Кіріспе

Пирей шайқасы б.з.д. 403 жылы Афинадан қуылғандар, отыз тиранның үкіметін жеңіп, Пирейді басып алғаннан кейін, олармен күресу үшін жіберілген спарталық әскерлер арасында болды. Шайқаста спарталықтар қуылғандарды шамалы айырмамен жеңіске жеткізді, екі тарап та елеулі шығынға ұшырады. Шайқастан кейін Паузанияс екі тарап арасында келісім шарттарын жасады, бұл Афинада демократиялық үкіметті қайта орнатуға жағдай жасады.

Кіріспе

Б.з.д. 404 жылдың соңында Трасибул басқаратын афиналық эмигранттар тобы Аттикаға кіріп, Фила шекаралық бекінісін басып алды. Бұл эмигранттар Отыз Тиранның қатыгездікпен ерекшеленетін олигархиялық үкіметін құлатуды көздеді. Олар екі шайқаста осы үкіметтің әскерлерін жеңіске ұшыратты; екінші шайқастан кейін Отыз биліктен алынып, олардың орнына көбірек ұстамды Ондық үкімет келді. Бұл жаңа билеушілер Отыз Тиранның билігінде болған қатыгездіктерді тоқтатқанмен, Афина портын – Пирейді – басып алған эмигранттармен келісімге келуге дайын болмады. Осы тұйыққа қарай, екі тарап арасындағы ұсақ-кене шайқастар жалғасты, афиналық атты әскер Пирейден азық-түлік іздеуге шыққандарға шабуыл жасады; ал Пирейдегілер Афина қабырғаларына шабуылдауды бастады. Осыған байланысты, Элеусистегі Отыз бен Афинадағы Ондықтар Спартаға елшілер жіберіп, Пирейдегілерге қарсы көмек сұрады. Осы кезде Спартаның ішкі саясаты Афинаның болашағын шешуде маңызды рөл атқарды. Елшілер келген соң, агрессивті сыртқы саясатты қолдаған және Отызды билікке орнатуға себепкер болған Лисандр Элеусиске аттанды, онда ол әскер жинауға кірісті. Алайда, ол кеткеннен кейін, қорғанысшыл бағытты ұстанған Паусаниас патша бес ефордың үшеуінің қолдауын алып, жағдайды реттеу үшін әскер басында жіберілді.

Шайқас

Паузания Аттикаға келген соң, Пирейдегі адамдарға тарап кетуге бұйрық берді; олар бас тартқандықтан, ол өзінің әскерін шабуылға дайындады, бірақ шабуылға көшпеді. Бірақ, келесі күні афиналық жеңіл әскер Пирей маңында барлау жүргізіп жатқан спартандықтарға шабуыл жасады. Паусания атты әскерін және ең жас жаяу әскерін оларға қарсы жіберді, ал қалған жаяу әскері қолдау үшін артынан ерді. Қуалау барысында спартандық атты әскері мен алдыңғы жаяу әскері Пирейге кірді, онда олар көптеген жеңіл әскерге тап болды және шығынға ұшырап кері шегінді. Сосын Трасибул өз гоплиттерімен мәселені шешу үшін шықты; спартандық гоплиттері олармен шайқасып, біраз уақыттан соң жеңіске жетіп, 150 адамды жоғалтты. Пирейден келген әскерлер қалаға, ал Паусания мен оның әскері лагеріне қайтып келді. Соғыс аяқталды.

Салдары

Бұл жеңіске жеткеннен кейін Паузаний артықшылығын пайдаланудың орнына, екі афиналық топтың арасында келісімге келуге тырысты. Осыған орай, ол Пирейден келген адамдарды да, Афинадағы үкіметті де Спартаға елшілер жіберуге көндірді. Олар 15 өкіл адаммен бірге қайтып келді, олар Паузаниямен бірлесіп мәселені шешу үшін келіссөздер жүргізуге уәкілдік алған еді. Паузаний афиналықтарды барлығына, отыз адамнан және олардың ең белгілі серіктестерінен басқа, үйлеріне оралуға рұқсат етілген талаптармен келіспеушіліктерін шешуге көндірді, ал қауіпсіздігі үшін қорқып жүргендердің барлығы Элеусиске еркін көшуге мүмкіндік алды. Демократия қайта орнатылды және ең ауыр қылмыскерлерден басқалары кешірілді. Элеусис бір уақытқа тәуелсіздігін сақтап тұрды, бірақ отыз адам жалдамалы әскер жинап жатқаны белгілі болған соң, алдын алу шарасы ретінде шабуыл жасалып, қала Афина мемлекетіне қайта қосылды.