doctorate at the University of Cambridge in 2004, Cha expressed his wish to be a full time student at Cambridge for four years to attain a non honorary doctorate. In July 2010, Cha earned his Doctor of Philosophy in oriental studies (Chinese history) at St John's College, Cambridge with a thesis on imperial succession in the early Tang dynasty.
Патриотизм, жанху және ерлік дамыту
Қытайлық ұлтшылдық немесе патриотизм – Чаның туындыларындағы маңызды тақырып. Көптеген шығармаларында Ча өзін-өзі анықтау және ұлттық сана идеясын баса көрсетеді. Оның көптеген романдары Қытайдың хан емес халықтар – хитан, юрчен, моңғол және маньчжурлар тарапынан басылып алынған немесе басып алу қаупі төнген кезеңдерде өрбиді. Дегенмен, Чаның қытайлық ұлтшылдығы бірте-бірте бүгінгі хан емес ұлт өкілдерін де қамтитын, кең көлемді ұғымға айналды. Ча хан емес халықтардың, мысалы, моңғолдар мен маньчжурлардың жағымды қасиеттеріне зор құрметпен қарады. Мысалы, «Кондор батырлары туралы аңызда» ол Шыңғыс хан мен оның ұлдарын Сун әулетінің жемқор және тиімсіз шенеуніктеріне қарсы қабілетті әрі зиялы әскери қолбасшылар ретінде бейнелейді. Чаның сілтемелері дәстүрлі қытай медицинасы, акупунктура, жекпе-жек өнері, музыка, каллиграфия, вейчи, шай мәдениеті, конфуциандық, буддизм және даосизм сияқты философиялық мектептер мен императорлық Қытай тарихын қамтиды. Тарихи тұлғалар жиі ойдан туған кейіпкерлермен араласып, қарапайым адамға қайсысы шын екенін ажырату қиындық тудырады. Оның туындылары дәстүрлі қытай құндылықтарына, әсіресе конфуцийлік идеалдарға – билеуші мен бағынышты, ата-ана мен бала, үлкен және кіші бауыр арасындағы дұрыс қарым-қатынасқа (сондай-ақ, оның романдарының у-ся жанрына байланысты) ұстаз бен шәкірт, шәкірттер арасындағы қарым-қатынасқа үлкен құрмет пен бедел көрсетеді. Алайда, ол осы құндылықтардың қазіргі қоғамдағы қолданылуына, мысалы, оның екі басты кейіпкері Ян Гуоның «Кондор батырларының оралуындағы» мұғалімі Сяолуннумен болған романтикалық қарым-қатынасына байланысты остракизмге де күмән келтіреді. Ча сонымен қатар бет сақтау және ар-ұяқ сияқты дәстүрлі құндылықтарға да зор мән береді. Оның 14-ші туындысы «Елгерім мен қазаннан» басқа барлық шығармаларында басты кейіпкерлер немесе батырлар өздерінің ұстаздарымен, жақын туыстарымен және олардың сүйіктілерімен немесе жұбайларымен қарым-қатынастары арқылы жан-жақты зерттеледі. Әрқайсысында батырлар жекпе-жек өнерінде шексіз билікке жеткен, ал көптегендері сөзбен де, іспен де дәстүрлі қытай құндылықтарының бейнесін көрсетеді – яғни, адал, құрметті, жауапкершілігі жоғары, патриот және т.б. «Елгерім мен қазан» романында Ча әдеттегі жазу стилінен бас тартып, басты кейіпкері Вэй Сяобаода ашкөз, жалқау және дәстүрлі әдеп ережелерін мүлдем елемейтін антигеройді жасайды. Ча қасақана антиклимакс пен антигеройді жасады, ол дәстүрлі құндылықтардың ешқайсысына ие емес, жекпе-жек өнерінің ешқандай түрін білмейді және қиындыққа тап болғанда толыққанды шабуылды сіңіретін қорытпадан жасалған қорғаныш жилетіне және кез келген нәрсені кесіп өтетін пышаққа тәуелді. Вэй – көшедегі еркек және әйелдерге құмар, сырттай қарағанда ешқандай жағымды қасиеттері жоқ сияқты, бірақ ол Чаның бұрынғы романдарының кейіпкерлерінің негізгі қасиеттерін бейнелейді. Жазушы Ни Куанг Чаның барлық туындыларына сын жазып, Чаның «Елгерім мен қазанды» өзінің бұрынғы туындыларына сатира ретінде және оқырмандарда теңгерімді көзқарас қалыптастыру үшін аяқтағанын қорытындылады.
Chinese nationalism or patriotism is a strong theme in Cha's works. In most of his works, Cha places emphasis on the idea of self determination and identity, and many of his novels are set in time periods when China was occupied or under the threat of occupation by non Han Chinese peoples such as the Khitans, Jurchens, Mongols and Manchus. However, Cha gradually evolved his Chinese nationalism into an inclusionist concept which encompasses all present day non Han Chinese minorities. Cha expresses a fierce admiration for positive traits of non Han Chinese people personally, such as the Mongols and Manchus. In The Legend of the Condor Heroes, for example, he casts Genghis Khan and his sons as capable and intelligent military leaders against the corrupt and ineffective bureaucrats of the Han Chinese led Song dynasty. Cha's references range from traditional Chinese medicine, acupuncture, martial arts, music, calligraphy, weiqi, tea culture, philosophical schools of thought such as Confucianism, Buddhism and Taoism and imperial Chinese history. Historical figures often intermingle with fictional ones, making it difficult for the layperson to distinguish which are real. His works show a great amount of respect and approval for traditional Chinese values, especially Confucian ideals such as the proper relationship between ruler and subject, parent and child, elder sibling and younger sibling, and (particularly strongly, due to the wuxia nature of his novels), between master and apprentice, and among fellow apprentices. However, he also questions the validity of these values in the face of a modern society, such as ostracism experienced by his two main characters – Yang Guo's romantic relationship with his teacher Xiaolongnü in The Return of the Condor Heroes. Cha also places a great amount of emphasis on traditional values such as face and honour. In all but his 14th work, The Deer and the Cauldron, the protagonists or heroes are explored meticulously through their relationships with their teachers, their immediate kin and relatives, and with their suitors or spouses. In each, the heroes have attained the zenith in martial arts and most would be the epitome or embodiment of the traditional Chinese values in words or deeds, i. e. virtuous, honourable, respectable, gentlemanly, responsible, patriotic, and so forth. In The Deer and the Cauldron, Cha departed from his usual writing style, creating in its main protagonist Wei Xiaobao an antihero who is greedy, lazy, and utterly disdainful of traditional rules of propriety. Cha intentionally created an anticlimax and an antihero possessing none of the desirable traditional values and no knowledge of any form of martial arts, and dependent upon a protective vest made of alloy to absorb full frontal attack when in trouble and a dagger that can cut through anything. Wei is a street urchin and womanizer and seems to have no positive qualities based on a superficial assessment; but he actually embodies the same essential qualities of the heroes from Cha's earlier novels. The fiction writer Ni Kuang wrote a critique of all of Cha's works and concluded that Cha concluded his work with The Deer and the Cauldron as a satire to his earlier work and to restore a balanced perspective in readers.
Сындар
Чаның еңбектерін зерттеу Цзинология деп аталатын жекелеген зерттеу және талқылау саласын қалыптастырды. Көп жылдар бойы оқырмандар мен сыншылар оның қиял әлемін, жекпе-жек өнерінің әлемін талқылап, дебаттастырып, талдап жазды; ең белгілілерінің бірі – Чаның жақын досы, ғылыми-фантастикалық романдардың авторы Ни Куангтың еңбектері. Ни Чаның жанкүйері, ол Чаның кітаптарындағы түрлі тұлғалар мен аспектілерді талдап, «Мен Цзин Юнның романдарын оқыдым» (我看金庸小說) атты сын-пікірлер сериясын жазды. Чаның үлкен танымалдығына қарамастан, оның кейбір романдары саяси себептермен Гонконгтан тыс жерлерде тыйым салынды. Олардың бірқатары 1970-ші жылдары Қытай Халық Республикасында Мао Цзэдун мен Мәдени революцияны сатиралық бейнелегендіктен заңсыз деп танылды; ал кейбіреулері Тайваньда Қытай Коммунистік партиясын қолдайтындығы үшін тыйым салынды. Бүгінгі таңда бұл тыйымдардың ешқайсысы күшінде емес, Чаның толық жинағы Қытайдың материктік бөлігінде, Гонконг пен Тайваньда бірнеше рет жарық көрді. Екі жағалаудың да көптеген саясаткерлері оның еңбектерін оқығандары белгілі; мысалы, Дэн Сяопин өзі де жақсы оқырман болған. 2004 жылдың соңында Қытай Халық Республикасының Халықтық білім беру баспасы (人民教育出版社) «Жартылай құдайлар мен жартылай шайтандардан» үзіндіні жаңа жоғары сыныптың қытай тілі оқулығына енгізу арқылы дау тудырды. Кейбіреулер бұл қадамды халықтық әдебиеттің енгізілуі деп мақтаса, енді біреулері Чаның шығармаларында бейнеленген зорлық-зомбылық пен нақты емес жекпе-жек өнерінің жоғары сынып оқушыларына қолайсыз екенін қаушады. Соған шамамен бір уақытта Сингапурдың Білім министрлігі орта және жоғары мектептерде қытай тілін оқыған студенттер үшін де осындай қадам жасады.
The study of Cha's works has spun off a specific area of study and discussion: Jinology. For years, readers and critics have written works discussing, debating and analysing his fictional world of martial arts; among the most famous are those by Cha's close friend and science fiction novelist, Ni Kuang. Ni is a fan of Cha, and has written a series of criticisms analysing the various personalities and aspects of his books called I Read Jin Yong's Novels (我看金庸小說). Despite Cha's popularity, some of his novels were banned outside of Hong Kong due to political reasons. A number of them were outlawed in the People's Republic of China in the 1970s as they were thought to be satires of Mao Zedong and the Cultural Revolution; others were banned in Taiwan as they were thought to be in support of the Chinese Communist Party. None of these bans are currently in force, and Cha's complete collection has been published multiple times in Mainland China, Hong Kong and Taiwan. Many politicians on both sides of the Straits are known to be readers of his works; Deng Xiaoping, for example, was a well known reader himself. In late 2004, the People's Education Publishing House (人民教育出版社) of the People's Republic of China sparked controversy by including an excerpt from Demi Gods and Semi Devils in a new senior high school Chinese textbook. While some praised the inclusion of popular literature, others feared that the violence and unrealistic martial arts described in Cha's works were unsuitable for high school students. At about the same time, Singapore's Ministry of Education announced a similar move for Chinese learning students at secondary and junior college levels.
Уақыт шкаласы
ЭраДинастияНовелл5 ғасыр б.з.д. Шығыс Чжоу ((Кешіккен көктем мен күз кезеңі) 01. Юэ қызының қылышы (越女劍) 11-ғасыр Солтүстік Сун 02. Жарым құдайлар мен жартылай шайтандар (天龍八部) 13-ғасыр Оңтүстік Сун 03. Құндыз батырларының аңызы (射鵰英雄傳) 04. Құндыз батырларының қайта оралуы (神鵰俠侶) 14-ғасыр Кейінгі Юань 05. Көк қылыш пен Аждаһа қылышы (倚天屠龍記) 16-ғасыр Мин 06. Күлімсіреп, мақтаншақ саяхатшы (笑傲江湖) Батырлыққа арналған мақтау (俠客行) 17-ғасыр Кейінгі Мин 07. Патша қанмен дақтанған қылыш (碧血劍) 17-ғасыр Цин 08. Елік пен қазан (鹿鼎記) 09. Қауіпті құпия (連城訣) 18-ғасыр Цин 10. Кітап пен қылыш (書劍恩仇錄) 11. Жас ұшқыш түлкі (飛狐外傳) 12. Қарлы таудың ұшатын түлкісі (雪山飛狐) Екі ғашықтың қылыш биі (鴛鴦刀) Батыс желдегі ақ жылқының зарлы айқайы (白馬嘯西風) 1930 жылдар Қытай Республикасы Юэ Юн (айлы бұлт) (月雲)
EraDynastyNovel5th century BC Eastern Zhou(Late Spring and Autumn period) 01. The Sword of the Yue Maiden (越女劍)11th century Northern Song 02. Demi Gods and Semi Devils (天龍八部)13th century Southern Song 03. The Legend of the Condor Heroes (射鵰英雄傳) 04. The Return of the Condor Heroes (神鵰俠侶)14th century Late Yuan 05. The Heaven Sword and Dragon Saber (倚天屠龍記)16th century Ming 06. The Smiling, Proud Wanderer (笑傲江湖) Ode to Gallantry (俠客行)17th century Late Ming 07. The Sword Stained With Royal Blood (碧血劍)17th century Qing 08. The Deer and the Cauldron (鹿鼎記) 09. A Deadly Secret (連城訣) 18th century Qing 10. The Book and the Sword (書劍恩仇錄) 11. The Young Flying Fox (飛狐外傳) 12. Fox Volant of the Snowy Mountain (雪山飛狐)Blade dance of the Two Lovers (鴛鴦刀)White Horse Neighs in the Western Wind (白馬嘯西風) 1930s The Republic of China Yue Yun (Moon Cloud) (月雲)