Кіріспе

1972 жылы Дэвид Боуидің "Moonage Daydream" әні, сонымен қатар фильм.

"Moonage Daydream" – ағылшын әнші-әндер авторы Дэвид Боуидің әні. Ол алғаш рет 1971 жылдың ақпанында Лондондағы Radio Luxembourg студиясында жазылды және оның шақырылған тобы Arnold Corns 1971 жылдың мамырында B&C Records лейблы арқылы сингл ретінде шығарды. Кейін Боуи сол жылы өзінің Spiders from Mars тобымен – Мик Ронсон, Тревор Болдер және Мик Вудмансимен бірге әнді қайта жазды, ол 1972 жылы шыққан "The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars" альбомына енді. Қайта жазуды Кен Скотт бірлесіп продюсерлік етті және 1971 жылдың қарашасында Лондондағы Trident Studios студиясында жазылды. Қайта жазылған ән – мелодиялық және гармониялық мотивтерді, сондай-ақ хэви-металдан әсер алған перкуссия мен гитараны қолданатын глэм-рок әні. Альбомда ән тікелей Зигги Стардуст кейіпкерін таныстырады, ол өзін екіұрысты ғарыштан келген рок жұлдызы ретінде сипаттайды және "Five Years" атты ашылу трегінде сипатталған жақындап келе жатқан апаттан Жерді құтқаруға міндетті. Әнде Боуи саксофонда орындайды, ал Ронсон гитаралық соло мен струнный аранжировканың авторы. "Moonage Daydream" шыққаннан бері сыншылардың жоғары бағасына ие болды, көптеген адамдар Ронсонның гитаралық шеберлігін ең керемет деп санайды. Ол Боуидің ең ұлы әндерінің бірі ретінде танылды. Ол 1972-1973 жылдары Ziggy Stardust турнесінде және кейінгі турнелерде концерттерде орындады. Ziggy жазбасы бірнеше жинақ альбомдарда және 2014 жылғы "Guardians of the Galaxy" фильмінде пайда болды, ал Arnold Corns жазбасы "The Man Who Sold the World" (1970) және "Ziggy Stardust" альбомдарының қайта шығарылымдарында жарияланды. Ziggy жазбасы бірнеше рет қайта жаңартылды, соның ішінде 2012 жылы, ол кейіннен 2015 жылы "Five Years (1969–1973)" жинағының бір бөлігі ретінде, Arnold Corns жазбасымен бірге жарық көрді.

Құрастыру және жазу

"Moonage Daydream" әні Боуидің 1971 жылдың ақпан айының басында АҚШ-тағы концерттік тур кезінде жазылған. Турдан кейін Боуи қысқа ғұмырлы Arnold Corns тобын құрды, ол Pink Floyd әні "Arnold Layne" атымен аталады. Боуи басқарған топқа гитарист Марк Карр Притчард, басист Питер Десомоги және барабаншы Тим Бродбент кірді, бұрын олар Рунгк деп аталған трио ретінде танымал болған. Arnold Corns 1971 жылдың 25 ақпанында Лондондағы Radio Luxembourg студиясында "Moonage Daydream" және "Hang On to Yourself" әндерін жазды. Кейін Боуи ашық түрде гомосексуалды киім дизайнері Фредди Бурреттиді, үшін ол "Moonage Daydream" әнін жазған, топтың солисі ретінде жұмысқа алды. Бурретти вокалист ретінде көрсетілгенімен, ол екі жазбаның екеуінде де қатыспады. Топ әнді екі рет жазды, сондай-ақ "Soul Love", "Lady Stardust" және The Man Who Sold the World (1970) әнінен "The Supermen" әнін қайта жазды. Қайта жазылған ән, бастапқы альбомы сияқты, мелодиялық және гармониялық мотивтерді, сондай-ақ хэви-металдан әсер алған перкуссия мен гитараны қолданатын глэм-рок әні болып табылады. Доггеттің айтуынша, Arnold Corns жазбасының "вокалдық қиындықтарынан" сабақ алғаннан кейін Spiders әнді бұрынғыдан үш жарты тон төмен жазуға шешім қабылдады. Ронсон әнді гитарада D аккордымен бастайды, ол "көшкін", "қазық қағу машинасы" және "ашылудағы найзағай" деп сипатталды, бұл Ронсонның "мақсатын білдіруі". Пеггтің сөзіне қарағанда, "Soul Love" әнінің "көктемді өрісі" тыңдаушыны "альбомның ортасындағы жабайы секс пен сюрреалистік ғылыми фантастиканың батпағына" жетеледі. Ұзын үзілістен кейін Боуи вокалын бастайды, Доггеттің пікірінше, ол 1970 жылғы жазбаларының "металл үнінен" әлдеқайда жақсы естіледі. Ронсонның солосы кезінде Боуи саксофон мен пеннивистл орындайды, олар Голливуд Аргайлздің 1960 жылғы "Sho Know a Lot About Love" әнінен шабыттанды; Боуи 2003 жылы саксофон мен пиколоның үйлесімінің "рок әніне қосудың керемет нәрсесі" деп ойлағанын еске алды. Ронсонның гитаралық солосы Боуи өзінің көңіл-күйін әдеттен тыс тәсілмен жеткізгеннен кейін көбінесе импровизацияланды. Боуи 2002 жылы жарық көрген "Moonage Daydream" кітабында солоның "формасын" бейнелеу үшін қалам немесе маркермен сурет салып, түсіндірді. Бұл әннің солосы "семіз мегафон пішініне" айналған жазық сызықтан басталып, "бөлінген және сынған сызықтардың шашырауымен" аяқталады. Ол Франк Заппаның да осындай әдіспен сололарын музыканттарына жеткізгенін естігенін айтты. Боуи Ронсонның осы әдіс арқылы солоны өмірге әкеле алғанына таң қалды. Әннің ішекті аспаптары, Ронсонның аранжировкасы мен оркестрлеуімен, хордың қайталануымен бірге пайда болады, "күрделі піццакатомен" бітеді. Олар қайтадан пайда болады, бұл жолы Скотттың жазу кезінде ұсынған "айналмалы фазалық" әсеріне ие. Доггет былай деді: "Тек соңғы сәттерде ғана Ронсонның гитарасы арманның талап еткен кульминациялық босатылуын қамтамасыз етті, экстаздық спазм сияқты бірдей мотивтерге үнемі оралып тұрды".

Әндер мәтіні

Альбомдағы үшінші трек "Moonage Daydream" Зигги Стардуст кейіпкерін тікелей таныстырады, ал одан бұрынғы "Бес жыл" Жердің бес жыл ғана қалғандығын көрсететін апатты сипаттайды, ал "Жан сүйісі" көптеген кейіпкерлер апатқа ұшырамас бұрын махаббатқа толы өмір сүреді. Таныстырылысымен бірге Зигги өзін "роктың өткені мен адамзаттың болашағының экзотикалық қоспасы" деп жариялайды: "аллигатор" (күшті және қайталанбас), "ана-әке" (жынысы белгісіз), "ғарыш басып кіруші" (шетелдік және фалликалық), "рок-н-ролл әйел" және "қызғылт маймыл құс" (анальдық секске түсетін еркектердің сленгі). Зигги сондай-ақ "адамның шіркеуі, махаббат" (немесе "адамның махаббат шіркеуі" деп естіледі) қасиеттерін мақтайды; Пегг бұл жолдың философ Томас Пейннің ұсынған "Құдай, махаббат және адам шіркеуі" идеясынан шабыттанғанын айтады, Боуи оған жиі тікелей және жанама түрде сілтеме жасайды (сондай-ақ 1990 жылы Адриан Белевпен жасаған "Pretty Pink Rose" әлеуметтік желісінде). Доггет Зигги ұсынатын "еркін" бейне "Аполлон миссиялары дәуірінде" "айға" айналған "ылғалды арман" ретінде сипатталған хордың "эротикалық қиялын" күшейтеді деп санайды, сондай-ақ Роберт Грейвстің "муза поэзиясы" дәстүрімен байланысты, ол "айға табынған ежелгі культтарға, ақыл-ойына жүгінбестен қиялға қол жеткізуге" байланысты. Доггет 1971 жылы философ Колин Уилсон айтқандай, "ай құдайы – сиқырдың, санастың, поэтикалық шабыттың құдайы" еді. Сондықтан "айлық түс" – "шығармашылыққа экстаздық, инстинктивті жол" немесе "Марк Боланның лирикалық бейнелеріне" деген құрмет болуы мүмкін. Боуи әннің түпнұсқа нұсқасында көптеген американдық сөздерді қолданды, олардың көпшілігі қайта жазылғанда сақталды, "comin'", "'lectric" және "rock'n'rollin'" сияқты аббревиатураларды, сондай-ақ "ақылды жарып салу", "менің алдыма шынайысын сал", "қорқыныштан шығу" және "алысқа шығу" сияқты фразаларды қолданды. Пеггтің айтуынша, көптеген құрмет көрсетулер бар – соның ішінде Игги Попқа арналған, оның "Ол мені теледидар көзімен бақылайды" деген сөзі "Менің электр көзіммен қара" деп ауысады, ал "Мен ғарыш қаруымды атып жібердім" деген сөзі "Басыма сәуле табатын қаруыңды қой" деп ауысады.

Шығару және қабылдау

"Moonage Daydream" әнінің түпнұсқа нұсқасы, қысқа ғұмырлы Arnold Corns тобының әні, Ұлыбританияда B&C Records лейблы арқылы 7 дюймдік сингл ретінде жарық көрді. Жаңадан жазылған нұсқасы Боуидің бесінші студиялық альбомы "Ziggy Stardust пен Марстан келген жәндіктердің көтерілуі мен құлдырауы" альбомында үшінші трек ретінде, "Soul Love" мен "Starman" арасында, 1972 жылдың 16 маусымында RCA Records арқылы шығарылды. Әннің альбомдағы орналасуы туралы сөздерде Пегг, егер альбомның негізін ашылатын ("Five Years") және жабылатын ("Rock 'n' Roll Suicide") тректер құрайды деп есептесек, оны "кілт тасы" деп сипаттайды. "Moonage Daydream" шыққаннан бері сыншылардың жоғары бағасына ие болды, көптеген адамдар Ронсонның гитаралық шеберлігін ерекше деп атады. Николас Пегг өзінің "The Complete David Bowie" кітабында Ронсонның гитара солосын "көрнекті" және жазбаның "маңызды бөлігі" деп мақтап жазды. Ол оны Боуидің дискографиясындағы Ронсонның ең жақсы сололарының бірі деп санайды және гитарашылар арасында "барлық уақыттың классикасы" ретінде танымал. Альбомның 40 жылдығына арналған шолуда PopMatters журналынан Джордан Блум "Moonage Daydream", "Hang On to Yourself" және "It Ain't Easy" әндерін Ронсонның "электрлендіретін тембрімен" ерекшеленетін "қуатты рок-хиттер" деп сипаттады. 2016 жылы Боуидің қазасынан кейін Rolling Stone журналы "Moonage Daydream" әнін оның 30 ең маңызды әнінің бірі деп жариялады, Ронсонның гитаралық жұмысына бірауыздан жоғары баға беріп, оны оның мансабындағы ең "көзді жолдайтын" сололардың бірі деп атады. AllMusic журналынан Стивен Томас Эрлвин Ронсонның гитаралық шеберлігін мақтап, "[Ронсон] "Suffragette City", "Moonage Daydream" және "Hang On to Yourself" сияқты рок-әндерді жандандыратын ерекше стильде ойнайды" деп жазды. Ultimate Classic Rock журналы Боуидің он ең жақсы әнінің тізімінде "Moonage Daydream" әнін үшінші орынға қойып, оны альбомдағы және оның мансабындағы ең күшті әндердің бірі деп атады. Classic Rock журналынан Иан Фортнам альбомдағы барлық тректерді нашардан жақсыға қарай бағалап, әнді алтыншы орынға қойып, Ронсонның гитаралық жұмысын мақтап, оның соңғы гитаралық солосын "überglamtastic" және "керемет" деп сипаттады. 2018 жылы NME журналы әнді Боуидің 11-ші ең жақсы әні деп санады. Солтүстік Ирландиялық Ash рок-тобының мүшесі Тим Уилер Q журналына берген сұхбатында: "Боуимен сіз ғылыми-фантастикалық әндерді таңдауға мүкіндік аласыз. Бірақ "Moonage Daydream" менің сүйікті әнім. Онда керемет риф бар және оның мәтіні өте қараңғы болғанына қарамастан, ерекше әдемі дыбыстайды".

Тірі нұсқалары

Боуи "Moonage Daydream" әнін BBC радио бағдарламасының "Sounds of the 70s: John Peel" бөлімі үшін 1972 жылдың 16 мамырында жазды. Бұл жазба кейіннен 2000 жылы "Bowie at the Beeb" альбомында жарық көрді. Боуи 1972–73 жылдары Зигги Стардуст турнесінде әнді орындады, онда ол кейде оны "Зигги жазған ән" деп таныстыратын. Турдың 1972 жылдың 20 қазанында Санта-Моника қалалық залында жазылған тікелей нұсқасы "Live Santa Monica '72" (2008) альбомында жарық көрді. Ол сондай-ақ 1973 жылдың 3 шілдесінде Лондонның Хаммерсмит Одеонында өткен турдың соңғы концертінде орындалды, онда Боуи: "Бұл біздің соңғы концертіміз" деп жариялады. Бұл кейіннен Зигги Стардустың сахнадан кетуі ретінде түсіндірілді. Бұл жазба "Ziggy Stardust: The Motion Picture" (1983) альбомында жарық көрді. Боуи кейіннен "Diamond Dogs" турнесінде, сондай-ақ 1995 жылғы "Outside", 1997 жылғы "Earthling" және 2002 жылғы "Heathen" турлерінде орындады. "Diamond Dogs" турнесінен жазылған материалдар "David Live" (1974), "Cracked Actor (Live Los Angeles '74)" (2017) және "I'm Only Dancing (The Soul Tour 74)" (2020) альбомдарында жарық көрді. 1995 жылдың 13 желтоқсанында жазылған "Outside" турнесінен тікелей нұсқасы 1996 жылы "Hallo Spaceboy" синглінде жарық көрді. Ән алынған толық концерт 2020 жылы "No Trendy Réchauffé (Live Birmingham 95)" (2020) деп шығарылды.

Мұра

Арнольд Корнстың нұсқасы (айтылатын "Whenever you're ready" кіріспесіз) 1990 жылы Rykodisc-те қайта шығарылған "The Man Who Sold the World" альбомына және 2002 жылы қайта шығарылған "Ziggy Stardust" альбомына бонус трек ретінде енгізілді. 2015 жылы "Бес жыл" (1969–1973) жинағының бөлігі болған "Re:Call 1" альбомында айтылатын кіріспе қайта жаңартылды. "Ziggy Stardust" жазбасы содан бері бірнеше жинақ альбомдарында пайда болды, оның ішінде 1989 жылғы "Sound + Vision", "Best of Bowie" (2002), "Nothing Has Changed" (2014) және "Legacy" (2016) жинақтары бар. "Ziggy" жазбасы, оның түпкі альбомымен бірге, бірнеше рет қайта жаңартылды, оның ішінде 1990 жылы Rykodisc және 2012 жылы оның 40 жылдығына арналған жаңартулар жасалды. 2012 жылғы қайта жаңарту және продюсер Кен Скотттың 2003 жылғы ремиксі, сондай-ақ түпнұсқа Арнольд Корнс жазбасы 2015 жылы "Five Years (1969–1973)" жинағына енгізілді. Ән 2014 жылғы "Guardians of the Galaxy" фильмінде және оның саундтрегінде орын алды. Фильмде ол "Қамқоршылардың" Коллектордың штаб-пәтеріне, "Knowhere" қаласына кірген сәтте естіледі. Ән сонымен қатар 2022 жылы 23 мамырда жарияланған Боуи туралы "Moonage Daydream" деректі фильмінің атауы болды, ол Боуидің өмірі мен мансабын көрсететін архивтік материалдардан тұрады. Бұл фильм Боуи туралы оның қазасынан кейін бекітілген алғашқы фильм.