Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Әдеби жанр
Literary genre
Христиан әдебиеті – христиандық медианың әдеби жағы болып табылады және ол өте кең көлемді, сан алуан жазулардан тұрады.
Christian literature is the literary aspect of Christian media, and it constitutes a huge body of extremely varied writing.
Жазба
Әдебиеттің қатаң анықтамасына сай болғанымен, Киелі кітап әдетте әдебиет деп есептелмейді. Дегенмен, Киелі кітап әдебиет ретінде қарастырылып, бағаланып келеді; әсіресе, Джеймс патшаның нұсқасы ұзақ жылдардан бері ағылшын прозасының шедеврi ретiнде танылған, оның діни маңызы қандай болса да. Киелі кітаптың немесе оның бөліктерінің әдеби ерекшеліктерін күшейту мақсатымен бірнеше қайта жазылған нұсқалары да жасалды.
While falling within the strict definition of literature, the Bible is not generally considered literature. However, the Bible has been treated and appreciated as literature; the King James Version in particular has long been considered a masterpiece of English prose, whatever may be thought of its religious significance. Several retellings of the Bible, or parts of the Bible, have also been made with the aim of emphasising its literary qualities.
Христиандық діни әдебиеттер
Мәсіхшілер Құдаймен қарым-қатынастарын жақындатуға және иманды өмірге қалай енгізуді үйренуге көмектесу үшін әдетте құлшылықтарды пайдаланады.
Devotionals are often used by Christians in order to help themselves grow closer in their relationship with God and learn how to put their faith into practice.
Христиандық фантастика
Иса заманынан бері христиан авторлары хаттар, теологиялық трактаттар және басқа да нұсқаулық және рухани еңбектер жазып келген. Ерте христиандық дәуірде жазылғандардың басым бөлігі ғылыми-танымдық сипатта болған, оның ішінде хаттар, Киелі кітапқа түсініктемелер, діни ілімдер және агиография. Патристиканы қараңыз. Баспа машинасы ойлап табылғаннан бері ғылыми-танымдық әдебиет христиандық үгіт таратуға, сондай-ақ христиандық ішіндегі түрлі көзқарастарды таратуға пайдаланылып келеді. Трактат (кейбір мәселенің түсіндірмесі немесе оқырманға шақыру жазылған шағын жапырақша) Реформация дәуірінде қолданылған және оны дін таратудың бір бөлігі ретінде бүгінге дейін қолданып келеді.
Letters, theological treatises and other instructive and devotional works have been produced by Christian authors since the times of Jesus. For early Christian times almost all writing would be non fiction, including letters, biblical commentaries, doctrinal works and hagiography. See Patristics. Since the invention of the printing press non fictional literature has been used for the dissemination of the Christian message, and also for disseminating different viewpoints within Christianity. The tract (a small pamphlet containing an explanation of some point, or an appeal to the reader) was in use at the time of the Reformation and continues to be used as a part of proselytization.
Христиандық аллегория
Аллегория – оқиға түрінде келген, бірақ шындықтарды – әсіресе христиандық шындықтарды – жеткізу үшін символдық тұлғалар, іс-әрекеттер немесе бейнелерді пайдаланатын әдеби стиль. Исаның мысалымен басталып, христиандық аллегорияның ұзақ тарихы қалыптасқан, оған Данте Алигьеридің "Құдайлық комедиясы", Джон Буньянның "Саяхатшының жолы" және Ханна Хёрнардтың "Биік таулардағы есек аяқтары" кіретін болса керек.
Allegory is a style of literature having the form of a story, but using symbolic figures, actions, or representations to express truths—Christian truths, in the case of Christian allegory. Beginning with the parables of Jesus, there has been a long tradition of Christian allegory, including Dante Alighieri's Divine Comedy, John Bunyan's The Pilgrim's Progress, and Hannah Hurnard's Hinds' Feet on High Places.
Христиандық көркем әдебиет
Кейде христиандық көркем әдебиетті христиандық беллетристикадан анықтау қиын. Христиандық тақырыптар әрқашан нақты айқындалмайды. Кейбір христиандық көркем әдебиет, мысалы, К.С. Льюис шығармалары, өткенге қарай аллегориялық жазбаларға сүйенеді. Сондай-ақ, христиан авторларының туындылары міндетті түрде христиандық көркем әдебиет болып есептеле ме деген пікірталас тууы мүмкін. Мысалы, Дж.Р.Р. Толкиннің «Сақиналардың иесі» кітабында христиандық тақырыптар бар екені сөзсіз, бірақ олар әрқашан жасырынып жатады. Г.К. Честертон мен Джордж Макдональдтың шығармалары да христиандық көркем әдебиеттің мысалдары болып табылады. Соңғы онжылдықтарда, әсіресе Солтүстік Америкада христиандық субмәдениеттің пайда болуы, нақты бір типтегі (яғни консервативті евангелистік протестанттар) христиандар үшін жазылған және оларға арналған, әдетте нақты христиандық тақырыптарды қамтитын христиандық романның жекелеген жанрын тудырды. К.С. Льюис пен Дж.Р.Р. Толкиннің туындыларынан өзгеше, мұндай романдар көбінесе тек христиандарға сатылады және христиандық кітап дүкендерінде таба аласыз. «Кристи» сыйлығы осы жанрдағы үздік туындыларды марапаттайды. ХХ ғасырдың соңында американдық қоғамда христиандық консерватизмнің күшеюімен христиандық тақырыптағы көркем әдебиет гүлденді. Мысал ретінде Тим ЛаХей, Джерри Б. Дженкинс, Франк Перетти, Тед Деккер, Тоска Ли, Рэнди Алкорн, Франсин Риверс, Уэйн Томас Батсон және Джанет Оке еңбектерін атауға болады. Христиандық көркем әдебиет саласында нақты діни ағымдарға бағытталған шағын нарықтар пайда болды, атап айтқанда католиктік көркем әдебиет және Әйгілі ләйхтердің (Latter-day Saints) көркем әдебиеті. Сонымен қатар, кең аудиторияға бағытталған христиандық көркем әдебиеттер де бар, мысалы, ең көп сатылған «Артта қалды» (Left Behind) сериясы.
Christian fiction is sometimes harder to define than Christian non fiction. Christian themes are not always explicit. Some Christian fiction, such as that of C. S. Lewis, draws on the allegorical writings of the past. There can also be argument as to whether the works of a Christian author are necessarily Christian fiction. For example, while there are undoubted Christian themes within J. R. R. Tolkien's The Lord of the Rings, they are always kept below the surface. Other possible examples of Christian fiction include the works of G. K. Chesterton and George Macdonald. In the last few decades the existence of a Christian subculture, particularly in North America, has given rise to a specific genre of Christian novel, written by and for Christians of a particular type (i. e., conservative Evangelical Protestants), and generally with explicit Christian themes. Unlike the works of C. S. Lewis and J. R. R. Tolkien, such novels are often marketed exclusively to Christians and sold in Christian bookshops. The Christy Awards honour excellence in this genre. In the late 20th century, with the rise of the Christian Right in American society, Christian themed fiction has thrived. Examples include the works of Tim LaHaye, Jerry B. Jenkins, Frank Peretti, Ted Dekker, Tosca Lee, Randy Alcorn, Francine Rivers, Wayne Thomas Batson, and Janette Oke. Within the field of Christian fiction smaller niche markets have emerged aimed at specific denominations, notably Catholic fiction and Latter Day Saints Fiction. There are also Christian fiction that is aimed at wider mainstream audiences, such as the best selling Left Behind series.
Христиандық театр
Орта ғасырлар бойы Еуропадағы шіркеулер Киелі кітаптың оқиғаларын қайта баяндайтын құпиялылық драмаларын жиі қойды. Олар XV ғасырдың соңына қарай Еуропа бойынша кеңінен таралды. XV және XVI ғасырларда осы пьесалар "Ахлақ сабағы" пьесасына айналды, олар көрермендерді ізгілікке шақыру мақсатын көздеді. XVI-XVII ғасырларда театр көбінесе жамандық деп есептелді, сондықтан шіркеу оны басуға тырысты. XX ғасырда шіркеулер, әсіресе евангелистік шіркеулер, театрды насихаттау құралы және қолдануға лайықты өнер түрі ретінде қайта ашты.
Throughout the medieval period churches in Europe frequently performed mystery plays, retelling the stories of the Bible. These became widespread in Europe by the end of the fifteenth century. During the fifteenth and sixteenth centuries these developed into the Morality play, an allegorical play intended to exhort the audience to the virtuous life. In the sixteenth and seventeenth centuries theatre was generally seen as wicked, and the church made attempts to suppress it. In the twentieth century churches, particularly evangelical churches, rediscovered the use of theatre as a form of outreach and as a valid art form.
Христиандық және әдебиет
Christianity & Literature – христиандық ой және тарихпен әдебиеттің байланысын зерттейтін, тоқсан сайын жарияланатын рецензиялық әдеби журнал. Журнал ешқандай нақты теологиялық бағытты талап етпейді, бірақ христиандықты тарихи тұрғыдан қалыптасқан сенім ретінде дәстүрлі түсінікті құрметтейді. Оны Sage баспасы шығарады, ал қазіргі редакторлары – Марк Итон, Мэтью Смит және Азуза Пасифик университетінің оқытушылары Калеб Спенсер.
Christianity & Literature is a peer reviewed literary periodical, published quarterly, on literature's encounters with Christian thought and history. The journal presupposes no particular theological orientation but respects an orthodox understanding of Christianity as a historically defined faith. It is published by Sage and currently is edited by Mark Eaton, Matthew Smith, and Caleb Spencer, faculty at Azusa Pacific University.