Кіріспе
Солтүстік Еуропаның климаттық фазасының Блайт-Сернандер тізбегі – палеоклиматологиядағы ең жылы және ылғалды Блайт-Сернандер кезеңі, Холоценнің солтүстік Еуропасының гүлдену аймағы және уақыт кезеңі. Климат жалпы алғанда бүгінгіден жылырақ болды. Оған дейін Бореал кезеңі болды, климаты бүгінгідей, ал одан кейін Суббореал кезеңі, қазіргі заманға өту болды. Голоценнің ең жылы кезеңі болғандықтан, Атлантика көбінесе Голоцен климаттық оптимумы немесе жай ғана климаттық оптимум деп тікелей аталады.
The Atlantic in palaeoclimatology was the warmest and moistest Blytt–Sernander period, pollen zone and chronozone of Holocene northern Europe. The climate was generally warmer than today. It was preceded by the Boreal, with a climate similar to today's, and was followed by the Subboreal, a transition to the modern. Because it was the warmest period of the Holocene, the Atlantic is often referenced more directly as the Holocene climatic optimum, or just climatic optimum.
Атлантикті бөлу
Атлантика VII тозаң аймағына балама. Кейде ертерек бөлінетін суық толқынға сүйене отырып, Атлантикаға дейінгі немесе ерте Атлантика кезеңдері ерекшеленеді. Басқа ғалымдар Атлантиканы суық толқыннан толығымен кейін орналастырады, ал осы толқынды Бореалға жатқызады. Бұл кезеңнің шешімі әлі де қарастырылуда.
Атлантикалық кезеңнің соңы
Мұз ядросының критерийі бойынша нақты шекараны табу өте қиын, себебі өлшемдер әлі де көп айырмашылықты көрсетеді және деректерді салыстыру жұмыстары жалғасуда. Көптеген ғалымдар б.з.д. 4800 жылдан кейін температураның айтарлықтай төмендеуін маңызды деп санайды. Тағы бір критерий – биостратиграфия негізіндегі шыршаның таралу азаюы. Дегенмен, бұл құбылыс әртүрлі аймақтарда б.з.д. 4300 мен 3100 жылдар аралығында байқалған.
Сипаттама
Атлантика кезеңінде Дания аралдарында және басқа жерлерде температураның көтерілуі мен теңіздің жағалауға кеңіюі болды. Кезеңнің соңына қарай теңіз деңгейі қазіргі деңгейінен 3 метрге дейін көтерілді. Онда табылған устрицалар төмен тұздылықты қажет етті. 1 метрге дейін толқындар болды. Солтүстік Еуропаның ішкі аймақтарында көлдердің деңгейі әдетте жоғары болды, сонымен қатар ауытқулар да болды. Температураның көтерілуі нәтижесінде оңтүстік климаты салыстырмалы түрде қысқа мерзімде солтүстікке қарай кеңейді. Жылуды жақсы көретін термофильді түрлер солтүстікке қарай қоныс аударды. Олар бұрыннан бар түрлерді толығымен алмастырмады, бірақ олардың үлесін арттырды. Орталық Еуропаның көп бөлігінде боралдық ормандардың орнына биік немесе "ескі өсімдік" жапырақты ормандар келді, олар тығыз жапырақ жамылғысын қамтамасыз еткенімен, төменгі бөлігі ашық болды. Алайда, Ф. Вера бұл тығыз жапырақ жамылғысы туралы теорияны күмәндандырды. Емен мен жаңғаққа тығыз жапырақ жамылғысынан көбірек жарық қажет. Вераның болжамына сәйкес, жазықтар ашық болған, ал шөп тозаңдарының аз мөлшері аурохтар мен жабайы жылқылар сияқты ірі шөп жеушілердің салдарынан туындаған, бұл теория ағаш жайылымдары гипотезасы деп аталады.
Флора
Атлантикалық кезеңде Оңтүстік және Орталық Еуропаның жапырақты қоңыржай аймақ ормандары солтүстікке қарай кеңейіп, тау беткейлерінде пана тапқан боралдық аралас орманды ығыстырды. Данияда емен, су кестесі (Trapa natans) және ағаш жүзім (Hedera helix) кездесті. Шөп тозаңының мөлшері азайды. Жұмсақ ағаштардың орнына қатты ағаштар келді. Қайың мен қарағайдың орнына емен, липа (ұсақ және ірі жапырақты түрлері), шырша, емен, жаңғақ, елім, алм және күл ағаштары Оңтүстіктен солтүстікке қарай тарады. Бұл кезең кейде "Альдер-елім-липа кезеңі" деп аталады. Солтүстік-Шығыс Еуропадағы ерте Атлантикалық орман температураның көтерілуінен көп әсер көрмеді. Орман қарағайдан, жаңғақтан, қайыңнан, самырсындан және шыршадан тұрды. Орманның шамамен 7% ғана кең жапырақты ағаштарға айналды, ал Атлантиканың ортасында салқындаған кезде Бореалдық деңгейге дейін төмендеді. Жылы Атлантиканың соңында кең жапырақты ағаштар орманның 34% құрады. Дунай және Рейн өзендерінің бойымен, солтүстікке қарай салалы су жүйелері арқылы орманға жаңа фактор енді: Сызықты керамика мәдениеті, өрістік жерді кесіп, өртеу арқылы тазалау. Ол шамамен б.з.д. 5500-4500 жылдары гүлденді және толығымен Атлантика кезеңіне сәйкес келді. Атлантиканың соңында егістік және жайылымдық жерлер Еуропаның көп бөлігін алып, бұрынғы табиғи ормандар паналық аймақтарға сығырылды. Атлантиканың соңы "Елімнің құлдырауы" арқылы белгіленеді, бұл климат, ауру немесе адамның тамақ өндіру қызметінің салдарынан туындаған Елім тозаңының күрт төмендеуі деп есептеледі.
human food producing activities.
Адамның мәдениеттері
Солтүстік Еуропаның адам мәдениеттері негізінен мезолит кезеңінде қалыптасқан. Конгемоз мәдениеті (б.з.д. 6400–5400 жылдары) Данияның жағалауы мен көлдердің шеттерінде қоныстанды. Атлантиканың соңында Литорна теңізінің су деңгейінің көтерілуіне байланысты Конгемоз мәдениетінің елді мекендері тасталып, одан кейін пайда болған Ертебøлле мәдениеті (б.з.д. 5400–3900 жылдары) жаңа жағалауларда тығыз қоныстанды. Солтүстік-шығыс Еуропа ерте Атлантика кезеңінде қоныстанбаған. Мезолиттік Сертуан мәдениеті шамамен 7000 жыл бұрын, Атлантиканың орта кезеңінде пайда болды, ол осы кезде қыш ыдыстарды қолданды және бұрынғы аңшы-жинаушылардан гөрі көшпеуші өмір салтына ие болды, себебі олардың қоршаған ортасында жануарлардың көптігі байқалды. Қыш ыдыстар шамамен 8000 жыл бұрын Төменгі Дон мен Волга өзендерінің бойында қолданылған. Атлантиканың соңғы кезеңінде Сертуан мәдениеті Рудня мәдениетіне айналды, ол Нарва және Днепр-Донец мәдениеттеріне тән ыдыстар сияқты қыш ыдыстарды пайдаланды. Бұл қыш ыдыстардың неолитке тән екені туралы түсінікке қайшы келеді. Одан оңтүстікке қарай, Линейлік қыш ыдыс мәдениеті Орталық Еуропаның өзендер аймағына таралып, жерді кең ауқымда өзгертуге әкелді. Шығыстағы далаларда Самара мәдениеті көптеген жылқылармен байланысты болды, бірақ олардың байланысының сипаты әлі анықталған жоқ.