Кіріспе

Конолли каналы – Керала штатының Батыс жағалауы канал желісінің бір бөлігі. Бұл канал жағалау бойындағы өзендер мен арналарды біріктіру арқылы салынды, мақсаты Кожикодеден Кочинге дейін үлкен су жолын құру болған. Ол 1848 жылы Малабар облысының сол кездегі әкімі Х.В. Коноллинің бұйрығымен салынды. Алғашқыда Малабардың ішкі аймақтарынан Қуттияди және Корапужа өзендері арқылы Каллаи портына тауарларды тасымалдауды жеңілдету үшін салынған. Құрылысы 1848-50 жылдары жүргізілді. Канал құрылысы кезінде еңбек құралдары болмағандықтан, толығымен қол еңбегімен салынды. Конолли каналы солтүстіктегі Корапужа және оңтүстіктегі Каллаи өзендері сияқты әртүрлі өзендер мен арналарды байланыстырады, сонымен қатар Вадакарадан Бейпурға дейінгі су көлігінің бір бөлігін құрайды. Каналдың ені 6 мен 20 метр (20-дан 65 футқа дейін) аралығында, ал жаңбыр маусымында су тереңдігі 0,5 мен 2 метр (1,5-тен 6 футқа дейін) болады. Бұл Кочин мен Каликут арасындағы тауар айналымының негізгі су жолы болды. Бір ғасырдан астам уақыт бойы сауда Конолли каналының мағынасын білдірді. Канал бойындағы тауар саудасының арқасында Шаваккад, Поннани және Кандассанкадаву сияқты жағалау қалалары дамыды. Кокос майы және кокос талшығы (Чакири) сияқты жағалау өнімдері «кеттуваллам» (ескі қайық үй) арқылы осы канал арқылы Кочинге тасымалданды. Көптен бұрын танымал болған Чаваккаду Куттаккунну апталық базарындағы көптеген тауарлар Конолли каналы арқылы жеткізілді. Адамдардың өмірі де осы каналмен тығыз байланысты болды. Олар канал суын тек ішуден басқа барлық қажеттіліктеріне пайдаланды. Жағалаудағы тұрғындардың басты қажеттіліктері – жуыну және кір жуу болды. Кішкентай көлдерде балық аулау да белсенді түрде жүргізілді. Каналдың көп бөлігінің жағалары кесек таспен қапталған, бірақ кейбір жерлерде қаптама құлап кеткен. Канал бойындағы көптеген жерлерде ағаштар, бұталар мен су өсімдіктері өсіп, каналдың орталық бөлігіндегі су ағынының әлсіреуіне себеп болды. Кожикодтағы Конолли каналын дамыту комитеті 2009 жылдың қыркүйегінде Карапарамбадан Сароварам саябағына дейін каналда жылдам қайық қызметін бастау туралы шешім қабылдады.

Курс

Канолы каналының Кожиккодтан Кодунгаллурға (Коттапурам) дейінгі шамамен 170 км-лік бөлігі 2016 жылғы Ұлттық су жолдары заңы бойынша 3-ші ұлттық су жолының құрамына кіреді. Бұл Малабар жағалауындағы 630 км-лік Батыс жағалау каналы (WCC) жобасының бөлігі. Канолы каналының солтүстік ұшы Куттиади өзенінің сағасына жақын Ватакарада орналасқан. Одан бастап ол Куттиади өзенінің ағысымен Турайур немесе Пайоли Черппуға дейін созылады. (Куттиади өзенінен 5 км жоғарыда, Черрандатурда Вадакара-Махе каналы жобасы басталады. Бұл жоба іске асырылған жағдайда Канолы каналы Махеге дейін солтүстікке қарай кеме қатынасына ие болады.) Турайюрда канал Акалапужаның артқы суларына дейін жасанды бағытпен өтеді. Акалапужадан Койланди қаласының шығысы арқылы Канолы каналы Корапужа өзені жүйесінің әртүрлі арналарымен ағып өтеді. Канолы каналы Корапужа жүйесінен шығып, Кожикодтағы Елатур маңындағы Еранихкалда адам жасаған қалалық бөлігіне кіреді. Содан кейін канал Кожикод қаласы арқылы 11,5 км қашықтықты жүріп, Каллаи өзеніне жетеді. Бұл бөлігінде канал қатты бұзылып, ластанған. 2017 жылға қарай көптеген жаңару жобалары жүзеге асырылды. Осы жерде танымал Сароварам биопаркі орналасқан. Қала ішінде Канолы каналы Кундупарамба, Карапарамба, Еранипалам, Арайдатупалам, Путиярра, Моорияд және Манкаву сияқты аудандар арқылы өтеді. Кожикод қаласының шағын айналма жолы Канолы каналымен шамамен параллель өтеді. Кожикод қаласының шегіне кіргенде Канолы каналы – су жолының көрінісі, ол сумен тазартылмаған кәріздер мен тұрмыстық қалдықтарға толы. Каналал Карапарамбудан Арайдатупаламға дейінгі шағын айналым жолы арқылы өте келе, қатты иісі бар, қою, қараңғы және баяу қозғалатын массаға айналады. Оны тазартуға және кеме қатынасына жарамды етуге жыл сайын үлкен қаражат жұмсалса да, нәтиже жоқ. Манкаву маңындағы Каллаи өзенінен канал оңтүстікке қарай жалғасады. Бұл жасанды канал Чалияр және Каллаи өзендерін қосып, Олаванна Черуваннур Наллалам арқылы өтеді және Колатарада Чалияр өзенімен қосылады. Чалияр өзенінде канал Фероке арқылы Калайям Бейпур портына дейін төмен ағысқа қарай жүреді, содан кейін Бейпурдан Чалияр өзенінің сумен тазарту жүйесі арқылы Карувантхурути және Маннур-Тиль Каллаампараға дейін басқа арнаға қарай ағады. Каллаампарадан Канолы каналы 2 км-лік жасанды арнаны алып, Афаникалға жақын жерде Кадалунди өзені жүйесіне қосылады. Афаникал Көткэдаву көпірінен 1,5 км жоғарыда орналасқан. Бұл көпір пайда болғанға дейін Баяупурдан Параппананғадиге жетудің ең оңай жолы су көлігі болды. Бұл көпірден ағып келе жатқанда, атақты мангровтар жүйесі пайда болады. Одан кейін канал Кадалунди өзені арқылы Танурдан солтүстікке қарай 3 км жердегі Пуарапужаға дейін жалғасады. Бұл жолдың алғашқы 19 км-і Кадалунди қаласының маңында өзен сағасын құрайтын Кадалунди өзенінің негізгі тарауы арқылы Чужалиге дейін жоғары ағыста өтеді. Чужалиден келесі 6 км-ге дейін өзеннің ағысы Кадалунди өзенінің басқа бір тарауы арқылы өтеді. Алдағы 18 км - ең ұзын адам жасаған каналдың бірі. Ол Қадалунди өзенінің бойындағы Парияпурамнан басталып, Тирурдың Коттайи қаласының маңында Тирур пуджасында аяқталады. Бұл жол Танурдың батыс жағымен өтеді. Мұнда қатты шөгінділер, қалдықтар тастау, жер телімдері және каналдың осы бөлігінде көптеген төменгі көлденең құрылымдар бар. Одан кейін канал Оңтүстікке қарай Тирур пуджа арқылы Коттайдан келесі 8 км бойы Поннаниде Бхаратаппужаның аузына дейін өтеді. Бұл жерде Каноли каналының ағысы ТС каналының ағысымен кездеседі. Понаниден Кодунгаллурға дейін олар Ұлттық су жолының 3-жолымен бірге бір бағытпен жүреді. Понаниден канал Путхупоннидің маңында Биям Кайалға дейін 4,5 км ұзақтықтағы жасанды арна арқылы өтеді. Биям-Кайал арқылы 1 км жүріп өткеннен кейін канал қайтадан адам қолымен жасалған созылуды бастайды, ол 29 км ұзындықтағы ең ұзын созылуды бастайды, ол Четува артқы суларына дейін жетеді. Бұл жерде канал Чаваккад арқылы өтеді. Бұрын мұнда сауда-саттық кеңінен жүргізіліп, Шаваккад базары дамыған. Чаваккадтан оңтүстікке қарай канал Солтүстік Коле ылғалды алқаптарына кіре бастайды. Коле ылғалды жерлері Рамсар аймағы болып табылады, ол Кераланың күріш табақтарының бірі болып табылады. Көле ылғалды жерлері негізінен Каруваннур өзенімен (Пужаккаль өзені, Таникудам өзені және т.б. деп те аталады) және Кичири өзенімен тамақтанады. Биям кайал және Канжирамуку өзендері оның солтүстік шекарасын құрайды, Чалакуди өзені оның оңтүстік шекарасын құрайды және Каноли каналы оның батыс шекарасы арқылы ағып өтеді. Четува артқы суларынан канал Триссур облысының Коле аймағы арқылы табиғи бағыттармен өтеді. Бастапқы бөлігінде ол Четува артқы суларынан Энамаккал көліне дейін Солтүстік Каруваннур өзенінің жоғары ағысы арқылы 6 км қашықтықты жүзеді. Энамаккал көлінен канал Коле аймағы арқылы Оңтүстік Каруваннур өзенінің және басқа да шағын өзендердің төмен ағысымен шамамен 45 км қашықтықты жүріп, Кодунгаллур маңында Перияр өзенімен қосылады. Бұл бөлікте Энамаккал көлінен оңтүстікке қарай 4 км қашықтықта канал Кандассанкадавуға жетеді. Бұл аймақ та Каноли каналы арқылы жүзеге асырылған сауда және жүк тасымалының арқасында экономикалық түрде пайда тапқан. Кандассанкадавудан оңтүстікке қарай шамамен 25 км қашықтықта, Падиоор маңында Иринджалакуда қаласына қарай Каноли каналынан шағын канал бар. Канолы каналының оңтүстік ұшы Кодунгаллур, онда ол Перияр өзені жүйесімен және Коттапурам-Коллам арасындағы 3-ші ұлттық су жолымен қосылады.