Кіріспе

Швейцариядағы теміржол компаниясы.

Rigi Railways (Rigi Bahnen) – Швейцариядағы Люцерн көлінің екі саласының арасында орналасқан Риги тауындағы теміржол желілерін басқаратын теміржол компаниясы. Оларға екі стандартты кеңдіктегі тісті рельстік теміржол – Вицнау-Риги Бахн (VRB) және Арт-Риги Бахн (ARB), сондай-ақ Luftseilbahn Weggis–Rigi Kaltbad (LWRK) канат жолы кіреді. Теңіз деңгейінен биіктікте орналасқан Риги теміржолы Еуропадағы ең биік стандартты кеңдіктегі теміржол болып табылады. Бұл теміржол Люцерн және Швиц кантондарындағы ең биік теміржолдардың да бірі. Вицнау-Риги Бахн Еуропадағы алғашқы таулық тісті рельстік теміржолы және әлемдегі екіншісі, АҚШ-тағы Маунт-Вашингтон Ког теміржолынан кейін саналады.

Вицнау-Риги темір жолының құрылысы

Риги тауының көркімен таныс швейцариялық инженер Никлаус Риггенбах, Луцерн көлінің жағасындағы Вицнау қаласынан Риги тауының оңтүстік беткейі арқылы оның шыңына жақын жерге дейін темір жол салуды жоспарлады. Ол бұрыннан-ақ 1863 жылы Францияда локомотивтердің астына орнатылатын тісті дөңгелектермен байланысатын рельстер арасына тісті тіреулер жүйесін патенттеген болатын. Ол әріптестері Оливье Цшокке мен Адольф Наэфпен бірлесіп, Вицнаудан Риги Штаффельхёэге дейін желі салуға рұқсат алу үшін Люцерн кантонына өтініш берді. Бұл Риги шыңынан сәл төмен, бірақ сол кантон шегіндегі шыңға ең жақын нүкте еді. Кантондық әкімшілік Маунт-Вашингтон темір жолының табысын білгендіктен, осы құрылыстың артықшылықтарын көріп, 1869 жылдың 9 маусымында рұқсат берді. Құрылыс келесі қыркүйекте басталды, 1250 акция ұсынған жауапкершілігі шектеулі компания акцияларына бірінші күні жоғары сұраныс болды. 1870 жылдың 21 мамырында, Риггенбахтың туған күнінде, №1 локомотив, «Штат Луцерн» деп аталған, алғашқы сынақ сапары жасады. Дәл бір жыл өткен соң, тісті рельс технологиясын қолданатын алғашқы тау темір жолы ресми түрде ашылды. Риггенбах мүмкіндікті жіберіп алмауға беделді болғандықтан, алғашқы пойызды Риги Штаффельхёэдегі жоғарғы аялдамаға дейін өзі жүргізді. Вицнаудан Риги Штаффельхёэге дейінгі жолдың ұзындығы шамалы болды және ол шыңында биіктігі метрге дейін көтеріліп, ең жоғары көлбеуі 1:4 (25%) құрады.

Пойыздар шыңға жетеді

Бастапқыда салынған Вицнау-Риги темір жолы тек Риги Стаффелхогеге дейін жетті, өйткені бұл Люцерн кантоны мен Швиц кантоны арасындағы кантондық шекара болды. Риги тауының шыңы Швиц кантонында, таудың солтүстік беткейлері мен төменгі жақтағы Цуг көліне орналасқан Арт қаласы орналасқан. 1870 жылы Арттың 12 азаматынан тұратын комитетке Швиц кантонының Кеңесі Арттан Оберарт арқылы Риги Кульмге дейін темір жол салуға концессия берді. Вицнау-Риги темір жолы үшін жауапты инженерлік топ осы желілерді салуға да жауапкершілік алды. Арт компаниясы Rigi Staffelhöhe-ден Rigi Kulm-ке дейінгі желі салумен бастады, ал бұл 1873 жылы жазғы көлік қозғалысына уақытында ашылуға дайын болды. Бұл желі Вицнаудан шыққан желімен байланысты және Вицнау компаниясы өз пойыздарын одан өткізді, Арт компаниясына оны пайдалану үшін жер жалдау ақысын төледі. Бұл жағдай 1992 жылы бірігуге дейін жалғасты. Rigi Staffelhöhe-ден Rigi Kulm-ке дейінгі жол ұзақ болды, бірақ пойыздар Rigi Kulm-тегі шыңға жетуге мүмкіндік берді, бұл теңіз деңгейінен жоғары, Rigi Staffelhöhe-ден тағы бір шақырымға көтерілді.

Риги-Шейдег темір жолының құрылысы

Арт-Риги темір жолы салынып жатқан кезде, Риги массивінде тағы бір желі де салынып жатыр. Бұл Вицнау-Риги желісіндегі Риги Кальтбадты шығыстағы Риги Шейдегге қосты. Бұрынғы екі желіден өзгеше, Риги-Шейдегг темір жолы таудың ең жоғары бөлігіне жақын контур бойымен салынды, оны тік көтерілудің орнына, және ол тіреуішті темір жол емес еді. Сонымен қатар, басқа екі желіден айырмашылығы, ол стандартты емес, тар темір жол рельсімен салынды, сондықтан басқа желілермен тікелей байланыс жасаған жоқ. Желі 1874 және 1875 жылдары екі кезеңде ашылды.

Электрмен жабдықтау

Арттан Голдауға дейінгі қысқа учаскенің алғашқы электрлендірілуі 1906 жылы қысқы сапар кестесі қолданысқа енген кезде жүзеге асты. 1928 жылға дейін тек жазда ғана жұмыс істейтін Голдаудан Риги Кульмге дейінгі таулық бөлігі келесі жылы электр қуатымен жабдықталды, осылайша елдегі стандартты кеңдіктегі тісті рельстік жолдардың алғашқысы электр жетегіне көшті. Электрлендіру 1937 жылы жалғасты, осы жылы таудың екінші жағындағы, Вицнаудан басталатын желі электр желілеріне қосылды. Электрлендіру бағдарламасы жоғары сымдар арқылы 1500 В тұрақты токпен қуат беруді қамтамасыз етті.

Жабылу және жаңа желі

1931 жылы ешқашан электрлендірілмеген Риги-Шейдег темір жолы жабылды. Туннель мен бірнеше көпірден тұратын бұл жол қазір панорамалық жаяу жолға айналды, ал қыста – тау шаңғысымен жүруге де қолданылады. 1959 жылдың 1 қаңтарында ғана, Арт-Риги желісінің Цуг көліндегі Арт пен Арт-Голдау станциясы арасындағы бөлігі автобуспен алмастырылғанда екінші жабылу болды. Содан кейін Арт-Риги желісі негізгі теміржолдың үстіндегі станциясында тоқтады. 1990 жылы Арт-Риги және Витзнау-Риги теміржолдарын байланыстыратын жаңа теміржол құрылысы салынып ашылды.

Бірігу және әуе трамвайлары

1967 жылы Швейцария үкіметі Люцерн көлінің жағалауынан Риги тауының шамалы төменгі жағына дейінгі әуе канат жолына жұмыс істеуге лицензия берді. Вицнау-Риги темір жолымен тікелей бәсекелесуді болдырмау мақсатында, әуе канат жолы Веггис қаласынан (Weggis) өтуі тиіс болды, онда Люцерннен келген көл кемелерімен байланыс бар еді, және Риги Кальтбадта темір жолымен қосылатын болды. Лицензия Риги теміржол компаниясына берілді. Құрылыс жұмысы қысқа мерзімде, бар болғаны он бір айда аяқталды және ашылу рәсімі 1968 жылдың 15 шілдесінде өтті. Канат жолы көл жағалауынан таудың шамалы төменгі жағына дейін көтеріліп, саяхат уақыты бар болғаны 10 минутты құрайды. Риги Кальтбадтағы жаяу жол канат жолының тау станциясын темір жол станциясымен байланыстырады. Техникалық жабдықтар Голдаудағы К. Гаравента & Sons компаниясының енбегі болды, ал үлкен кабиналарды Арбургтегі Carrosseriewerke компаниясы жеткізді. Канат жолының ашылуына 25 жыл толуына орай (1993 жылы), бастапқы екі қызыл жолаушылар кабинасы заманауи панорамалық кабиналармен алмастырылды. 1992 жылы екі теміржол компаниясы бірігіп, "Риги теміржолдары" компаниясын құрды және сол жылы "Риги шаңғы жолы" компаниясын өзіне қаратып алды.

Термини

Вицнау-Риги темір жолы Вицнау қаласының орталығындағы терминалдық станциядан басталады және Люцерн көліндегі Schifffahrtsgesellschaft des Vierwaldstättersees компаниясының қызмет көрсететін қону алаңына жақын орналасқан. Бұл компания жолаушылар кемелерін, оның ішінде тарихи дөңгелекті бу кемелерін Люцерн қаласымен және Люцерн көлінің басқа да аймақтарымен байланыстыратын рейстерді жүзеге асырады. Станция мен қону алаңы арасындағы қоғамдық алаңның көп бөлігін темір жолдың көлдегі депосына кіру үшін қолданылатын айналма платформа алып жатыр. Арттан басталатын учаскенің жабылуына байланысты, Арт-Риги темір жолы енді Арт-Голдау станциясының басты желі платформаларының үстінде, оларға перпендикуляр орналасқан платформалардан басталады. Желілік депо станцияның оңтүстігінде орналасқан, онда тау темір жолын басты желімен байланыстыратын қосымша жол бар. Екі темір жол да Риги Кульмде ортақ терминалдық станцияға ие, бірақ екі жол стансада біріктірілмеген, ал Риги Штаффельхёге дейінгі екі бағыттың да маршруты сәл өзгеше. Әр темір жолда бір ғана тұйық темір жол және платформа бар.

Өту орындары

Арт–Риги желісі кейбір станцияларда өту нүктелері бар бір жолды желі. Арт-Голдаудан бастап бұл Крабель (онда Риги Шейдегг канат жолымен байланыс бар), Фруттли, Клостерли және Стаффель. Вицнау–Риги желісінде тек бір ғана өту учаскесі бар – Фрайбергеннен Риги Кальтбад станциясына дейінгі екі рельсті ұзын учаске. Стаффельде осы екі темір жолдың арасындағы жалғыз байланыс бар. Бұл Вицнау–Риги желісінен станциядан төмен шығып, Арт–Риги желісінің өту тізбегіне қосылғанға дейін оның желісіне параллель жүретін бір жолды қамтиды. Бұл байланыс жолы қызметтер арасында вагондарды қоюға да пайдаланылады.

Локомотивтер, вагондар және жылжымалы құрам

Желіде екі бу локомотиві жұмыс істейді, No 16, (SLM No 2871, 1923 жылы салынған) (Жоғарыдағы суретті қараңыз) және 17, (SLM No 3043, 1925 жылы салынған). Олар қою жасыл түске боялған және қызыл сызықтармен әшекейленген. Сонымен қатар, үш электр локомотиві бар: Стадлер компаниясы жасаған, қызыл түсті, батареямен жұмыс істейтін Ta 2/2 класты локомотив, идентификациясы VRB 1, әдетте Витзнауда кездеседі; 1930 жылы SLM / MFO компаниясы жасаған, қызыл түсті және 8 нөмірі бар He 2/3 класты локомотив, ол Арттағы қар тазалағыш локомотиві; және 1938 жылы SLM компаниясы жасаған, қызыл түсті және 18 нөмірі бар He 2/2 класты локомотив, ол әдетте Витзнауда орналасқан. Bhe 2/4 класты вагондар Вицнау учаскесінде жұмыс істеуге арналған қызыл түске боялған. 1-ден 13-ке дейін (қоса) нөмірленген олар SLM / BBC компанияларының өнімдері және 1937 жылы желі электрленген кезде пайдалануға берілді. Баяу жүретін бу пойыздарын толықтай алмастыру үшін үш вагон жеткіліксіз болғандықтан, 1953 жылы алғашқы үш вагонның төртіншісі сатып алынды. Ол үлкен жүк көлеміне ие болды, BDhe 2/4 деп жіктелді және 4 нөмірін алды. Желінің жолаушы тасымалдау мүмкіндігін одан әрі арттыру үшін 1964 жылы сол өндірушілерден BDhe 4/4 класты вагон келді, ал 1986 жылы SLM / BBC компанияларынан екі вагон (BDhe 4/4), 21 және 22 нөмірлері, 31 және 32 нөмірлері бар бір жақты басқару тіркемелерімен (Bt) келді, олар 15-ші вагонмен шамалас болды. Вагондар жеке жұмыс істей алса да, көбінесе тіркемелермен жұмыс істейді. Арт учаскесінде 1949 жылы SLM / SAAS компаниясы жасаған 11 және 12 нөмірлі BDhe 2/4 класты вагондар келді, оларға 1954 жылы 13-ші және 1967 жылы 14-ші нөмірлер қосылды. 1982 жылы оларға BDhe 4/4 класты 15-ші нөмірлі вагон қосылды. 21 және 22 нөмірлі Bt басқару тіркемелері 1958 жылы, 23-ші нөмірлі тіркеме 1960 жылы, ал 24 және 25 нөмірлі тіркемелер 1967 және 1982 жылдары вагондармен бірге келді. Бұл көліктер көк-ақ түсті. Желіде жолаушылар азырақ болған күндері вагондар тіркемесіз жұмыс істеуі мүмкін. Кейбір ескі вагондарда жүргізушінің кабинасы жолаушылар бөлімінен бөлінбеген. Желіде тарихи вагондар мен арнайы мақсаттағы вагондар да бар. Бұл вагондар көбінесе бу локомотивтерімен пайдаланылады, онда пойыз әдетте үш вагоннан тұрады. BDhe 2/3 класты 6-шы нөмірлі вагон – 1911 жылдан бері қолданылып келе жатқан әлемдегі ең көне тік дөңгелекті вагон. 1899 жылы салынған сары түсті B2 класты 35-ші нөмірлі вагонмен жұмыс істейтін бұл вагон Риги Пуллман пойзын құрайды. Вагонда ыңғайлы тікелей орындықтар, ағаштан жасалған орындықтар және тұрып тұруға арналған бар бар. Барда оның құрылысы кезінде киінген хостестер қызмет көрсетеді. Желіде тағы бір ерте үлгісі бар – 1925 жылы SIG / SLM / MFO компаниялары жасаған BDhe 2/4 класты 7-ші нөмірлі вагон. Бұл вагон Арттан, көбінесе вагонмен немесе қыс мезгілінде, құлазым арбасымен жұмыс істейді.