Александр Силоти: Ресейлік пианист, дирижер және композитор өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Орыс пианині, дирижері және композиторы, бенгал-ассам тілінде сөйлейтін Силоти Александр Ильич (сондай-ақ Зилоти, Алекса́ндр Ильи́ч Зило́ти, Александр Ильич Зило́ти, Олександр Ілліч Зілоті; 9 қазан 1863 – 8 желтоқсан 1945) – орыс виртуоз пианині, дирижері және композиторы.

Өмірбаян

Александр Силоти Украинаның Харьков қаласына жақын жерде (сол кезде Ресей империясының құрамында болған) әкесінің имениесінде дүниеге келген. Ол 1871 жылдан бастап Николай Зверевпен Мәскеу консерваториясында фортепиано, ал 1875 жылдан бастап Антон Рубинштейннің інісі Николай Рубинштейнмен оқыды; сол жылдан бастап Сергей Танеевтен контрапункт, Пётр Ильич Чайковскийден гармония және Николай Губерттен теория пәндерін оқыды. 1881 жылы фортепианодан алтын медальмен бітірді. Николай Рубинштейннің қазасынан кейін ол Антон Рубинштейннен де сабақ алды. Силоти бітіргеннен кейін оны Германияның Веймар қаласына стипендиямен Франц Листпен оқуға жіберу туралы шешім қабылданды, ол Лейпцигте Лист қоғамын құрып, 1883 жылдың 19 қарашасында кәсіби дебютін жасады. 1887 жылы Ресейге оралған Силоти Мәскеу консерваториясында сабақ берді, оның студенттерінің арасында Александр Голденвайзер, Константин Игумнов, Леонид Максимов және оның туысы Сергей Рахманинов болды. Осы кезеңде ол Чайковскийдің редакторлық жұмыстарын да жасады, әсіресе Бірінші және Екінші фортепиано концерттері бойынша. Силоти Вера Третьяковаға үйленді, ол өзі пианист және бай өнеркәсіпші және өнер коллекционері Павел Третьяковтың қызы еді. Ол 1891 жылдың мамыр айында консерваториядағы қызметін тастап, 1892 жылдан 1900 жылға дейін әйелі мен балаларымен бірге Еуропа бойынша гастрольдік сапарлар жасады. Сондай-ақ, ол 1898 жылы Нью-Йорк, Бостон, Цинциннати және Чикаго қалаларында гастрольде болды. Дирижер ретінде Силоти 1901 жылы композитордың өзінің орындауында Рахманиновтың Екінші фортепиано концертінің әлемдік тұсаукесерін өткізді. 1901-1903 жылдары ол Мәскеу филармониясын басқарды; 1903-1917 жылдары Санкт-Петербургте сыншы және музыкатанушы Александр Осовскиймен бірлесіп, ықпалды Силоти концерттерін ұйымдастырды, қаржылады және дирижерлік етті. Ол Леопольд Ауер, Пабло Касалс, Федор Шаляпин, Жорж Энеску, Йозеф Хофман, Ванда Ландовска, Виллем Менгельберг, Феликс Моттл, Артур Никиш, Арнольд Шёнберг және Феликс Вайнгартнердің жергілікті және әлемдік премьераларын, сондай-ақ Дебюсси, Элгар, Глазунов, Прокофьев, Рахманинов, Римский-Корсаков, Скрябин, Сибелиус, Стравинский және басқалардың шығармаларын ұсынды. Балет импресариосы Сергей Дягилев алғаш рет Стравинскийдің музыкасын Силоти концерттерінің бірінде естіді. 1917 жылға дейінгі кезеңде Силоти Ресейдің ең маңызды суретшілерінің бірі болды, оған Аренский, Лядов, Блюменфельд, Шимановский, Лист, Рахманинов, Стравинский, Танеев және Чайковский музыкалары арналды. 1918 жылы Силоти Мариинский театрының интенданты болып тағайындалды, бірақ келесі жылдың соңында Кеңес Ресейінен Англияға қашып, 1921 жылдың желтоқсанында Нью-Йорк қаласына қоныс аударды. 1925 жылдан 1942 жылға дейін ол Джульярд мектебінде сабақ берді, кейде концерттерде өнер көрсетті, ал 1930 жылдың қарашасында Артуро Тосканинимен бірге Листтің керемет концертін өткізді. Оның көптеген шәкірттерінің арасында Ильмари Ханникайнен, Берта Мельник, Марк Блицштейн, Гладис Эварт, Йозеф Райефф және Евгений Истомин болды. Силоти транскрипция өнерінің шебері болғандықтан, 200-ден астам аранжировка жазды, сондай-ақ Бах, Бетховен, Лист, Чайковский және Вивальди музыкасының оркестрлік нұсқаларын жасады. Оның ең танымал транскрипциясы – J. S. Бахтың клавесинге арналған прелюдиясына негізделген B минорындағы прелюдия. Пианист ретінде Силоти 8 рояльді жазу және 26 минуттық жеке дискілер жасады. Карл Фишер оның фортепиано транскрипцияларының үлкен жинағын жариялады, ал Роуман және Литтлфилд Александр Силотидің толық өмірбаянын жарыққа шығарды. 2014 жылы Стэнфорд университетіндегі Александр Силоти мұрағатын автор және түлек Чарльз Барбер сыйға берді. Ол Силотидің "Жұлдыздарда жоғалған" атты өмірбаянын жазу және фортепиано музыкасының "Александр Силоти жинағын" жариялау үшін жиналған барлық хаттар, құжаттар, музыка және қолжазбаларды қамтиды. Оның қызы Кириена Силоти Нью-Йорк пен Бостонда белгілі пианист және мұғалім болды, ол 1989 жылы 94 жасында қайтыс болды. Александр Силоти Ново-Дивеево зиратында, Нанует, Нью-Йорк, орыс православиелік монастырьінде жерленген.

Alexander Siloti was born on his father's estate near Kharkiv, Ukraine (then part of Imperial Russia). He studied piano at the Moscow Conservatory with Nikolai Zverev from 1871, then from 1875 under Nikolai Rubinstein, brother of the more famous Anton Rubinstein; from that year he also studied counterpoint under Sergei Taneyev, harmony under Pyotr Ilyich Tchaikovsky, and theory under Nikolai Hubert. He graduated with the gold medal in Piano in 1881. He received some lessons from Anton Rubinstein after the death of Rubinstein's brother, Nikolai. After Siloti's graduation it was decided that he would be sent to Weimar, Germany on scholarship to further his studies with Franz Liszt, co founding the Liszt Verein in Leipzig, and making his professional debut on 19 November 1883. Returning to Russia in 1887, Siloti taught at the Moscow Conservatory, where his students included Alexander Goldenweiser, Konstantin Igumnov, Leonid Maximov, and his first cousin Sergei Rachmaninoff. During this period he also began work as editor for Tchaikovsky, particularly on the First and Second piano concertos. Siloti married Vera Tretyakova, herself a pianist and the daughter of the wealthy industrialist and art collector Pavel Tretyakov. He left his post at the Conservatory in May 1891, and from 1892 to 1900 lived and toured in Europe with his wife and young children. He also toured New York City, Boston, Cincinnati and Chicago in 1898. As a conductor Siloti gave the world premiere of Rachmaninoff's Piano Concerto No. 2 with the composer as soloist in 1901. From 1901 to 1903, he led the Moscow Philharmonic; from 1903 to 1917, he organized, financed, and conducted the influential Siloti Concerts in St Petersburg, collaborating with the critic and musicologist Alexander Ossovsky. He presented Leopold Auer, Pablo Casals, Feodor Chaliapin, George Enescu, Josef Hofmann, Wanda Landowska, Willem Mengelberg, Felix Mottl, Arthur Nikisch, Arnold Schoenberg and Felix Weingartner, and local and world premieres by Debussy, Elgar, Glazunov, Prokofiev, Rachmaninoff, Rimsky Korsakov, Scriabin, Sibelius, Stravinsky and others. Ballet impresario Sergei Diaghilev first heard Stravinsky's music at one of the Siloti Concerts. In the generation prior to 1917, Siloti was one of Russia's most important artists, with music by Arensky, Lyadov, Blumenfeld, Szymanowski, Liszt, Rachmaninoff, Stravinsky, Taneyev and Tchaikovsky dedicated to him. In 1918, Siloti was appointed Intendant of the Mariinsky Theatre, but late the following year fled what had become Soviet Russia for England, finally settling in New York City in December 1921. From 1925 to 1942 he taught at the Juilliard School, performing occasionally in recital, and in November 1930 gave a legendary all Liszt concert with Arturo Toscanini. His many students included Ilmari Hannikainen, Bertha Melnik, Marc Blitzstein, Gladys Ewart, Josef Raieff and Eugene Istomin. Siloti, who was one of the great practitioners of the art of transcription, wrote over 200 of these arrangements, as well as orchestral editions of the music of Bach, Beethoven, Liszt, Tchaikovsky and Vivaldi. Possibly his most famous transcription is the Prelude in B minor, based on a keyboard prelude by J. S. Bach. As a pianist Siloti made 8 piano rolls and 26 minutes of home recorded discs. Carl Fischer has published a large anthology of his piano transcriptions, and Rowman and Littlefield has published the first full scale Alexander Siloti biography. In 2014, the Alexander Siloti Archive at Stanford University was donated by author and alumnus Charles Barber. In six linear feet, it contains all of the correspondence, documentation, music and manuscripts acquired for the writing of the Siloti biography called Lost in the Stars, and for publication of the 'Alexander Siloti Collection' of piano music. His daughter, Kyriena Siloti, was a noted pianist and teacher in New York and Boston until her death in 1989, aged 94. Alexander Siloti is buried at the Russian Orthodox Convent Novo Diveevo Cemetery, Nanuet, New York.