Кіріспе

Совет шахмат гроссмейстері Вячеслав Васильевич Рагозин (Вячесла́в Васи́льевич Раго́зин; 8 қазан 1908 – 11 наурыз 1962) – совет шахматшысы, жазушы және редактор. Ол хат арқылы шахматта әлем чемпионы болды және классикалық шахмат пен хат арқылы шахматтың екеуінің де гроссмейстері атағын алды.

Шахматтық мансабы

Санкт-Петербургте туған Рагозиннің шахматтық карьерасы 1930-жылдары бірқатар жарқын нәтижелермен көзге түсті. Ол 1930 жылы өткен матчта әйгілі шебер Александр Ильин-Женевскийді жеңіп, Кеңес шебері атағын алды. 1935 жылы Мәскеудегі турнирде Андор Лилиентальға қарсы ойыны үшін үздік ойын сыйлығына ие болды. 1936 жылы Мәскеуде өткен өте күшті турнирде Сало Флор мен Эммануэль Ласкерді жеңіп, бұрынғы әлем чемпионы Хосе Рауль Капабланканы жеңуге жақын келді, ол ойынның шиелігінде мәңгілік шах арқылы теңдікке қол жеткізуге тырысты. 1936 жылы Ленинград чемпионатында жеңіске жетіп, 1937 жылы Кеңес чемпионатында Александр Константинопольскиймен (Григорий Левенфиштен кейін) екінші орынды бөлісті. 1939 жылы Ленинград-Мәскеу турнирінде Флор мен Самуил Решевскийден кейін, бірақ Пауль Керестен озып үшінші орынды бөлісті. 1940-жылдары Свердловскіде бірінші орынды алып, 1945 жылы Ленинград чемпионатында жеңіске жетті. 1946 жылы Хельсинкиде бірінші орынды иеленіп, Игорь Бондаревскийді жеңді. Оның ең үлкен жетістігі 1947 жылы Мәскеуде өткен Михаил Чигориннің естелік турнирінде болды, онда ол Михаил Ботвинниктен жарты ұпай қалып, Василий Смыслов, Исаак Болеславский және Керестен озып екінші орын алды. 1950-жылдары ол және оның құрбыларының көпшілігі совет шахмат мектептерінен шыққан жаңа буын ойыншыларынан озылып кетті, бірақ Рагозин 1934 жылдан 1956 жылға дейін он бір рет қатысып, Кеңес чемпионатындағы демеушілігін жалғастырды. 1950 жылдан кейінгі халықаралық турнирлердегі сирек қатысуларының ішінде ең жақсы нәтижесі 1956 жылы Марианске-Лазнеде өткен Вильгельм Штайництің естелік турнирінде болды, онда ол Флордан, Людек Пахманнан, Гидеон Штальбергтен және жас Вольфганг Ульманнан озып, Мирослав Филиптиң артынан екінші орын алды. Өмірі бойы шахматтың барлық аспектілеріне қызығушылық танытып, талантын көрсетті. Оның тақтадағы ойыны үшін 1950 жылы ФИДЕ-ден гроссмейстер атағын алды, ал 1951 жылы халықаралық төреші атағын иеленді. 1956-1958 жылдары ол негізгі назарын хат арқылы жүргізілетін шахматқа аударды, онда өзінің сарапшы талдаушы және теоретик екенін көрсетті, 1959 жылы екінші ICCF дүниежүзілік хат арқылы жүргізілетін шахмат чемпионатының чемпионы атанды (9 ойын жеңіп, 4 ойын тең түсіріп, 1 ойын жеңіліске ұшырады). Сол жылы оған хат арқылы жүргізілетін шахмат гроссмейстері атағы берілді.

Ботвинниктен кейінгі екінші орын

Рагозиннің жетістіктері мен шығармашылық ойын стилі сол кездегі әлем чемпионы Михаил Ботвинниктің назарын аударды. Ол Рагозиннің идеалды спарринг серіктесі болатынын түсінді және Ботвинник маңызды әлем чемпионатына дайындалып жатқанда, олар көптеген құпия жаттығу ойындарын өткізді. Рагозиннің стилі әрқашан тәжірибелік және қауіпті болды, әсіресе бастама алу үшін пілдерді құрбан етуге бейімділігімен ерекшеленді. Ботвинник берік және сенімді дебюттер жинағын жасауға тырысқандықтан, оларды кез келген жасырын құрбандық ойындарына қарсы қатаң түрде сынау қажет болды. Сондықтан көптеген тарихшылар Рагозиннің үлесін Ботвинниктің табысына зор әсер еткен маңызды фактор деп санайды. Рагозин мен Ботвинник 1944 жылғы КСРО чемпионатында дайындық жұмыстарын бірлесіп жүргізді. Турнир залындағы шуды имитациялау үшін, олар радионы жоғары дыбыспен қосып жаттықты. Ботвинник турнирде жеңіске жетті, ал Рагозин 17 қатысушының арасында 13-орынды иеленіп, өз жеңілістерін айналасындағы тыныштыққа байланыстырды.

Кейінгі мансап

1946 жылдан 1955 жылға дейін Рагозин "Шахматы в СССР" журналын басқарды, сонымен қатар азаматтық инженер ретінде жұмыс істеді. 1950 жылдан 1961 жылға дейін ФИДЕ вице-президенті болды. Ол Мәскеуде өзінің ең жақсы ойындарының жинағын дайындап жатқанда қайтыс болды, ал оның достары 1964 жылы "Рагозиннің таңдамалы ойындары" (Izbrannye Partii Ragozina) деген атпен оны жариялауды аяқтады. Кітапта оның мансабындағы 74 ойын қамтылған.

Ашылу теориясына қосқан үлесі

Оның ашылу теориясына қосқан үлесі негізінен қаралардың патшайымның гамбиті және Нимзо үнді жүйелерінде теңдікке қол жеткізуіне мүмкіндік беретін жүйелерді әзірлеуге қатысты. Патшайымның гамбитінен бас тартудың Рагозин қорғанысы, әдетте 1. d4 d5 2. c4 e6 3. Nf3 Nf6 4. Nc3 Bb4 (немесе транспозиция арқылы) жүзеге асырылады, қараларға бастапқыда белсенді ойын мүмкіндігін береді және соңғы кезде қайта жанданып келеді.