Кіріспе

Электрондық жел аспаптары

Жел контроллері, кейде жел синтезаторы деп аталады, электрондық жел аспаптары болып табылады. Ол әдетте бір немесе бірнеше музыкалық синтезаторлармен байланыстырылған MIDI контроллері болып табылады. Жел контроллерлері көбінесе ағаш үрлемелі аспаптар сияқты ойналады және саусақпен басқарылады, әдетте саксофон, ал ең көп таралғаны – мыс аспаптардың саусақпен басқарылуы, әсіресе труба. Рекорд немесе қамыс сыбызғы сияқты басқа акустикалық аспаптар сияқты ойнайтын және саусақпен басқарылатын модельдер де жасалды. Жел контроллерлерінің ең көп таралған түрі саусақпен басқару, тыныс қысымы, тістеу қысымы, саусақ қысымы және басқа да қимыл-қозғалыс ақпаратын музыкалық дыбыстарға әсер ететін басқару сигналдарына түрлендіретін электрондық сенсорларды пайдаланады. Жел контроллері жасаған басқару сигналдары немесе MIDI хабарламалары ішкі немесе сыртқы құрылғыларды басқару үшін қолданылады, мысалы, аналогтық синтезаторлар немесе MIDI үйлесімді синтезаторлар, синтезатор модульдері, софтсинтездер, секвенсерлер немесе тіпті жарықтандыру жүйелері сияқты аспаптар. Жай дем алу контроллерлері де бар. Жел контроллерлерінен айырмашылығы, олар ноталарды іске қоспайды және клавиатура немесе синтезатормен бірге қолдануға арналған. Дем алу контроллерін клавиатурадағы MIDI контроллерімен бірге қолдану арқылы клавиатурада естілетін ноталарға артикуляция мен экспрессия қосуға болады. Мысалы, орындаушы ұзақ уақыт бойы ұстап тұрған нотаны клавиатурада тұрақты дыбыспен, мысалы, струналық төсеммен басса, дыбысты басқаруға арналған дем алу контроллеріне күштірек соқса, бұл нота crescendo жасауына немесе дыбысты өшіру үшін біртіндеп көбірек және жұмсақ соғуына мүмкіндік береді. Кейбір жел контроллерлерінде кіріктірілген дыбыс генераторы бар және оларды тікелей күшейткішке немесе құлаққаптарға қосуға болады. Кейбіреулері тіпті Roland Aerophone сериясы және Akai EWI SOLO сияқты кішкентай динамиктерді қамтиды, бірақ олардың кішкентай динамик жүйелері бас ноталарын дұрыс қайта шығара алмайды немесе жанды орындау үшін жеткілікті дыбыс деңгейін қамтамасыз ете алмайды, сондықтан бұл дыбыс жүйелері үй жаттығулары үшін қарапайым ойнату деңгейінде қолданылады. Кейбір жел контроллерлері, мысалы EWI USB, Berglund NuEVI және NuRAD, қатаң түрде "контроллерлер" болып табылады және өздігінен дыбыс шығармайды, сондықтан оларды дыбыс шығаратын құрылғыға (немесе софтсинтезаторға) MIDI немесе USB арқылы қосу қажет. Осы себепті жел контроллері кез келген дыбыс сияқты естілуі мүмкін (оның дыбыс генераторының мүмкіндіктеріне байланысты). Akai EWI5000, EWI SOLO және Roland Aerophones сияқты жел контроллері модельдері кіріктірілген үлгілік дыбыстарды, сондай-ақ MIDI және/немесе USB шығыстарын қамтиды. Қазір тоқтатылған EWI 4000 үлгіленген аспаптар емес, DSP-ді азайту синтезаторымен жабдықталған және ол екінші қол нарығында танымал болып қала береді. Жел контроллерінің саусақтары мен пішіні оның дыбысына дыбыстық шектеулер қоймайды. Мысалы, жел контроллерін труба, саксофон, скрипка, фортепиано, орган, хор, синтезатор немесе тіпті бақшадағы әтеш сияқты дыбыс беруге болады. Олар негізінен ағаш үрлемелі, мыс аспаптар немесе гармоника ойнаушылар үшін жасалса да, кез келген виртуалды аспаптың дыбысын шығара алады. Кейбір виртуалды аспаптар мен аппараттық синтезаторлар жел контроллерінің жұмысына бейімделуге басқаларынан жақсырақ мүмкіндік береді. Аппараттық немесе бағдарламалық синтезатордың жарамдылығы көбінесе қол жетімді басқару опцияларына байланысты. MIDI CC карталау опциялары ойыншыға көркем динамика үшін тыныс алуды басқару арқылы фильтр сияқты элементтерді басқаруға мүмкіндік береді. Желді басқарудың айтарлықтай артықшылықтарын пайдалану үшін оңтайлы экспрессивтілік үшін жеке жапсырмалар (немесе алдын ала орнатылған параметрлер) қажет.

Алдыңғылар

1930 жылдары Бенджамин Ф. Мисснер түрлі электроакустикалық аспаптармен жұмыс істеді. Олардың ішінде қамыстың тербелісін электромагниттік қабылдағыш арқылы тіркеп, әртүрлі электрондық сүзгілерге қосылатын электроакустикалық кларнет болды. Мисснердің 1938 жылғы патенты электронды жел аспаптар отбасының тууына балама болады. Толық электрондық аспаптармен алғашқы тәжірибелер 1940 жылдары басталды. Лео Ф. Арнольд адам тынысымен басқарылатын қосу/өшіру қосқышы бар электронды кларнет ойлап тапты. Бұл аспап Арнольдтың 1942 жылғы патентында құжатталған. Ол піезоэлементпен жұмыс істейтін, дыбыс деңгейін өзгертуге арналған тыныс трансляторын қамтиды. 1956 жылы электронды жел аспаптарымен жұмыс істеуді бастаған Захарияның прототиптері 1967 жылы шығарылған алғашқы коммерциялық жел синтезаторы – Hohner Electra Melodica-ға жол ашты.

Басқалар

Synthophone-дан кейін, нақты саксофон саусақтарын ұсынатын бірнеше басқа MIDI саксофондары шығарылды: 2019 жылы Odisei Music компаниясының Travel Sax, 2020 жылы Yamaha компаниясының YDS 150 цифрлық саксофоны және сондай-ақ 2020 жылы Emeo. Бұл MIDI саксофондарда дыбыс күшін реттеу үшін тыныс қысымын сезетін сенсорлар бар, бірақ олар ерін қысымын оқымайды, сондықтан ауыздықпен немесе тыныс алу арқылы дыбыстың биіктігін басқару мүмкін емес. YDS 150 саксофонында аспаптағы жеке кіріс арқылы дыбыс биіктігін өзгертуге болады. Travel Sax, YDS 150 және Emeo Bluetooth арқылы қосылатын мобильді қосымша арқылы параметрлерді өзгертуге мүмкіндік береді.