Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Непалдық Кшетри әулеті (1846–1951)
Nepali Kshetri dynasty (1846–1951)
Рана әулеті ( , ) – хетрилер. Бұл әулеттің негізін қалаушы Жанг Бахадур Кунуар Рана, хас қауымының асыл адамы және тарихи тұрғыдан хадка және хетри тайпаларына жататын Горкханың Кунуар әулетінен шыққан. Кунуар шежіресінде Кунуар отбасының ата-бабалары алған «Кунуар қадқа» атағы да көрсетілген. Олар Мухтияр Бхимсен Тапаның Тапа әулеті және Ранжит Панде әулеті сияқты басқа хетри отбасыларымен некелік байланыста болды. 1846 жылдан 1951 жылға дейін Непал Корольдігінде авторитаризмді орнатып, Шах монархын тек номиналды билеушіге дейін төмендетті, ал премьер-министрлік және басқа да үкіметтік лауазымдар Рана әулетінің мұрагерлік құқығында болды. Олар Кшатрия тегінен шыққан, олардың ата-бабалары Үндістанның Раджастан штатындағы Удайпур Раналарынан тараған. Рана әулеті тарихта темірдей қатал билікпен белгілі. Бұл 1951 жылғы революциядан кейін жаңа конституция қабылдануымен өзгерді, нәтижесінде билік патша Трибхуванның монархиясына қайта оралды. Рана әулеті Горха Корольдігінің дворяндарынан шыққан Кунуар әулетінен тараған. XIX ғасырдың басында саяси билікке ие болған Тапа әулетімен (Мухтияр Бхимсен Тапаның) некелік байланыстары арқасында Раналар орталық Дарбар саясатына қатысты. Даниель Райт «Жанг Бахадур Кунуар Рананың шежіресі» атты еңбегін жариялаған. Шежіре Татта Ранадан басталады, ол Читтаургархтың Ражасы (Патшасы) болған. Оның немересі Фахт Симха Рананың Рама Симха Рана есімді ұлы болды, ол Читтаургархты қоршаудан кейін төбелік аймаққа келді. Рама Симханы өз елінде қызметте ұстағысы келген төбелік Раджа оны он-он екі айға жұмысқа алды. Төбелік Раджа Бинати Раджасының қызы, Багале Кшетри әйелін Рама Симхаға берді. Олар 10-12 жыл ішінде алты ұл туды, олардың бірі Сатан Кот Раджасына қарсы шайқаста көрсеткен батылдығы үшін Кумвара Хадка атағын алды. Бұл атақ оның ұрпақтары тарапынан қолданылды. Рама Симха кенеттен кіші інісімен кездесті, ол одан Читтаургархқа бір рет қайтуын өтінді, бірақ Рама Симха сол жерге жеткенде қайтыс болды. Төбелік Раджа Рама Симханың ұлы Раут Кунварды дворян (Сардар) және әскердің қолбасшысы етіп тағайындады. Раут Кунвардың ұлы Ахирама Кунвар Каски патшасы шақырып, Дуаге Сагу ауылының биртасын немесе жагирін беріп, дворяндыққа ие болды. Каски патшасы Ахираманың өте әдемі қызының қолын, тек Калас Пуджа арқылы сұрады, бірақ Ахирама оның қызын заңды неке арқылы ғана беруге келісті. Патша әскерін жинап, ауылды күшпен басып алуға тырысты. Ахирамаға Параджули Тапа руының ауыл тұрғындары қолдау көрсетті, содан соң соғыс басталды. Сол күні Ахирама өзінің жақын туыстарын, соның ішінде екі ұлын – Рам Кришна Кунвар мен Жая Кришна Кунварды Горха патшасы Притви Нараян Шахқа алып барды, онда Кунуар Хола жерлері оларға бирта ретінде берілді. Джон Уэлптон Кунуар тегінің аңызында, олардың ата-бабаларының біріншісі Багале Кшетридің қызымен үйленгені, олардың отбасылық байланыстарын Мухтияр Бхимсен Тапаның руы Багале Тапаға бағыттаған болуы мүмкін деп санайды. Рана әулеті Мевардың Гухила патшасы Равал Ратнасимханың інісі Кунуар Кумбахаран Сингхтен тараған. «Непал Раналары» кітабында, кіріспесін Арвинд Сингх Мевар жазған, 1303 жылы Читторгархты бірінші қоршау кезінде Кумбахаран Сингхтің ұрпақтары Мевардан солтүстікке, Гималай тауының етегіне кеткен. Рана әулеті өздерін батыс Үндістандық Раджпуттар деп мәлімдеді, жергілікті Хас Кшатриялар емес, тілі хас тілі болғанымен және хас өткенінен бас тартқандарына қарамастан. Сонымен қатар, көптеген тарихшылар Непалдағы билеуші отбасылар саяси мақсаттар үшін көбінесе үнділік Раджпут тегін жариялайды деген пікірде. Раналар Ватса готрасын ұстанды.
The Rana dynasty ( , ) were a Chhetrirefn|group=note|Founder of this dynasty, Jang Bahadur Kunwar Rana, was a noble of Khas community and he belonged to the Kunwar family of Gorkha which was historically a Khadka and a Chhetri clan. Kunwar genealogy also states the title of 'Kunwar Khadka' taken by the ancestors of the Kunwar family. They also had marital relations with other Chhetri families as the Thapa dynasty of Mukhtiyar Bhimsen Thapa and the Pande dynasty of Ranajit Pande. imposed authoritarianism in the Kingdom of Nepal from 1846 until 1951, reducing the Shah monarch to a figurehead and making the Prime Minister and other government positions held by the Ranas hereditary. They are Kshatriya, whose ancestors were descended from the Ranas of Udaipur, Rajasthan, India. The Rana dynasty is historically known for their iron fisted rule. This changed after the Revolution of 1951 with the promulgation of a new constitution, when power shifted back to the monarchy of King Tribhuvan. The Rana dynasty were descended from the Kunwar family, a nobility of the Gorkha Kingdom. Due to their marital lineages with the politically reigning Thapa dynasty (of Mukhtiyar Bhimsen Thapa) from the early 19th century, Ranas gained entry to central Darbar politics. Chronicler Daniel Wright has published the genealogy of Jang Bahadur Kunwar Rana. The genealogy begins with Tattā Rāṇā as Raja (King) of Chittaurgarh. His nephew Fakht Siṃha Rāṇā had a son named Rāma Siṃha Rāṇā, who came to the hills after the siege of Chittaur. He was employed by a hill Raja for ten or twelve months who wanted to retain Rāma Siṃha in his country. The hill Raja asked for the daughter of the Raja of Bīnātī, a Bagāle Kṣetrī, and married her to Rāma Siṃha. They had six sons over 10–12 years, one of whom was recognized by the title of Kum̐vara Khaḍkā for bravery displayed in the battle against Raja of Satān Koṭ. The title was used by his descendants. Rāma Siṃha was suddenly met by his younger brother who requested him to return Chittaur for once, and Rāma Siṃha died reaching there. The hill Raja made Rāma Siṃha's son Rāut Kunwar a nobleman (Sardār) and commandant of the army. Ahirāma Kunwar, a son of Rāut Kunwar, was invited by the King of Kaski and was made a nobleman with a birta or jagir of Dhuage Saghu village. The King of Kaski asked for the hand of Ahirāma's daughter, who was a great beauty, through only Kalas Puja, to which Ahirāma replied to give his daughter only through lawful marriage. The King brought his troops and tried to take on the village by force. Ahirāma was supported by the villagers belonging to the Parājulī Thāpā caste and a war was initiated. On the same day, Ahirāma took his immediate family including two sons namely; Ram Krishna Kunwar and Jaya Krishna Kunwar, to the King of Gorkha, Prithvi Narayan Shah where the lands of Kunwar Khola were given to them as birta. John Whelpton opines that the Kunwar origin legend which states that the first of their ancestors to enter the hill married a daughter of Bagale Kshetri might have directed their family links to Bagale Thapa, the clan of Mukhtiyar Bhimsen Thapa. The Rana dynasty descended from Kunwar Kumbhakaran Singh, younger brother of Guhila King of Mewar, Rawal Ratnasimha. During the first siege of Chittorgarh in 1303 A. D., Kumbhakaran Singh's descendants left Mewar to the north, towards the Himalayan foothills, according to the book "Rana's Of Nepal" where the preface is written by Arvind Singh Mewar. The Rana dynasty claimed to be Rajputs of western Indian origin, rather than the native Khas Kshatriyas despite the fact that they spoke Khas language and attempted to disassociate from their Khas past. Also, many historians are of the opinion that ruling families in Nepal often claim Indian Rajput descent for political purposes. The Ranas claimed the Vatsa gotra.
Рана режимі; Чанның билігі
Кот пен Бхандархал қырғындарынан кейін Тапалар, Панделер, Басняттар және басқа да азаматтар Банарасқа қоныстанды. Сол сияқты, кейбір азаматтар Наутануа мен Беттияға қоныс аударған. Чаутария Гуру Прасад Шах та Беттия патшасымен бірге тұруға кетті. Банараста патша мен патшайымның бар екенін білген соң, Гуру Прасад сонда барып, әскер жинап, Жунг Бахадурды атқылау жоспарын құрастыра бастады.
After the massacres of Kot and Bhandarkhal, the Thapas, Pandes, Basnyats and other citizens had settled in Banaras. Similarly, some citizens had gone to settle in Nautanwa and Bettiah. Chautariya Guru Prasad Shah too had gone to live with the King of Bettiah. After knowing about the presence of the King and the Queen in Benaras, Guru Prasad went there and started to congregate an army and a plan to execute Jung Bahadur started to be formed.
Алау шайқасы
1847 жылдың 12 мамырында Жунг Бахадур Тундихельде сөз сөйледі. Ол онда патшаны ханзада мен премьер-министрді өлтіруге талпынғаны үшін айыптады. Кеңес содан кейін патша Раджендраны психикалық ауру деп танып, оны тақтан түсіруге шешім қабылдады. Сол күні Сурендра Непалдың жаңа патшасы болып жарияланды. Сурендраның тәж киюі туралы жаңалықты естіген Раджендра Жунг Бахадурды жою жауапкершілігін өзіне алуға және өзін әскердің басшысы деп жариялап, Бенареске кетті. Раджендра содан кейін Гуру Прасад Шахты Непалдан Жунг Бахадур Рананы жою операциясын жүргізу үшін армия бастығы етіп тағайындады және қару-жарақ жинап, әскерді даярлауды бастады. Британдық Үндістан компаниясының қарсылығы Раджендра мен оның әскерлерін Непалға кіруге мәжбүр етті. 23 шілдеде әскерлер Барадағы Алау ауылына жетіп, онда лагерь құрды. Непал үкіметінің тыңшылар тобы Бетиядағы бүлікшілердің әрекетін қадағалап отырды. Олар дереу Жунг Бахадурға хабар берді, ол Санак Сингх Тандон басшылығымен Алауға әскер жіберді. Оларға бүліктерді басу, Раджендраны тұтқындап, Катмандуға жеткізу бұйырылды. 27 шілдеде Горакхнат полкі (Горакхнат батальоны) Алаудан көп алшақтамай орналасқан Симраунгад ауылына жетіп, демалды. Алау шайқасы – патша Раджендра мен Жанг Бахадурдың әскерлері арасындағы шешуші шайқас болды. Патша шайқаста ауыр жеңіліске ұшырады. Егер Коттағы қырғын Жунг Бахадурды диктатор ретінде орнатса, Алау шайқасы оның диктатурасын нығайтуға көмектесті. Раджендра Бхактапурдағы ескі сарайға қамалды.
On 12 May 1847, Jung Bahadur gave a speech in Tundikhel. There he accused the King of the attempted assassination of the Prince and the Prime Minister. The Council then decided to dethrone King Rajendra deeming him mentally ill, and on the same day Surendra was crowned as the new king of Nepal. Hearing the news of the coronation of Surendra, Rajendra decided to take the responsibility of removing Jung Bahadur upon himself and declaring himself as the leader of the army, he left Benaras. Rajendra then appointed Guru Prasad Shah as the Chief of the Army for the operation of removal of Jung Bahadur Rana from Nepal and started to accumulate weapons and training the troops. Antagonism from the British India Company forced Rajendra and his troops to enter Nepal. On 23 July, the troops reached a village called Alau in Bara and set a camp there. One spy group of the Government of Nepal was keeping close eyes on the event of the rebel groups at Bettiah. They sent the news to Jung Bahadur, immediately after which he sent a troop in the leadership of Sanak Singh Tandon to Alau. They were told to suppress the rebellions, arrest Rajendra and bring him to Kathmandu. On 27 July, the Gorakhnath Paltan (Gorakhnath Battalion) reached and rested in a village called Simraungadh, not too far from Alau. The battle of Alau was a decisive one between the forces of King Rajendra and Jang Bahadur. The King lost significantly in the battle. If the massacre of Kot had established Jung Bahadur as a dictator, the battle of Alau had helped him strengthen his dictatorship. Rajendra was imprisoned in an old palace in Bhaktapur.
Патшалық әулетіне көтерілу
1848 жылы 15 мамырда Мевар Раналарынан таратынын куәландыратын және Жанг Бахадурдың Кунуар әулетіне Кунуар Ранажи деп атануға рұқсат беретін Лал Мохар (қызыл мөрмен бекітілген құжат) жарияланды. 1856 жылы 6 тамызда Непал патшасы Сурендра Бикрам Шах Жанг Бахадур Кунуарға (енді Ранажи) Каски және Ламджунгтың (екі бұрынғы таулы княздықтардың) Махаражасы (Ұлы патша) титулын берді.
On 15 May 1848, a Lal Mohar (Red sealed document) was issued claiming descent from Ranas of Mewar and authorizing the Kunwar family of Jang Bahadur to style themselves as Kunwar Ranaji. On 6 August 1856, Jang Bahadur Kunwar (now Ranaji) was conferred the title of Maharaja (Great King) of Kaski and Lamjung, two former hill principalities, by King of Nepal, Surendra Bikram Shah.
Рана режимі; Шамшерлер билігі
1885 жылы Шумшер отбасы, Жунг Бахадур Кунуар Рананың немерелері, Жунг Бахадурдың көптеген ұлдарын өлтіріп, Непалды әскери төңкеріспен басып алды, осылайша Шумшер Рана отбасының билігі орнады, бұл отбасы Сатра Бхаи (17 бауырлар) Рана отбасы ретінде танымал болды. Олар Рандоп Сингх Кунуарды өлтіріп, премьер-министрліктің мұралық тағына отырды. Кейін олар өздерінің есіміне Жан Бахадурды қосты, бірақ олар Жанның кіші інісі Дхир Шумшерден тараған еді.
In 1885, the Shumsher family, the nephews of Jung Bahadur Kunwar Rana, murdered many of the sons of Jung Bahadur and took over Nepal in a military coup d'état thus bringing in the rule of the Shumsher Rana family also known as the Satra Bhai (17 brothers) Rana family. They murdered Ranodip Singh Kunwar and occupied the hereditary throne of Prime Minister. After this they added Jang Bahadur to their name, although they were descended from Jang's younger brother Dhir Shumsher.
Мұрагерлік
Премьер-министр лауазымына және Непалдың Шри Тиен Махаражасы мен Ламджунг және Каскидің Махаражасы атағына мұрагерлік агнатикалық ереженің арқасында іске асырылды, яғни бір буын ішіндегі теңдес некелерден туған ұлдардың ең үлкен ер баласы мұрагер болар еді. Мұрагерлік тәртібі үлкендікпен анықталды, әрбір лайықты ер бала әскери қызметте болды, реті мынадай:
Succession to the role of the Prime Ministers and the title of Shree Teen Maharaja of Nepal and Maharaja of Lamjung and Kaski was by agnatic seniority, by which the oldest male heir among the sons of equal (a class) marriages in a generation would succeed. The order of succession was determined by seniority, with each eligible male heir holding a military command, as follows:
Премьер-министр және Бас қолбасшы (Фельдмаршал шені бар Мұхтияр мұрагері). Батыс командалық генерал. Шығыс командалық генерал. Оңтүстік командалық генерал. Солтүстік командалық генерал.
Prime Minister and Commander in Chief (Mukhtiyar the Heir Apparent, with the rank of Field Marshal). Western Commanding General. Eastern Commanding General. Southern Commanding General. Northern Commanding General.