Кіріспе

SS генералы (1901–1985)

Герман Август Фредрих Присс (24 мамыр 1901 – 2 ақпан 1985) – Вафен-СС әскерінің Германия генералы және Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі соғыс қылмыскері. 1943 жылғы ақпанда Теодор Эйке қайтыс болғаннан кейін ол «Өлім басы» (Totenkopf) СС дивизиясына қолбасшылық етті. 1944 жылғы 30 қазанда ол I СС танк корпусының командирі болып тағайындалды және оған «Арденн операциясы» шайқасында басшылық етті. Соғыстан кейін Присс Малмеди қырғынына қатысқандығы үшін соғыс қылмыстары бойынша сотталды және 20 жылға бас бостандығынан айырылды. Ол 1954 жылы Ландсберг түрмесінен босатылды.

Мансап

1901 жылы туған Присс 1919 жылғы қаңтарда Германия империясының әскер қатарына ерікті болып кірді, ол Веймар республикасында Рейхсвер болып қайта құрылды. Версаль келісімінің шектеулеріне байланысты оның полкі таратылды. Содан кейін ол Фрайкорптар тобына қосылып, Эстония Тәуелсіздік соғысына қатысты. 1920 жылы ол қайтадан әскерге қайта оралды және 1931 жылғы маусымда қызметтен босатылды. 1944 жылғы 24 қазанда Присс Георг Кепплерден кейін I СС танк корпусының командирі болды. Ол бұл құраманы 6-шы танк армиясының құрамында Арденн шабуылында басқарды, ол Арденн шайқасы деп аталды. Шабуылдың мақсаты британдық және американдық әскерлердің шебін екіге бөлу болды, содан кейін немістер одақтастардың төрт армиясын қоршап, жоюға тырысты, Батыс Одақтастарын Ось державаларымен бейбіт келісімге келіссөздер жүргізуге мәжбүр етуді көздеді. I СС танк корпусының құрамында Жоахим Пайпер басқарған «Пайпер» шайқас тобы болды. Пайпердің басқаруындағы күштер Бельгияның Малмеди қаласының жанында 84 американдық әскери тұтқынды неміс әскерлерінің өлтіруіне жауапты болды, бұл Малмеди қырғыны деп аталатын соғыс қылмысы еді. Арденн шабуылынан кейін 6-шы СС танк армиясы Венгрияға ауыстырылды, онда ол Кеңес әскерінің шабуылына қарсы күресті. I СС танк корпусы 1945 жылғы ақпан айының басында Венгрияға келді. Сол жерде Присс өз күштерін «Оңтүстік жел» операциясына жұмылдырды, Дунай өзенінің жанындағы Эстергом қаласының маңында кеңестік әскерлер құрған Хрон көпір басын жойды, ақпан айының соңына дейін көпір басын толығымен талқандады. Содан кейін ол I СС танк корпусын «Көктемгі ояну» операциясында басқарды, бұл Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы ірі неміс шабуылы болды. Балатон көлі маңында басталған шабуыл 1945 жылғы 6 наурызда басталды және 1945 жылғы 16 наурызда неміс әскерінің жеңілісімен аяқталды.

Соғыс қылмыстары бойынша сот және айыптау

1945 жылдың мамыр айында Присс АҚШ күштеріне тәслим болды. Ол Кинг лагеріндегі АҚШ армиясының тарихи бөлімінде жұмыс істей бастады. 1946 жылдың мамыр-шілде аралығында Дахау тұтқын лагерінде өткен Малмеди қырғынына қатысқандардың сот процесінде 73 айыпталушының бірі болды. Сепп Дитрих, Йоахим Пейпер және басқалармен бірге Присс 1944 жылдың 16 желтоқсаны мен 1945 жылдың 13 қаңтары аралығында 300-ден астам американдық әскери тұтқынды және 100 бельгиялық азаматты өлтіруге қатысқандығы айыбымен күйелді. Присс өзінің әскерлеріне "аса қатыгездік пен қаталдықпен" күресуге бұйрық бергені және "қорқыныш пен үрей толқынынан кейін әскерлерге ешқандай адамгершілік сезімге жол бермеу, кез келген қарсылықты үреймен басу" деген бұйрықтарды жеткізгені үшін кінәлі деп танылды. 16 шілдеде Присс 20 жылға бас бостандығынан айырылды. 1954 жылдың қазан айында Ландсберг түрмесінен мерзімінен бұрын босатылды. Присс 1985 жылы қайтыс болды.