Кіріспе

АҚШ-тағы электр энергиясын қамтамасыз ететін қуат көзі АҚШ-та 94.7 гигаватт (ГВт) жалпы қуаты бар 92 коммерциялық реактормен қамтамасыз етіледі, оның ішінде 61 қысымды су реакторы және 31 қайнаған су реакторы бар. 2019 жылы олар 809.41 тераватт-сағат электр энергиясын өндірді, бұл елдің жалпы электр энергиясы өндірісінің 20% құрайды. 2018 жылы ядролық энергия АҚШ-тың шығарындысыз энергия өндірісінің шамамен 50 пайызын құрады. 2017 жылдың мәліметі бойынша, жалпы қуаты 2500 МВт болатын екі жаңа реактор салынып жатыр, ал 39 реактор тоқтатылды. АҚШ коммерциялық ядролық энергияны өндіруші әлемдегі ең ірі ел және 2013 жылы әлемдегі ядролық электр энергиясының 33% өндірді. Қазіргі және болашақта жоспарланған электр станцияларын жабудың нәтижесінде Қытай мен Ресей ядролық энергия өндірісінде АҚШ-ты басып өтуі мүмкін. 2014 жылдан бастап Ядролық реттеу комиссиясы (NRC) 74 реактордың лицензиясын 20 жылға ұзартуға рұқсат берді. 2014 жылдың басында NRC 2017 жылға дейін реактордың 60 жылдық қызмет мерзімінен кейін лицензияны жаңарту туралы алғашқы өтінімдерді қабылдауға дайындалды, бұл процесс заң бойынша халықтың қатысуын талап етеді. Егер жаңарулар мақұлданбаса, 22 реактордың лицензиясы 2029 жылдың соңына дейін тоқиды. Массачусетс штатындағы Пилигрим ядролық электр станциясы 2019 жылдың 1 маусымында тоқтатылған ең соңғы ядролық электр станциясы болды. 2013 және 2014 жылдары табиғи газ бағасының төмендеуіне байланысты қызмет көрсету және жөндеудің жоғары құнына байланысты лицензия мерзімі аяқталғанша тағы бес ескі реактор тоқтатылды: Калифорниядағы Сан-Онофре 2 және 3, Флоридадағы Кристал-Ривер 3, Вермонттағы Вермонт Янки және Висконсиндегі Кеуэни. 2021 жылдың сәуір айында Нью-Йорк штаты Нью-Йорк қаласынан 30 шақырым қашықтықтағы Букенендегі Индиан Пойнтты тоқтатып қойды. Көптеген реакторлардың құрылысы 1974 жылға дейін басталды; 1979 жылы болған Үш Майл аралындағы апаттан және экономикалық жағдайдың өзгеруінен кейін көптеген жоспарланған жобалар тоқтатылды. 1970 және 1980 жылдары ядролық реакторларға жасалған 100-ден астам тапсырыс, олардың көпшілігі құрылыс кезінде тоқтатылды, бұл кейбір компанияларды банкротқа ұшыратты. 2006 жылы Brookings Institution қоғамдық саясат ұйымы АҚШ-та электр энергиясына деген сұраныстың төмендеуі, нормативтік мәселелерге байланысты ядролық реакторлардың құнының өсуі және одан туындаған құрылыс кешігулеріне байланысты жаңа ядролық қондырғылар салынбағанын мәлімдеді. 2000 жылдары ядролық энергияға қызығушылық жаңартты, әсіресе "Ядролық энергия 2010" бағдарламасы қолдаған "ядролық қайта өрлеу" туралы әңгімелер болды. Бірнеше өтінімдер берілді, бірақ экономикалық қиындықтарға және кейін 2011 жылы Фукусима Дайичидегі ядролық апаттың салдарынан көптеген жобалар тоқтатылды. 2013 жылға дейін 1977 жылдан бері қолданыстағы электр станцияларында жаңа ядролық реакторлардың іргетасы салынбады. 2012 жылы NRC қолданыстағы ядролық станцияларда төрт жаңа реактор салуға рұқсат берді. Virgil C. Summer ядролық электр станциясының 2 және 3 блоктарының құрылысы 2013 жылдың 9 наурызында басталды, бірақ реакторды жеткізуші Westinghouse 2017 жылдың наурызында банкроттық қорғауға өтініш бергеннен кейін 2017 жылдың 31 шілдесінде тоқтатылды. 2013 жылдың 12 наурызында Вогтль электр станциясының 3 және 4 блоктарының құрылысы басталды. 3-ші блокты іске қосу күні бастапқыда 2021 жылдың қарашасы деп белгіленген. 2023 жылдың наурызында Vogtle "бастапқы критиктік" деңгейге жетіп, 2023 жылдың 31 шілдесінде жұмысын бастады. 2016 жылдың 19 қазанында Уотс-Бар ядролық электр станциясының TVA 2-ші реакторы 1996 жылдан бері коммерциялық жұмыс істеген алғашқы АҚШ реакторы болды.

Шығу

Ядролық материалдарды бейбіт мақсатта пайдалану жөніндегі зерттеулер 1946 жылғы АҚШ-тың Атом энергиясы туралы заңымен құрылған Атом энергиясы жөніндегі комиссияның басшылығымен АҚШ-та басталды. Медициналық ғалымдар радиацияның қатерлі ісік жасушаларының қарқынды өсуіне тигізетін әсеріне қызығушылық танытты және оларға материалдар берілді, ал әскерилер басқа бейбіт мақсаттағы қолданылуына қатысты зерттеулер жүргізді.

Энергиялық реакторларды зерттеу

Аргонн Ұлттық зертханасына 1940 жылдары АҚШ Атом энергиясы жөніндегі комиссиясы коммерциялық ядролық энергияны дамытудағы жетекші рөлді тапсырды. Сол кезден бастап 21 ғасырдың басына дейін Аргонн Чикагоның оңтүстік-батысындағы өзінің алаңында он төрт реакторды жобалап, салып, пайдалануға берді, ал тағы он төрт реактор салынды. Бұл реакторлар қазіргі қысымды су реакторларының (оның ішінде әскери-теңіз реакторлары), қайнаған су реакторларының, ауыр су реакторларының, графитпен баяулатылатын реакторлардың және сұйық металлмен салқындатылатын жылдам реакторлардың бастапқы үлгілері болған алғашқы тәжірибелік және сынақ реакторларын қамтыды. Олардың бірі әлемдегі алғашқы электр энергиясын өндіретін реактор болды. Аргонн және бірқатар басқа AEC мердігерлері Ұлттық реакторларды сынау станциясында барлығы 52 реактор салды. Олардың екеуі ешқашан іске қосылмады; Нейтрондық радиографиялық құрылымнан басқа, барлық қалған реакторлар 2000 жылға дейін тоқтатылды. 1951 жылғы 20 желтоқсан күні Аргонн директоры Уолтер Зинн және Аргонннің тағы он бес қызметкері Идахо штатының шығыс шөліндегі қарапайым кірпіш ғимаратта төрт шамның жарыққанын көрді. Эксперименталды селекциялық реакторға (EBR I) қосылған генератордан электр тогы олар арқылы өтті. Бұл ядролық бөлінуден алынған пайдалы электр қуатының алғаш рет өндірілуі болды. Бірнеше күннен кейін реактор EBR кешеніне қажетті барлық электр қуатын өндірді. Бір тонна табиғи уран 40 гигаватт-сағат электр қуатын өндіруге мүмкіндік береді — бұл 16 000 тонна көмір немесе 80 000 баррель мұнайды жағумен тең. Алайда, EBR I-нің мақсатының басты бөлігі электр қуатын өндіруден гөрі, реактордың жұмыс істеу кезінде тұтынғаннан гөрі артық өнім ретінде ядролық отынды көбірек өндіре алатынын дәлелдеудегі рөлі болды. 1953 жылы жүргізілген сынақтар осыны растады. АҚШ Әскери-теңіз күштері бастама көтерді, бірнеше онжылдықтар бойы әлемді жоғары жылдамдықпен жүзіп, жанармай құюды қажет етпей, және су асты кемелерін толық уақытты су асты көліктеріне айналдыру мүмкіндігін көріп, мүмкіндікті пайдаланды. Сондықтан Әскери-теңіз күштері өздерінің «инженерлік адамын», сол кездегі капитан Хайман Рикковерді, электр инженерлігі және қозғалтқыш жүйелеріндегі ұлы техникалық қабілеттерімен, сондай-ақ жобаны басқарудағы шеберлігімен танымал, AEC-ке Әскери реакторлар жобасын бастау үшін жіберді. Рикковердің AEC-мен жұмысы қысымды су реакторын (PWR) әзірлеуге әкелді, оның алғашқы әскери-теңіз үлгісі «Наутилус» су асты кемесіне орнатылды. Бұл кемеге су астында толық уақыт жұмыс істеуге мүмкіндік берді – бұл қабілетті Солтүстік полюске жетіп, Поляр мұз қабаты арқылы су бетіне шығу арқылы көрсетті.

Коммерциялық ядролық энергияның пайда болуы

Жетістікке жеткен теңіз реакторлары бағдарламасынан кейін, генераторларды айналдыратын турбиналарды іске қосу үшін бу шығаруға арналған реакторларды пайдалану жоспарлары жылдам әзірленді. 1957 жылдың сәуір айында Вирджиния штатындағы Форт-Белвоарда орналасқан SM 1 ядролық реакторы желіге қосылып, АҚШ электр жүйесіне электр энергиясын өндірген алғашқы атомдық генератор болды. 1958 жылдың 26 мамырында АҚШ-тағы алғашқы коммерциялық атом электр стансасы – Шиппингпорт атом электр стансасы президент Дуайт Д. Эйзенхауэрдің «Атомдар бейбітшілік үшін» бағдарламасы аясында ашылды. 1960 жылдары ядролық энергияның өсуі жалғасып, Атом энергиясы жөніндегі комиссия 2000 жылға қарай АҚШ-та 1000-нан астам реактор жұмыс істейтінін күткен. Өнеркәсіп дамып кеңейген сайын, Атом энергиясы жөніндегі комиссияның даму және реттеу функциялары 1974 жылы бөлінді; зерттеу және даму Энергетика департаментіне қарасты болды, ал реттеу саласы бөлініп, АҚШ Ядролық реттеу комиссиясы (USNRC немесе NRC) деп аталатын тәуелсіз комиссия құрылды.

Ядролық қуатты қолдау

2020 жылдың ақпан айында «Біздің әлемдегі деректер» мәлімдеме жасады, онда «атом энергиясы және жаңартылатын энергия көздері адам денсаулығы, қауіпсіздігі және көміртегі ізі жағынан қазба отындарынан әлдеқайда қауіпсіз» делінген. Атом энергиясының нәтижесінде қара күмістен 99,8% кем өлім-жұлым тіркелген; көмірден 99,7% кем; мұнайдан 99,6% кем; және газбен салыстырғанда 97,5% кем. Президент Обаманың басшылығымен 2012 жылдың қаңтарында Ядролық энергия жөніндегі кеңсе «Атом энергиясы соңғы екі онжылдықта АҚШ-та электр энергиясын өндірудің шамамен 20% үлесін қауіпсіз, сенімді және экономикалық тұрғыдан қамтамасыз етті. Ол АҚШ-тағы парниктік газдар шығаратын электр энергиясын өндірудің ең ірі үлесін құрайды (70% астам). 2009 жылдан 2035 жылға дейін электр энергиясына ішкі сұраныс 30% астамға өсуі күтілуде. Сонымен қатар, қазіргі уақытта жұмыс істеп тұрған атом электр станцияларының көпшілігі бастапқы 40 жылдық лицензияларын 20 жылға ұзарту мерзіміне жетеді, яғни жалпы жұмыс істеу мерзімі 60 жылды құрайды». Жаңа станциялар ескілерінің орнын алмастырмаса, атом энергиясынан өндірілетін электр энергиясының үлесі төмендей бастайды деп ескертті. АҚШ Энергетика министрлігінің веб-сайтында «атом энергиясы – ең сенімді энергия көзі» және «ең жоғары қуаттылық коэффициентіне ие» делінген. Табиғи газ және көмірдің қуаттылық коэффициенттері әдетте төмен, себебі бұл объектілерде жүйелі техникалық қызмет көрсету және/немесе отынды толықтыру жүргізіледі, ал жаңартылатын станциялар тұрақсыз немесе өзгермелі көздер саналады және көбінесе отынның жетіспеушілігімен (яғни, жел, күн немесе су) шектеледі. Атом энергиясы – АҚШ-тағы ең ірі таза энергия көзі, ол жыл сайын 800 миллиард киловатт-сағат электр энергиясын өндіреді және елдің шығарындысыз электр энергиясының жартысынан астамын қамтамасыз етеді. Бұл жыл сайын 470 миллион метрикалық тонна көміртегі шығарындысын болдырмауға мүмкіндік береді, бұл 100 миллион автомобильді жолдан шығарумен тең. 2019 жылы атом электр станциялары уақтың 93% астамын толық қуатпен жұмыс істеді, бұл оны электр желісіндегі ең сенімді энергия көзіне айналдырды. Энергетика министрлігі және оның ұлттық зертханалары өнеркәсіппен бірлесіп жаңа реакторлар мен отынды әзірлеуде, бұл атом технологияларының жалпы өнімділігін арттырады және атом қалдықтарының көлемін азайтады. «Қазіргі реакторларды салу құнынан екі есе арзан, қауіпсіз және тиімді» болатын жаңа буын атом реакторлары Президент Байденнің таза энергия ұсыныстарының бір бөлігі болып табылады.

Ядролық энергияға қарсылық

Құрама Штаттарда ядролық энергияны қолдануға елеулі қарсылық көрсетілді. АҚШ-тағы алғашқы реактор, халықтың наразылығына тап болған, 1957 жылы Энрико Ферми ядролық электр стансасы болды. Ол Детройттен шамамен 30 миль (48 шақырым) қашықтықта салынды және United Auto Workers кәсіби одағы қарсылық білдірді. Pacific Gas & Electric компаниясы Сан-Францисконың солтүстігіндегі Бодега шығанағында АҚШ-тағы алғашқы коммерциялық тұрғыдан пайдалы ядролық электр стансасын салуды жоспарлады. Бұл ұсыныс даулы болды және 1958 жылы жергілікті тұрғындармен қақтығыс басталды. 1964 жылы электр стансасын салу жоспарынан мәжбүрлі түрде бас тартумен қақтығыс аяқталды. Тарихшы Томас Веллок антиядролық қозғалыстың тууына Бодега шығанағына байланысты дауды жатқызады. Дэвид Лилиенталь 1963 жылы жариялаған «Өзгеріс, үміт және бомба» кітабында ядролық дамуды, әсіресе ядролық өнеркәсіптің ядролық қалдықтар мәселесін шеше алмауын сынады. Дж. Сэмюэл Уокер «Три-Майл-Айленд: Тарихи перспективадағы ядролық дағдарыс» кітабында АҚШ-тағы ядролық өнеркәсіптің өсуі 1970 жылдары экологиялық қозғалыс қалыптасқан кезде болғанын түсіндіреді. Экологтар ядролық энергияның ауаның ластануын азайту артықшылықтарын көрді, бірақ басқа да себептермен ядролық технологияны сынады. Олар ядролық апаттар, ядролық қарулардың таралуы, ядролық электр станцияларының жоғары құны, ядролық терроризм және радиоактивті қалдықтарды кездіру туралы алаңдады. 1970 және 1980 жылдары АҚШ-та ядролық энергияға қарсы көптеген наразылық акциялары болды, олар халықтың назарын аударды. Олардың ішінде Seabrook электр стансасындағы Clamshell Alliance және Diablo Canyon ядролық электр стансасындағы Abalone Alliance наразылықтары бар, онда мыңдаған наразылық білдірушілер қамауға алынды. 1979 жылғы Три-Майл-Айленд апатынан кейін тағы да көп наразылықтар болды. 1979 жылдың 23 қыркүйегінде Нью-Йорк қаласында ядролық энергияға қарсы наразылыққа шамамен 200 000 адам қатысты. Ядролық энергияға қарсы наразылықтар Shoreham, Yankee Rowe, Rancho Seco, Maine Yankee және тағы да оннан астам ядролық электр станцияларының жабылуына себеп болды.

Фукусиманың әсері

2011 жылы Жапониядағы ядролық апаттардан кейін АҚШ-тың Ядролық реттеу комиссиясы президент Обаманың өтініші бойынша АҚШ-тағы 104 ядролық электр станциясының қауіпсіздігін жан-жақты тексеруді бастайтынын мәлімдеді. Барлығы 45 топ және жеке тұлға 15 штаттағы 21 жоспарланған ядролық реактор жобасына лицензия беру және басқа да іс-шараларды тоқтатуды, Фукусима реакторының дағдарысынан кейінгі толық сараптама аяқталғанға дейін сұрады. Өтініш берушілер сондай-ақ, NRC өз тергеуін 1979 жылы Три Майл Айлендтегі ауыр, бірақ одан аз ауқымды апаттан кейін құрылған тәуелсіз комиссия сияқты комиссия құру арқылы толықтыруын сұрады. Обама әкімшілігі "Жапониядағы дағдарысқа қарамастан, АҚШ-та ядролық энергияны кеңейтуді қолдауды" жалғастырды. Салалық сарапшының атап өткеніндей, Фукусимадан кейін қазіргі және жаңа ядролық электр станцияларында шығындар өсуі мүмкін, себебі пайдаланылған отынды басқаруға қойылатын талаптар күшейіп, жобалау негізіндегі қауіптер артады. Марк Купер ядролық энергияның құны, 2010 және 2011 жылдары-ақ күрт өскен, "Жапониядағы реактор апатынан кейін қауіпсіздік бақылауын күшейту және реттеудегі кешігулерге байланысты тағы 50 пайызға дейін өсуі мүмкін" деп болжады. 2011 жылы Лондондық HSBC банкі: "Три Майл Айленд пен Фукусиманы ескеретін болсақ, АҚШ халқы жаңа ядролық электр станцияларын салуды қолдауға қиналады және біз жаңа станцияларға рұқсат берілмейді деп күтеміз. Сондықтан АҚШ заң шығарушы палаталарында талқыланып жатқан таза энергия стандартында газ бен жаңартылатын энергия көздеріне және тиімділікке басымдық беріледі деп күтеміз" деді.

Бәсекеге қабілеттілік проблемалары

2015 жылдың мамырында General Atomics компаниясының аға вице-президенті АҚШ-тың ядролық өнеркәсібі салыстырмалы түрде төмен АҚШ-тың қатты отын өндіру шығындары, ішінара тақтатас газының жылдам дамуы және ядролық электр станцияларын қаржыландырудың жоғары құны себепті қиындыққа тап болғанын мәлімдеді. 2016 жылдың шілдесінде Toshiba өзінің Advanced Boiling Water Reactor (ABWR) жобалау сертификатын жаңартудан бас тартты, өйткені "АҚШ-тағы энергия бағасының төмендеуі Toshiba-ның ABWR құрылыс жобаларына қосымша мүмкіндіктерді күтуіне кедергі келтіретіні анық болды". 2016 жылы Нью-Йорк штатының губернаторы Эндрю Куомо Нью-Йорк мемлекеттік қызмет комиссиясына, табиғи газбен бәсекелесуде ядролық электр станцияларын тиімді ету үшін жаңарушы энергия көздеріне ұқсас, салық төлеушілердің қаржыландыратын субсидияларын қарастыруды тапсырды. 2018 жылдың наурызында FirstEnergy алдағы үш жылда экономикалық себептермен Огайо және Пенсильвания штаттарының реттелмеген электр нарығында орналасқан Beaver Valley, Davis Besse және Perry атом электр станцияларын жабу жоспарларын жариялады. 2019 жылы Энергетикалық ақпарат басқармасы жаңа, жетілдірілген ядролық электр станцияларынан алынатын электр энергиясының деңгейленген құнын мемлекеттік субсидияларсыз 0,0775 доллар/кВт-сағатқа дейін қайта қарады, бұл 30 жылдық шығындарды өтеу кезеңінде капитал құнының 4,3% (WACC) ескерілгенінен туындады. Қаржылық фирма Lazard да электр энергиясының деңгейленген құны туралы есебін жаңартты, жаңа ядролық электр энергиясының құнын 0,118 доллардан 0,192 долларға дейін бағалады. Бұл есепте 40 жылдық қызмет мерзімінде коммерциялық 7,7% капитал құны (WACC) қолданылды (жоғары тәуекелді 40% акционерлік капитал үшін салықтан бұрынғы 12% және 60% несиелік капитал үшін 8%). Бұл оны тұрақты емес шыңдық қуатты өндірмейтін жеке қаржыландырылатын ең қымбат технологияға айналдырды, тек тұрғын үйге арналған күн электр станцияларынан басқа. 2020 жылдың тамызында Exelon экономикалық себептермен 2021 жылы Byron және Dresden электр станцияларын жабу туралы шешім қабылдады, бұл станциялардың тағы 20 және 10 жылға жұмыс істеуге лицензиялары болғанмен. 2021 жылдың 13 қыркүйегінде Иллинойс Сенаты штаттың ядролық электр станцияларына, соның ішінде Byron станциясына 700 миллион долларға жуық субсидия қарастырған заң жобасын мақұлдады, бұл Exelon компаниясын жабылу бұйрығын кері қайтаруға мәжбүр етті.

Westinghouse 11-тараудағы банкрот

2017 жылдың 29 наурызында Toshiba компаниясы Westinghouse Electric Company компаниясын ядролық реакторларды салу жобаларынан 9 миллиард долларлық шығынға байланысты 11-ші тараудағы банкротқа жіберді. Бұл шығынға негізінен Джорджия штатындағы Вогтл және Оңтүстік Каролина штатындағы В.С. Саммерде салынып жатқан төрт AP1000 реакторының құрылысы себеп болды. АҚШ үкіметі АҚШ-та салынып жатқан, бірақ құрылысы кейінге шегерілген Вогтл ядролық реакторларын қаржыландыру үшін 8,3 миллиард долларлық несие кепілдіктерін берді. 2017 жылдың шілдесінде Оңтүстік Каролинадағы ең ірі екі энергетикалық компания – В.С. Саммер электр станциясының иелері жобаны тоқтатты. АҚШ-тың тағы бір жаңа ядролық энергия жеткізушісі General Electric жаңа ядролық станциялардың экономикалық тиімділігіне қатысты алаңдаушылық туғызғандықтан, ядролық операцияларын қысқартты. 2000-шы жылдары АҚШ-та көміртегі шығарындыларын шектеуге бағытталған үкіметтік шаралар мен қазба отынның құнының өсуіне байланысты ядролық энергияға қызығушылық қайта жанданды. Бірақ Westinghouse компаниясы банкротқа түскеннен кейін, тек екі жаңа ядролық реактор құрылыс кезеңінде қалды. Сонымен қатар, 1973 жылы құрылысы басталған, бірақ 1980 жылдары тоқтатылған Уоттс Бардың 2-ші блогы 2016 жылы аяқталып, пайдалануға берілді.

Мүмкін қайта өрлеу

2008 жылы «Шоу тобы» мен «Вестингхаус» Луизиана штатының Лейк-Чарльс қаласындағы Лейк-Чарльс портында «Вестингхаус AP1000» ядролық реакторының құрамдас бөліктерін жасау үшін зауыт салатыны туралы хабарланды. 2008 жылдың 23 қазанында «Northrop Grumman» және «Areva» компаниялары Вирджиния штатының Ньюпорт-Ньюс қаласында ядролық реакторларды салу зауытын салуды жоспарлап отырғаны туралы хабарлады. 2009 жылға қарай ЯҚК 26 жаңа реактор салуға өтінім алды, ал тағы 7 реактор салуға өтінім күтілуде. Осы реакторлардың алтауына тапсырыс берілді. Кейбір өтініштер әрбір инновациялық реактор жобасы негізінде алғашқы үш нысанға мемлекеттік жеңілдетулер үшін кезекте орын резервтеу үшін жасалды. Амори Ловинс «нарық күштері оны бірнеше жыл бұрын тоқтатты» деп қосты. Ловинс ядролық энергияға белсенді қарсы болды және 1970-ші жылдары оған қарсы күресті, бұл шығындардың өсуіне әсер етті. 2009 жылдың шілдесінде Виктория округінің атом электр станциясы жобасы қаржыландыру қиындықтарына байланысты кейінге қалдырылды. 2009 жылдан бастап «AmerenUE» Миссури штатындағы жоспарланған зауытты салу жоспарларын тоқтатты, себебі штат заң шығарушы органы зауыт аяқталғанға дейін тұтынушылардан жобаның кейбір шығындарын алуға рұқсат бермеді. «The New York Times» газетінде «қаржылық және нормативтік нақтылық» болмаса компания бұл іске кірісе алмайтыны айтылды. Бұрын «MidAmerican Energy Company» Айдахо штатының Пайетт округінде атом электр станциясын салудан бас тартуға шешім қабылдады. «MidAmerican» өз шешімінің басты факторы ретінде шығындарды атады. Федералды үкімет «Ядролық энергия 2010» бағдарламасы және Энергия саясаты заңы арқылы жаңа нысандар салуға бағытталған күш-жігерді үйлестіру арқылы дамуды ынталандырды. 2010 жылдың ақпанында президент Барак Обама Джорджия штатындағы «Vogtle» электр станциясында екі жаңа реакторға несие кепілдіктерін жариялады. «Біздің үмітімізше, бұл реакторлар көптеген жаңа ядролық жобалардың алғашқысы ғана болады», - деді Ақ үйдің Энергия және климаттық саясат кеңсесінің директоры Кэрол Брауннер. 2010 жылдың ақпанында Вермонт Сенаты 26-4 дауыспен Вермонт Янки ядролық электр станциясының 2012 жылдан кейін жұмысын тоқтатуға дауыс берді. Мемлекеттік заң бойынша, АЭС лицензиясын жаңартуды заң шығарушы органның екі палатасы да мақұлдауы керек. 2010 жылы кейбір компаниялар өздерінің өтінімдерін кері тартып алды. 2011 жылдың бірінші тоқсанында жаңаруға жарамды энергия АҚШ-тың жалпы энергия өндірісінің 11,7 пайызын құрады (2,245 квадриллион БТҰ энергия), ядролық энергиядан (2,125 квадриллион БТҰ) энергия өндірісін басып өтті. 2011 жылы 1997 жылдан бері АҚШ-та жаңаруға жарамды энергия көздері жалпы энергия өндірісінде ядролық энергиядан басым болды. 2011 жылдың тамызында TVA директорлар кеңесі «Bellefonte» ядролық электр станциясындағы бірінші реактордың құрылысын жалғастыруға дауыс берді. Сонымен қатар, Теннесси алқабы билігі «Bellefonte»-тегі алғашқы екі блоктың құрылысын қайта бастау туралы өтініш берді. 2012 жылдың наурызында көптеген мердігерлер жұмыстан босатылды, ал «Bellefonte 1»-дің соңғы құны мен уақыты басқа реактордағы жұмыстарға байланысты болады. 2012 жылдың ақпанында TVA «Watts Bar 2» жобасы бюджеттен асып, жоспардан қалып отырғанын мәлімдеді. Жаңадан бекітілген екі блок – «Vogtle» электр станциясының 3 және 4 бөлімдері. 2011 жылдың желтоқсанына қарай «Southern Company» екі жаңа ядролық блок құрылысын бастады. Олар 2016 және 2017 жылдары коммерциялық қуатты жеткізуге тиіс еді. «Southern» ірі құрылысқа рұқсат алғаннан кейін бір апта өткен соң, оннан астам топ кеңейту жобасын тоқтату үшін сотқа жүгінді, «жапондық «Фукусима Дайичи» ядролық реакторының апатынан кейін қоғамдық қауіпсіздік және экологиялық мәселелер ескерілмеген» деп мәлімдеді. 2012 жылдың шілдесінде сот ісі тоқтатылды. 2012 жылы ЯҚК 34 жыл ішінде алғаш рет екі қолданыстағы нысанда төрт жаңа ядролық реактордың құрылысына рұқсат берді. «Vogtle» зауытындағы екі реактордың алғашқы жаңа рұқсаттары 2012 жылдың ақпанында мақұлданды. ЯҚК төрағасы Грегори Ячко 2011 жылы Жапониядағы «Фукусима» ядролық апатынан туындаған қауіпсіздік мәселелерін келтіре отырып, жалғыз қарсы дауыс берді: «Мен «Фукусима» болмағандай, осы лицензияны беруді қолдамаймын». 2012 жылы Оңтүстік Каролинадағы «SCANA Virgil C. Summer» ядролық электр станциясындағы 2 және 3 блоктар бекітілді және олар 2017 және 2018 жылдары іске қосылады деп жоспарланды. Басқа реакторлар қарастырылып жатыр – Мэриленд штатындағы «Calvert Cliffs» ядролық электр станциясындағы үшінші реактор, Техас штатының оңтүстігіндегі ядролық электр станциясындағы үшінші және төртінші реакторлар, сондай-ақ Техаста екі, Флоридада төрт және Миссуриде біреуі. Алайда, бәрі кейінге қалдырылды немесе жойылды. Бұл шешім қалдық сақтау жоспарының жоқтығына негізделген. 2013 жылдың наурызында «Virgil C. Summer» ядролық электр станциясының 2-блогының негізгі бетон құйылды. 3-бөлімге арналған алғашқы бетон 2013 жылдың 4 қарашасында аяқталды. «Vogtle» электр станциясының 3-бөліміндегі құрылыс сол айда басталды. 4-бөлім 2013 жылдың қарашасында басталды. Алайда, «Westinghouse» банкротқа түскеннен кейін жоба тоқтатылды. 2015 жылы Энергия ақпараттық басқармасы ядролық энергияның АҚШ-тың жалпы энергия өндірісіндегі үлесі 2040 жылға қарай 19%-дан 15%-ға дейін төмендейтінін бағалады (Жоғары мұнай және газ ресурстары жағдайы). Алайда, 2040 жылға қарай жалпы өндіріс 24%-ға өскендіктен, ядролық энергияның абсолютті мөлшері шамалы өседі. 2017 жылы АҚШ Энергия ақпараттық басқармасы АҚШ-тың ядролық энергия қуатын 2016 жылғы 99,1 ГВт деңгейінен 2050 жылға қарай 76,5 ГВт-қа дейін 23%-ға төмендейтінін, ал электр өндірісіндегі ядролық энергия үлесі 2016 жылғы 20%-дан 2050 жылға қарай 11%-ға дейін төмендейтінін болжады. Төмендеудің себебі қолданыстағы бөлімдердің тоқтатылуы болады, бұл қазіргі уақытта құрылыс кезеңіндегі және күтілетін реакторлардың қуатын кеңейту арқылы өтемелі болады. «Blue Castle» жобасы 2023 жылы Юта штатының Грин-Ривер қаласының жанында құрылысын бастауға жоспарланған. Құрылыс аяқталғаннан кейін қос реактор да қолданысқа енгізілгеннен кейін, зауыт Грин-Риверден жылдық 1 миллиард куб метр суды пайдаланады. Бірінші реактор 2028 жылы, екінші реактор 2030 жылы іске қосылады. 2020 жылдың 23 тамызында Forbes басылымы «2020 жылғы Демократиялық партия платформасы» 1972 жылдан бері Демократиялық партияның ядролық энергия туралы жағымды айтқан алғашқы жағдайы екенін хабарлады. 2022 жылдың сәуір айында федералды үкімет 7 нысанды жабуға жоспарланған және жабу қаупі бар нысандарды жұмысын жалғастыруға ынталандыру үшін 6 миллиард долларлық субсидия бағдарламасын жариялады. Бұл қаражат 2021 жылдың қарашасында қабылданған Инфрақұрылымдық инвестициялар және жұмыс орындары заңынан қаржыландырылады. 2024 жылдың қаңтарында «Holtec International» АҚШ Энергия департаментінен «Palisades» ядролық электр станциясын қайта іске қосу үшін 1,5 миллиард доллар алғанын хабарлады. Мақсаты 800 МВт электр станциясын 2025 жылға қарай іске қосу. Бұл әрекетке президент Байденнің Калифорниядағы «Diablo Canyon» ядролық электр станциясын жұмыс істеуі үшін 1,1 миллиард долларлық бұрынғы несиесінің прецеденті бар.

Қауіпсіздік және апаттар

АҚШ-тағы атом электр станцияларын реттеуді Ядролық реттеу комиссиясы жүзеге асырады, ол елді 4 әкімшілік аймаққа бөледі.

Үш миль аралы

1979 жылғы 28 наурызда жабдықтардың істен шығуы және оператордың қателігі салдарынан Пенсильвания штатындағы Үш Майл аралы ядролық электр стансасында салқындатқыш сұйықтықтың жоғалуына және ішінара реакторлық оқиғаға себеп болды. Механикалық ақаулар электр станциясы операторларының жағдайды суыту сұйығының жоғалуы ретінде дұрыс танудағы сәтсіздігімен күрделенді, бұл жеткіліксіз оқытуға және адам факторына байланысты болды, мысалы, электр станциясының пайдаланушы интерфейсіндегі екіұшты басқару бөлмесі индикаторларына байланысты адам-компьютер өзара әрекеттесуінің дұрыс емес жобалануы. Апаттың ауқымы мен күрделілігі Met Ed қызметкерлері, Пенсильвания штатының шенеуніктері және АҚШ Ядролық реттеу комиссиясының (NRC) мүшелері мәселені түсінуге, жағдайды баспасөз бен жергілікті қоғамға жеткізуге, апаттың шұғыл эвакуацияны қажет ететінін анықтауға және, соңында, дағдарысты аяқтауға тырысқан бес күн ішінде анық болды. NRC-нің Сускеханна өзеніне 40 000 галлон радиоактивті суды құюға рұқсат беруі баспасөз бен қоғам тарапынан сенімсіздікке әкелді. Дүниежүзілік ядролық қауымдастығы TMI 2-дегі зақымдалған ядролық реактор жүйесін тазалауға шамамен 12 жыл кеткенін және бұл шараға шамамен 973 миллион АҚШ доллары жұмсалғанын мәлімдеді. Бенджамин К. Совакулдың 2007 жылғы ірі энергетикалық апаттар туралы алдын ала бағалауында TMI апаты салдарынан 2,4 миллиард долларлық мүлік зардап шеккені болжанды. Үш Майл аралындағы апаттың денсаулыққа тигізетін әсері көбінесе, бірақ барлығы емес, өте төмен деңгейде деп есептеледі. Апат әлем бойынша наразылықтарға ұласты. 1979 жылғы Үш Майл аралындағы апат АҚШ-тың ядролық қауіпсіздігі туралы сұрақтар тудырған маңызды оқиға болды. Бұрынғы оқиғалар да сондай әсер еткен, соның ішінде 1975 жылғы Браунс-Ферридегі өрт және 1976 жылғы үш GE ядролық инженерінің, «GE Үші» деп аталғандардың куәліктері. 1981 жылы жұмысшылар Диабло каньоны электр стансасының реакторларында құбырларды дұрыс орнатпай, сейсмикалық қорғау жүйелерін бұзды, бұл ядролық қауіпсіздікке деген сенімді одан әрі әлсіретті. Осы оқиғалардың барлығы 1970 және 1980 жылдары АҚШ ядролық өнеркәсібіне қолдауды азайтты. Ядролық реттеу комиссиясы FirstEnergy компаниясы қауіпсіз жұмыс үшін барлық қажетті техникалық қызмет көрсетуді жүргізе алуы үшін Davis–Besse электр стансасын 2004 жылдың наурызына дейін жапты. NRC FirstEnergy компаниясына коррозияға әкелген әрекеттері үшін 5 миллион доллардан астам айыппұл салды. Компания АҚШ Әділет министрлігімен жасасқан келісім бойынша қосымша 28 миллион доллар айыппұл төледі. Бұл көрсеткіш 2005 жылғы 0,24-тен жақсырақ, ол барлық өңдеуші өнеркәсіптер үшін 3,5 көрсеткіштен 14,6 есеге төмен еді. Алайда, АҚШ-тағы ядролық электр стансаларының операторларының төрттен бірінен астамы "реакторлардың қауіпсіздігіне қауіп төндіретін жабдықтардағы ақаулар туралы реттеуші органдарға дұрыс хабарламайды", - делінген Ядролық реттеу комиссиясының баяндамасында. 2009 жылдың ақпанынан бастап NRC жаңа электр станцияларының жобасында реактордың сақталуын, салқындату жүйелерінің жұмыс істеуін және пайдаланылған отын бассейндерінің қорғалуын қамтамасыз етуді талап етеді, егер ұшақ құлап түссе. Бұл мәселе 11 қыркүйек шабуылынан кейін назар аударды. Бұл ереже қазіргі уақытта жұмыс істеп тұрған 100 коммерциялық реакторға қолданылмайды. Алайда, ядролық электр станцияларының сақтау құрылыстары адамзат жасаған ең мықты құрылымдардың бірі болып табылады; тәуелсіз зерттеулер қазіргі станциялар үлкен коммерциялық ұшақтың соқтығысынан құрылымдық тұрғыдан зардап шекпейтінін көрсетті. Жақында реакторлардың ядролық флотының үлкен бөлігін қозғайтын қауіпсіздік мәселелеріне қатысты алаңдаушылықтар туды. 2012 жылы ядролық электр станцияларындағы қауіпсіздік мәселелерін қадағалайтын "Қорылысқан ғалымдар одағы" "радиоактивті материалдардың ағып кетуі реакторлардың 90 пайызында кең таралған проблема болып табылады, сондай-ақ ядролық апаттарға әкелуі мүмкін мәселелер де бар" деп мәлімдеді. АҚШ Ядролық реттеу комиссиясы АҚШ-тағы 65 ядролық объектінің 48-інен радиоактивті тритийдің ағып шыққанын хабарлады.

Қауіпсіздік және қасақана шабуылдар

АҚШ-тың 9/11 комиссиясы атом электр станцияларының 11 қыркүйек шабуылдарына бастапқыда қарастырылған нысаналардың бірі болғанын мәлімдеді. Егер террористік топтар ядролық электр станциясының қауіпсіздік жүйелеріне оралықтың балқыуына себеп болатындай зақым келтірсе және/немесе пайдаланылған отын бассейндеріне жеткілікті зақым келтірсе, мұндай шабуыл кең ауқымды радиоактивтік ластануға алып келуі мүмкін. Ғылыми зерттеуші Гарольд Фейвсон ядролық объектілерді қоғамға үлкен мөлшерде радиоактивті заттар таратуы мүмкін шабуылдардан ең жоғары деңгейде қорғау қажет деп жазды. Жаңа реактор конструкцияларында пассивті ядролық қауіпсіздіктің мүмкіндіктері қарастырылған, бұл көмектесуі мүмкін. АҚШ-та NRC барлық атом электр станцияларында (АЭС) кем дегенде үш жылда бір рет "Force on Force" (FOF) жаттығуларын өткізеді.

Уранмен жабдықтау

Халықаралық атом энергиясы агенттігінің 2012 жылғы баяндамасында былай делінген: «Қазіргі уран ресурстарының базасы 2035 жылға дейін және көре алатын болашақтағы қажеттіліктерді толық қамтамасыз етуге жеткілікті».

2013 жылдың басында әлемдегі анықталған қалдық уран ресурстары 5,90 миллион тоннаны құрады, бұл ағымдағы тұтыну деңгейінде әлемдік реакторларды 120 жылдан астам уақыт бойы қамтамасыз етуге жетеді, тіпті осы кезеңде қосымша уран кен орындары табылмайтын болса да. 2013 жылғы мәліметтер бойынша, табылмай қалған уран ресурстары 7,7 миллион тоннаға бағаланды. Уран бағасын екі есеге өсіру 2013 жылғы анықталған қорды 7,64 миллион тоннаға дейін арттырады. 2003–2013 жылдар аралығында анықталған уран қоры (130 АҚШ доллары/кг бірдей бағамен) 2003 жылы 4,59 миллион тоннадан 2013 жылы 5,90 миллион тоннаға дейін өсті, яғни 28% артты.

Уран өндіру

АҚШ әлемдегі уран қоры бойынша төртінші орында тұр. АҚШ-тың ең маңызды уран қоры Нью-Мексико, Техас және Вайоминг штаттарында шоғырланған. АҚШ Энергетика министрлігінің бағалауынша, осы аймақтарда кем дегенде 300 миллион фунт уран бар. Ішкі өндіріс 1980 жылға дейін артты, бірақ уран бағасының төмендеуіне байланысты одан кейін күрт азайды. 2012 жылы АҚШ ядролық электр станцияларының қажеттілігіне 17% уран өндірді. Қалған бөлігі негізінен Канада, Ресей және Австралиядан импортталды. 2017 жылға қарай, АҚШ-тың батысында 4000-нан астам тастап кетілген уран кен орындары бар, олардың 520-сынан 1000-ға дейіні Навахо тайпасының жерінде, ал қалғаны басқа тайпалық жерлерде орналасқан.

Уран байыту

Қазіргі уақытта АҚШ-та коммерциялық түрде жұмыс істейтін бір ғана газдық центрифугамен байыту зауыты бар. URENCO компаниясы басқаратын Ұлттық байыту нысаны, Нью-Мексико штатының Юнис қаласының шығысында орналасқан, АҚШ-та соңғы 30 жылда салынған алғашқы уран байыту зауыты болды. Зауыт 2010 жылы уранды байытуды бастады. NRC екі қосымша газдық центрифуга зауытына лицензия берген, бірақ олар жұмыс істемейді. Огайо штатының Пиктаун қаласындағы Америкалық центрифуга зауыты 2007 жылы құрылысын бастады, бірақ 2009 жылы тоқтатты. Айдахо штатының Бонневилл округіндегі Игл-Рок байыту нысанына 2011 жылы лицензия берілді, бірақ құрылысы тоқтап тұр. Алдында (2008 жылы) Теннесси штатының Оук-Ридж қаласында болашақ центрифугалық байыту зауытын сынау бойынша жұмыстар жүргізілді. Жаңа зауыт Америкалық центрифуга зауыты деп аталатын еді, оның құны шамамен 2,3 миллиард АҚШ долларына бағаланды. 2015 жылдың 30 қыркүйегінен бастап, DOE Америкалық центрифуга жобасымен шартты тоқтатып, жобаны қаржыландыруды тоқтатты.

Қайта өңдеу

Ядролық қайта өңдеу, ядролық қару таратуға ықпал ету мүмкіндігі, ядролық терроризмге ұшырау қаупі, пайдаланылған отынды терең геологиялық қоймаға қалай және қайда орналастыру мәселесі, сондай-ақ отын циклымен салыстырғандағы экономикалық тиімділігі туралы дау-дамайлардың болуына байланысты саяси тұрғыдан даулы мәселе болып табылады. Обама әкімшілігі ядролық қару таратуға қатысты алаңдаушылықтарды келтіре отырып, пайдаланылған отынды қайта өңдеуге тыйым салды. Дегенмен, Қауіптенген Ғалымдар Одағының мәлімдемесіне сәйкес, террористер бұл материалдарды ұрлауы мүмкін, себебі қайта өңделген плутоний пайдаланылған отынға қарағанда аз радиотоксикалық болып келеді, демек, онымен жұмыс істеу әлдеқайда оңай. Бұған қоса, қайта өңдеудің жұмсалған отынды сақтаудан қымбатқа түсетіні айтылып жүр. Бостон Консалтинг Группы жүргізген зерттеуде қайта өңдеу шығындары жұмсалған отынды сақтаудан 6 пайызға жоғары екендігі көрсетілсе, ал Кеннеди атындағы Үкімет мектебінің зерттеуі қайта өңдеудің 100 пайызға қымбат екенін көрсеткен. Осы екі дерек ядролық қайта өңдеу мен MOX отынын өндірудің "бір реттік отын циклына" және терең геологиялық қоймаға орналастырумен салыстырғандағы есептеулерінің өте қиын екенін көрсетеді, нәтижелер тіпті бейтарап сарапшылар арасында да айтарлықтай өзгеше болуы мүмкін, ал саяси немесе экономикалық мақсаттармен жетекшілікке алғандардың нәтижелері бұдан да әртүрлі болуы ықтимал. Сонымен қатар, уран нарығындағы құбылулар MOX отынын пайдалануды немесе қайта өңделген уранды қайта байытуды ұзақ мерзімді баға трендтеріне байланысты тиімді немесе тиімсіз ете алады.

Қалдықтарды жою

Жақында, өсімдіктер қартайып бара жатқанда, көптеген пайдаланылған отын сақтау бассейндері сыйымдылығына жақындады, бұл құрғақ сақтау нысандарының құрылымын да жеделдетті. Коммуналдық мекемелер мен үкімет арасында осы нысандардың құнына байланысты бірнеше сот процестері болды, себебі заң бойынша үкімет пайдаланылған отыннан асып түсетін іс-әрекеттердің төлемдерін жүзеге асыруға міндетті. Қазіргі таңда АҚШ-та шамамен 65 000 тонна ядролық қалдық уақытша сақтауда. 1987 жылдан бері Невада штатындағы Юка тауы ядролық қалдықтарды сақтау үшін ұсынылған орын болды, бірақ жоба көп жылдық дау-дамайлар мен заңдық тартыстардан кейін 2009 жылы тоқтатылды. Юка тауы жергілікті американдықтардың жерінде орналасқан және қасиетті саналады. Жергілікті американдықтар осы аймақта ядролық қалдықтарды сақтау нысандарының орналасуына келісім бермеді. 2018 жылдың маусым айында Трамп әкімшілігі мен Конгрестің кейбір мүшелері Юка тауының қайтадан пайдалануын ұсынды, бірақ Невада сенаторлары қарсылық білдірді. Мэн Янки, Коннектикут Янки және Ранчо Секо сияқты жерлерде реакторлар енді жұмыс істемейді, бірақ пайдаланылған отын кішкентай бетон және болаттан жасалған силос сақтағыштарында қалады, оларға күзеушілердің күтімі мен бақылауы қажет. Кейде ядролық қалдықтардың болуы өндірістік аландарды қайта пайдалануға кедергі келтіреді. Ядролық қалдықтарды сақтаудың ұзақ мерзімді шешімі болмаса, АҚШ-та ядролық қуаттың жаңаруы күмәнді. Тоғыз штат "сақтау шешімі табылғанша жаңа ядролық қуатты пайдалануға мораторий жариялады". Ядролық қуатты жақтаушылардың кейбіреулері АҚШ пайдаланылған отынды қайта өңдеуге арналған зауыттар мен реакторларды дамытуы керек деп санайды. Бірақ Американың ядролық болашағы жөніндегі сарапшылар тобы 2012 жылы "құны мен ядролық қарудың таралу қаупі ескерілгенде, ешбір қазіргі технология бұл мақсатқа жеткіліксіз" деді. "Ядролық қалдықтарды жер астындағы терең қоймаларда сақтаудың тиімділігі туралы халықаралық консенсус бар". Обама әкімшілігі ядролық қарудың таралуына қатысты алаңдаушылықтарды айта отырып, ядролық қалдықтарды қайта өңдеуге тыйым салды. АҚШ-тың Ядролық қалдықтар саясаты заңы, бұрын елдегі барлық ядролық электр станцияларынан жыл сайын 750 миллион долларлық төлемдер түсетін қор, 2017 қаржы жылының соңында 44,5 миллиард доллар жұмсалмаған қаражаты болды, содан кейін сот федералдық үкіметке коммуналдық мекемелерге коммерциялық пайдаланылған отын үшін орын бергенше қаражатты алуды тоқтатуды бұйырды. Көлденең тесіктер арқылы қалдықтарды жою – жер қыртысында бір шақырымнан астам тік және екі шақырымға дейін көлденең бұрғылау арқылы пайдаланылған ядролық отын, цезий-137 немесе стронций-90 сияқты жоғары деңгейлі қалдықтарды жою туралы ұсыныстарды қамтиды. Орналастыру және қайта алу кезеңінен кейін бұрғылау тесіктері толтырылып, герметикалық жабылады. Технологияны сынау 2018 жылдың қарашасында және 2019 жылдың қаңтар айында АҚШ-та орналасқан жеке компания жүргізді. Сынақтар көлденең тесіктерге сынақ контейнерін орналастыру және оны қайта алу мүмкіндігін көрсетті. Бұл сынақта жоғары деңгейлі қалдықтар қолданылмады.

Атом электр энергиясын өндіруде суды пайдалану

2011 жылы NREL электр энергиясын өндіруде су пайдалану туралы зерттеуде салқындату мұнаралары бар орташа ядролық электр станциясы мегаватт сағатына 672 галлон (галлон/МВт·сағ) тұтынатыны анықталды, бұл көмір станцияларына ұқсас, бірақ басқа өндіру технологияларына қарағанда жоғары, гидроэлектр станцияларынан (орташа резервуардың булану шығыны 4491 галлон/МВт·сағ) және күн энергиясын шоғырландыру станцияларынан (электр мұнаралары үшін 786 галлон/МВт·сағ, ал ойықты конструкциялар үшін 865 галлон/МВт·сағ) басқа. Бір реттік салқындату жүйесі бар ядролық станциялар тек 269 галлон/МВт·сағ тұтынады, бірақ 44 350 галлон/МВт·сағ суды алуды қажет етеді. Бұл бір реттік салқындату жүйесі бар ядролық станцияларды құрғақшылыққа осал етеді. 2008 жылы Associated Press жүргізген зерттеуде АҚШ-тағы 104 ядролық реактордың 24-і су тапшылығының ең ауыр деңгейін бастан өткеріп жатқан аймақтарда орналасқандығы анықталды. Олардың барлығы, екеуінен басқа, көлдер мен өзендердің жағалауында салынған және барлық Ранкин циклындағы электр станциялары сияқты, станциялардың турбиналарын айналдырғаннан кейін буды салқындату және конденсациялау үшін миллиардтаған галлон суды тартуға арналған су астындағы құбырларға сүйенеді. 2008 жылғы оңтүстік-шығыс құрғақшылығы кезінде реактордың қуаты қауіпсіздік мақсатында төмендетілді немесе тоқтатылды.

Зауытты пайдаланудан шығару

Энергия ресурстарының бағасы және әрбір атом электр станциясының экологиялық салдары станция соңғы пайдалы электр энергиясын өндіргеннен кейін де жалғаса береді. Ядролық реакторлар мен уран байыту объектілері тоқтатылуы керек, ал объектілер мен олардың бөліктері басқа мақсаттарда пайдалануға болатын қауіпсіз деңгейге қайта оралуы тиіс. Бір ғасырға дейін созылуы мүмкін салқындату кезеңінен кейін реакторлар бөлшектеледі және кішкентай бөліктерге бөлініп, соңғы кәдеге жіберу үшін контейнерлерге салынады. Бұл процесс өте қымбат, көп уақытты алады, жұмысшылар үшін қауіпті, табиғи ортаға зиянды және адам қателігіне, апаттарға немесе саботажға жаңа мүмкіндіктер ашады. Тоқтатуға қажетті жалпы энергия бастапқы құрылысқа қажетті энергиядан 50%-ға дейін артық болуы мүмкін. Көп жағдайда, тоқтату процесі 300 миллион доллардан 5,6 миллиард долларға дейін тұрады. Қайыршылық апатқа ұшыраған ядролық объектілерді тоқтату ең қымбат және уақытты көп талап етеді. АҚШ-та 13 реактор толығымен тоқтатылды және тоқтату кезеңінде, бірақ олардың ешқайсысы да процесті аяқтаған жоқ. АҚШ-та Ядролық қалдықтар саясаты заңы және Ядролық тоқтату қоры заңмен бекітілген, коммунальдық мекемелер болашақтағы тоқтатуды қаржыландыру үшін операция кезінде 0,1-0,2 цент/кВт-сағат жинақтайды. Олар Ядролық реттеу комиссиясына (NRC) тоқтату қорларының жай-күйі туралы үнемі есеп беруі керек. АҚШ-тағы барлық ядролық реакторларды тоқтатудың жалпы есептелген құнының шамамен 70%-ы жиналды (бір реакторлық бу турбинасының орташа құны 320 миллион доллар есебінен). 2011 жылғы мәліметтер бойынша, 13 реактор тұрақты түрде тоқтатылды және тоқтату кезеңінде. Реакторлар тоқтатылғанда, энергетикалық сектордың мүдделі тараптары оларды жаңартылатын энергия көздерімен емес, көмірмен немесе табиғи газбен ауыстыруға жиі көшкен. Өйткені, жел және күн сияқты жаңартылатын энергия көздерінен айырмашылығы, көмір мен табиғи газ тәулік бойы электр энергиясын өндіруге қолданылуы мүмкін.

Өнеркәсіп және академиялық

Америка ядролық қоғамы (ANS) – ғылыми және білім беру ұйымы, құрамында академиялық және өнеркәсіптік мүшелер бар. Ұйым ядролық технология саласындағы көптеген материалдарды бірнеше журналда жариялайды. ANS-тің Солтүстік Американың жас буыны (NA YGN) сияқты бірнеше ұйымдары бар. Ядролық энергия институты (NEI) – өнеркәсіптік топ, ол лоббилік қызметпен, компаниялар мен станциялар арасында тәжірибе алмасумен айналысады және көптеген мекемелерге өнеркәсіп туралы деректер ұсынады.

Ядролық энергияға қарсы топтар

АҚШ-та шамамен алталуын ядролық энергияға қарсы топ жұмыс істейді немесе жұмыс істеген. Олардың ішінде: Abalone Alliance, Clamshell Alliance, Greenpeace USA, Энергия және қоршаған ортаны зерттеу институты, Қауіпсіз энергия үшін біріккен музыканттар, Ядролық бақылау институты, Ядролық ақпарат және ресурстар қызметі, Қоғамдық азаматтардың энергия бағдарламасы, Shad Alliance және Sierra Club. 1992 жылы Ядролық реттеу комиссиясының төрағасы: «Ядролық бақылау топтарының тілектері мен наразылықтарының арқасында агенттігіміз қауіпсіздік мәселелері бойынша дұрыс бағытқа итерілді» деді.

Талқылау

АҚШ-та ядролық энергияны пайдалану туралы қоғамдық және ғылыми пікірталастар кеңінен өрбіді, негізінен 1960 жылдардан 1980 жылдардың соңына дейін, сондай-ақ 2001 жылдан бастап «ядролық қайта жандану» туралы сөздер қозғалған кезден бері. Пікірталастар ядролық апаттар, радиоактивті қалдықтарды кез келген орынға орналастыру, ядролық қарулардың таралуы, ядролық экономика және ядролық терроризм сияқты мәселелер төңірегінде жүрді. Fairewinds Associates бас инженеры және бұрынғы ядролық энергетика саласының басшысы Арнольд Гундерсен үшінші буын атом реакторы саналатын Westinghouse AP1000 қауіпсіздігіне күмән келтірді. Ядролық химик және дәрігер Джон Гофман 1960 жылдары аз деңгейлі сәулеленуге ұшырау туралы алаңдаушылық білдірді және АҚШ-та коммерциялық ядролық энергияға қарсы болды. «Ядролық энергия: климаттық түзету ме, әлде ақымақтық па?» атты еңбегінде Rocky Mountain Institute физигі Амори Ловинс кеңейтілген ядролық энергияның «жаһандық жылынуға тиімді шешім емес екенін және үкіметтік үлкен субсидиялар мен қарқынды лоббилік әрекеттер болмаса, инвесторлар одан бас тартатынын» айтты. Патрик Мур (Greenpeace-тің ертедегі мүшесі және Greenpeace Canada-ның бұрынғы президенті) 1976 жылы ядролық энергияға қарсы сөйлеген, бірақ бүгін ол оны, жаңартылатын энергия көздерімен бірге қолдайды. Австралиялық «The Age» газетінде ол «Greenpeace қателеседі, біз ядролық энергияны қарастыруымыз керек» деп жазды. Оның пікірінше, жанармайға деген тәуелділікті азайту немесе парниктік газдар шығарындыларын төмендету үшін ядролық энергияны көбірек пайдалану қажет. Эколог Стюарт Брэнд «Жаһандық тәртіп» атты кітап жазды, онда ядролық энергия мен басқа да технологияларды жаһандық жылынумен күресу құралы ретінде пайдалану мүмкіндігі қарастырылған. Питтсбург университетінің физика профессоры Бернард Коэн ядролық энергияның басқа энергия түрлеріне қарағанда әлдеқайда қауіпсіз екенін есептейді. Президент Обама ядролық энергияны өзінің «барлық мүмкіндіктерді пайдалану» стратегиясының бір бөлігі ретінде қосты. 2010 жылы Халықаралық электр жұмысшыларының кәсіби одағына сөйлеген сөзінде ол ядролық энергияға деген бейілділігін 30 жылдан бері салынған алғашқы жаңа АҚШ атом электр стансасын салуға жол ашатын 8 миллиард долларлық несие кепілдігін мақұлдау арқылы көрсетті. 2012 жылы Фукусимадан кейінгі алғашқы мемлекеттік мәлімдемесінде Барак Обама Америкаға «барлық қол жетімді энергия көздерін дамытатын, барлық мүмкіндіктерді пайдаланатын стратегия қажет» деді, бірақ ядролық энергияны атаудан жаңылды. 2014 жылдың ақпан айында Энергетика министрі Эрнест Монис 1996 жылдан бері АҚШ-та салынған алғашқы екі жаңа ядролық реакторды салуға мүмкіндік беретін 6,5 миллиард долларлық несие кепілдіктерін жариялады. 2013 жылдың наурыз айында Қауіпкер ғалымдар одағының мәліметі бойынша, АҚШ-тың атом электр станцияларының үштен бірінен астамы соңғы үш жылда қауіпсіздікке байланысты оқиғаларға ұшырады, ал ядролық реттеушілер мен станция операторлары осындай оқиғалардың алдын алу үшін тексерулерді күшейтуі керек. «Pandora's Promise» — Роберт Стоунның 2013 жылы түсірген деректі фильмі. Онда экологиялық қорғаушылар қорқатын ядролық энергияның адамзаттың өсетін энергия қажеттілігін қанағаттандырудың және климаттың өзгеруінің күрделі мәселесін шешудің жалғыз мүмкін жолы екендігі туралы аргументтер келтірілген. Фильмде бірнеше танымал тұлғалар (олардың кейбіреулері бұрын ядролық энергияға қарсы болған, бірақ қазір оны қолдайды), соның ішінде: Стюарт Брэнд, Гвинет Крейвенс, Марк Линас, Ричард Роудс және Майкл Шелленбергерлер баяндалған. Ядролық қаруға қарсы белсенді Хеллен Кальдикотт қысқаша сөз сөйлейді. 2014 жылдан бастап АҚШ ядролық өнеркәсібі үш бұрынғы сенаторды жалдап, лоббилеудің жаңа шараларын бастады: демократ Эван Бейх, республикашыл Джудд Грегг және республикашыл Спенсер Абрахам, сондай-ақ президент Обаманың бұрынғы кеңесшісі Уильям М. Дейли. Бұл бастама «Nuclear Matters» деп аталады және газеттерде жарнамалық кампания басталды. Энергия әсері орталығының негізін қалаушы, 2040 жылға қарай таза көміртегі шығарындыларын қамтамасыз етуге бағытталған шешімдерді талдайтын зерттеу институты Брет Кугельмас: «Егер біз бүкіл әлем бойынша жаңа шығарындыларды тоқтатсақ та, бүгінгідей мөлшерде жылуды қосуды жалғастыра береміз» дейді. Энергия әсері орталығының зерттеулері ядролық энергияның таза көміртегі шығарындыларын қамтамасыз ете алатын және жаһандық жылынуды тиімді шеше алатын жалғыз энергия көзі екенін көрсетті.

Қоғамдық пікір

1994 жылдан бері АҚШ-тың ядролық энергияға қатысты пікірін жүйелі түрде сұрап отырған Gallup ұйымы 2016 жылдың наурызында алғаш рет көпшілік (54%) ядролық энергияға қарсы екенін, ал 44%-ы қолдайтынын анықтады. 2004-2015 жылдар аралығында жүргізілген сауалнамаларда көпшілік атом энергиясын қолдаған. Қолдау деңгейі 2010 жылы 62%-ға жетті, содан бері төмендеп келеді. CBS News сауалнамасына сәйкес, АҚШ-та ядролық энергияны қабылдаудың өсуі 2011 жылғы жапондық ядролық апаттардан кейін күрт төмендеді, АҚШ-та ядролық электр станцияларын салуға қолдау 1979 жылы Three Mile Island апатынан кейін болғаннан сәл төмендеді. Фукусимадағы ядролық төтенше жағдайдан кейін сауалнамаға қатысқандардың 43 пайызы ғана АҚШ-та жаңа электр стансаларын салуды мақұлдайтындарын айтты. 2011 жылдың қыркүйек айында Ядролық Энергия Институтының тапсырысымен жүргізілген сауалнамада "жауап берушілердің 62 пайызы АҚШ-та электр энергиясын өндірудің бір жолы ретінде ядролық энергияны пайдалануды қолдайтынын, ал 35 пайызы қарсы екенін" көрсетті. 2012 жылы Pew Research Center орталығының жүргізген сауалнамасына сәйкес, америкалықтардың 44 пайызы ядролық энергияны көбірек пайдалануды қолдаса, 49 пайызы қарсы болды. 2014 жылдың қаңтар айында Rasmussen жүргізген сауалнамада АҚШ сайлаушылары атом электр станцияларын салуға қатысты пікірлері шамалы айырмашылықпен екіге бөлінгені анықталды: 39% қолдайды, 37% қарсы, ал қателік маржасы 3% құрады. Ядролық энергия туралы білім мен таныстық деңгейі жоғарылауы технологияны қолдаудың артуымен байланысты. Энн Бисконти жүргізген зерттеу көрсеткендей, ядролық энергия туралы көбірек білетіндер оған оң көзқарасқа ие, сонымен қатар, ядролық электр станцияларына жақын тұратын адамдар жалпы халыққа қарағанда ядролық энергияны көбірек қолдайды. Халықтың қолдауының төмендеуі АҚШ-тағы көптеген станциялардың мерзімінен бұрын жабылуының себептерінің бірі болып саналады.