Кіріспе

роман

1963 жылы Жин Ённың (Луи Ча) жазған уся романы. Алғаш рет 1963 жылдың 3 қыркүйегінен 1966 жылдың 27 мамырына дейін Гонконгтағы «Мин Пао» және Сингапурдағы «Наньянг Сианг Пау» газеттерінде бір мезгілде сериал ретінде жарияланды. 1970 жылдардан бері Гонконг, Тайвань және Қытайда көптеген фильмдер мен телесериалдарға бейімделді. 11 ғасырдағы Қытайда өтетін оқиғасы үш басты кейіпкер – Цзяо Фэн, Дуан Ю және Сючжу – және әртүрлі империялар (Сун, Ляо, Дали, Батыс Ся және Тибет) мен жекпе-жек өнері мектептерінің өзара байланысқан сюжеттерінен тұрады. Роман әр басты кейіпкердің күресінің түбінде жатқан себеп-салдар байланысын бес ерекше деңгейде зерттейді: жеке өзі, отбасы, қоғам, этностық топ және ел (мемлекет). Романның қытайша атауы буддалық космологияда сипатталған жартылай құдайлар мен жартылай шайтандардың сегіз руына сілтеме жасайды, себебі негізгі кейіпкерлер осы сегіз руға негізделген. Буддизмде бұл жартылай құдайлар мен жартылай шайтандар адамдардан ерекшеленеді, бірақ олар өз тілектерімен Самсараға байланысты. Жин Ён бастапқыда әр басты кейіпкерді әлгі рулардың бірінен үлгі алған, бірақ жазуды жалғастырғанда оқиғаның күрделілігі осындай қарапайым сәйкестікті жасау мүмкін болмады. Романның атауын «Жартылай құдайлар мен жартылай шайтандар» деп шешуге дейін аудармашылар көп жыл бойы қиындыққа тап болды. Романның ағылшын тіліндегі балама атауы – «Аспаннан түскен бес кітап».

Сюжет

Сюжет үш басты кейіпкер – Цяо Фэн, Дуань Юй және Сюй Чжу – айналасындағы жеке, бірақ өріліп жатқан оқиғалардан құралған. Олар 41-тарауда анттасқан бауырлар болады. Күрделі повесть бастапқыда Дуань Юйдің көзқарасынан, содан кейін басқа кейіпкерлердің көзқарасына және кері қайтады.

Дуан Ю-ның оқиғасы

Дуан Ю – Дали патшалығының жас және тәжірибесіз ханзадасы. Буддалық үйретімдерге құрметпен қарауы және қан төгуден жиренуі оны отбасының жекпе-жек өнерін үйрену дәстүріне қарсы шығуға итермелейді. Әкесі Дуан Чжэнчунь оны жекпе-жек өнерін үйренуге мәжбүрлегенде, ол үйден қашып кетеді. Алайда, өмір сүру үшін күрескенде, ол үш қуатты өнерді меңгеріп, қабілетті жекпе-жекшіге айналады. Сонымен қатар, ол кездейсоқ түрде улы Жуха бақасын жегеннен кейін уға төзімділікке ие болады. Саяхаттары барысында ол бес қызға жолығады: Чжун Линг, Му Ванцин, Ван Юян, Ажу және Ази. Романның әртүрлі кезеңдерінде, Дуан Чжэнчуньнің бұрынғы қарым-қатынастарынан туған жағдайлар оларды өзінің жартылай қарындастары деп ойлауға мәжбүрлейді. Осы қыздардың ішінде Ван Юянға ерекше құштарлықпен қарайды, ол бұрын көрген, жұлдызша жарқыраған әйелге ұқсайды. Ол оның жүрегін жеңуге тырысады, бірақ ол оған жауап қайырмайды, себебі ол өзінің туысы Муроң Фуға ғашық. Романның соңында Дуан Ю өзінің Дуан Чжэнчуньтің нағыз ұлы емес екенін біледі, сондықтан ол осы үш қыздың біреуіне үйленуге құқылы. Алғашқы нұсқада оның махаббат өмірі бақытты аяқталады, Ван Юян оны шын сүйгенін түсініп, оған тұрмысқа шығуға келіседі. Бірақ кітап жарық көргеннен кейін көптеген оқырмандар бұл аяқтаудан наразы болып, Му Ванциннің рөлін екінші деңгейге түсіргенін айтты. Романның соңғы өңделген нұсқасында Дуан Ю мен Ван Юянның махаббатына кедергі келтіретін оқиғалар тізбегі оларды ажырастырады, нәтижесінде Дуан Ю Му Ванцинмен және Чжун Лингпен бірге болады.

Қиао Фэннің оқиғасы

Цяо Фэн – Беггерлер сектасының қайратты басшысы, зор көшбасшылық қасиеттерімен және жауынгерлік өнерде ерекше шеберлікпен көзге түседі. Ол хитандық екені анықталғаннан кейін, сондай-ақ асырап алған ата-анасы мен бірнеше жауынгерлік өнер шеберлерін өлтірді деген жалған айып тағылғаннан кейін құрметтен түсіп қалады. Ол ханқытайлардың үстемдігіндегі Сун империясының вулин (жауынгерлік өнер қауымдастығы) мүшесіне айналады, бұл империя хитандықтар басқаратын Ляо империясымен соғыста болады. Сун-Ляо қақтығысының салдарынан Цяо Фэннің ханқытай жауынгерлерімен қарым-қатынасы нашарлайды, өйткені ол енді кісі өлтіруші және вулинге қауіп деп есептеледі. Ол олармен байланысын үзіп, бірнеше қарсыласына қарсы жекпе-жекке түсуге мәжбүр болады, оның барысында ол көптеген қарсыластарын, соның ішінде бұрынғы достарын және таныстарын жеңіп алады. Цяо Фэн өзінің хитандық екенін растау және кісі өлтіруді тергеу үшін жолға шығады. Оған Әжу ілеседі, ол оны жақсы көреді және вулин оған қарсы болғанда да оның қасында қалады. Ұзақ сапардан кейін ол шынымен хитандық екенін түсінеді және тегін көрсету үшін атын Сяо Фэн деп өзгертеді. Ол өзінің ата-анасының өліміне және кісі өлтіруге жауапты деп санайтын құпия "Ұлы аға" іздеумен айналысады, бірақ Дуань Чжэнчуньді "Ұлы аға" деп жаңылысады және оны жекпе-жекке шақырады. Алайда, оқиға трагедияға ұласады, өйткені Әжу Дуань Чжэнчуньнің қызы екенін біледі және әкесінің орнына киініп, Сяо Фэннің өзі өлтіруіне рұқсат береді. Сяо Фэн қателігін түсінгенде кеш болады. Өлер алдында Әжу Сяо Фэнге Дуань Чжэнчуньнің әкесі екенін айтады және оның құрбандығы оның кек алуға құштарлығын қанағаттандырады деп үміттенеді. Өкініш пен қайғыға толы Сяо Фэн Сун аймағынан Ази, Әжудың кіші қарындасымен бірге кетеді, оны күтуге уәде берген еді. Ази оған ғашық, бірақ ол оның сезімдерін қайтармайды, өйткені ол тек оның әпкесін жақсы көреді. Олар Қытайдың солтүстік-шығысына саяхаттап, журчен тайпаларының арасында қоныстанды. Кездейсоқ, Сяо Фэн Ляо императоры Елю Хунцзимен кездеседі, олармен қадамжарлық серттес болады және оған Ляо ханзадасының көтерілісін басуға көмектеседі. Қарсылығы үшін Сяо Фэн ханзадалық атақ пен иелік алады. Кейін Сяо Фэн Азиді іздеу үшін және Шаолин монастырында вулин жиналысына қатысу үшін Сун империясына оралады, онда ол Дуань Ю және Сючжумен күш біріктіріп, жауларын жеңеді. Шаолинде барлық кісі өлтірулердің шындығы ашылады және кінәлілер жазаланады; Сяо Фэн өзінің кінәсіздігін дәлелдеп, вулинмен татуласады. Романның соңында Елю Хунцзи Сун империясына шабуыл жасауды жоспарлайды және Сяо Фэннің қолдауын күтеді, бірақ ол бас тартады және қантөгістің алдын алу үшін оны көндіруге тырысады. Ляо императоры Сяо Фэнді тұтқындап, әскерін Сунға шабуылға жібереді. Осы уақытта Ази Ляодан қашып, Дуань Ю, Сючжу және олардың одақтастарынан көмек сұрайды. Сяо Фэннің адалдығына тәнті болған олар вулиннің жауынгерлерін жинап, оны құтқаруға аттанады. Миссия сәтті аяқталғанымен, олар Ляо күштерімен Янмен асуында қоршалады. Сяо Фэн Елю Хунцзиді кепілге алып, Сун мен Ляо арасында өзінің өмірі бойы соғыс болмайтынына уәде беруге мәжбүр етеді. Содан кейін ол өзіне-өзі қол жұмсайды, ал Ази оның үлгісін көрсетеді.

Сючжудың тарихы

Сючжу – Шаолин сектасының монахы, ол мейірімді және икемді мінезді екені айтылады. Ол буддалық ұстанымдарға берік сеніп, тіпті өміріне қауіп төнген жағдайларда да оларды бұзудан бас тартады. Ол ағаларымен бірге жиналысқа қатысады, бұл оның оқиғаларының бастауы болады. Тағдырдың құдайымен, ол Вэйци формациясын бұзып, Қамқорсыз сектаның басшысы Уязидің билігі мен орнын мұраға алады. Кейін ол Тяньшань Тонглаомен кездесіп, одан жауынгерлік өнерді үйренеді және ақырында Лингцзю сарайының билеушісі болады, ол жауынгерлердің еркін бірлестігінен адалдыққа ие болады. Кенеттен жауапкершіліктің артуы мен жауынгерлік шеберліктің күрт өсуінен мазасы қалған Сючжу осы міндеттерден бас тартып, бұрынғы монастырлық өміріне оралуды қалайды. Алайда, ол алда күтіп тұрған түрлі сынақтар мен қауіптерден құтыла алмайды. Ол енді Шаолин монахы ретінде қарастырылмайды және тағдырына мойынсұнуға мәжбүр. Оның туған анасы мен әкесі де қайғылы: ол Шаолин аббаты Шуаңның және "Төрт жаманның" бірі Е Эрньянның заңды емес ұлы болып шығады. Оның ата-анасымен кездесуі – бірінші және соңғы рет болады. Кейін, тағы да тағдырдың ықпалымен, ол Батыс Ся ханшайымының күйеуі болады, себебі бұрын ханшайым Инчуанмен жақын қарым-қатынаста болған және оған терең сезімде болған. Әкесінің отбасына жасаған қателіктерін білген Сючжу ханшайыммен бірге болу үшін монастырлық өмірінен бас тартады және бақытты некеге тұрады.

Теледидар

Жыл Атауы Өндірісі Негізгі актерлік құрам 1982 «Жартылай Құдайлар және Жартылай Демондар» (1982 телесериалы) TVB (Гонконг) Брайан Лёнг, Кент Тонг, Феликс Вонг, Иди Чан, Вонг Хансоу, Чан Фук Санг, Шарон Йен 1997 «Жартылай Құдайлар және Жартылай Демондар» (1997 телесериалы) TVB (Гонконг) Феликс Вонг, Бени Чан, Луис Фан, Карман Ли, Джей Лау, Рейн Лау, Бонди Чиу, Хе Мэйтянь, Чжан Квок Кёнг, Евергрин Мак, Натали Вонг 2003 «Жартылай Құдайлар және Жартылай Демондар» (2003 телесериалы) Ciwen Film & TV Production Co. Ltd. (Қытай) Ху Цзюнь, Джимми Лин, Гао Ху, Лю Ифэй, Лю Тао, Чэнь Хао 2013 «Жартылай Құдайлар және Жартылай Демондар» (2013 телесериалы) Zhejiang Huace Film & TV Production Co. Ltd. (Қытай) Уоллес Чунг, Ким Ки Бэм, Хань Дун, Чжан Мэн, Цзя Цин, Цзун Фэнъянь, Мао Сяодан, Чжао Юаньюань, Канти Лау 2021 «Жартылай Құдайлар және Жартылай Демондар» Tencent Video Тони Ян, Бай Шу, Чжан Тяньян, Жанис Мэн

Бейне ойындар

2002 жылы шыққан бір ойыншылық RPG. Ойыншы романдағы кейіпкерлермен кездесіп, туысқандары жоқ басты кейіпкердің (әдеттегі аты Лэй Чжэнь) рөлін ойнайды. Оның таңдаулары мен әрекеттері оқиғаның қалай дамуына әсер етеді. Dragon Oath, Қытайда TLBB деп те аталады, Changyou және Sohu компаниялары жасаған MMORPG, 2007 жылы жарық көрді. Tian Long Ba Bu: Shen Bing Hai Yu (天龙八部:神兵海域) – Changyou және Sohu компаниялары жасаған MMORPG. Ол 2012 жылдың 25 қазанында Қытайда шығарылды. Ойынды Ху Ге мен Сесилия Лю жарнамалап, олар жарнамалық бейнероликтерде және басқа да материалдарда Дуан Ю мен Ван Юян рөлдерін сомдады.