Кіріспе

Траян аркасы – Италияның оңтүстігіндегі Беневенто қаласындағы ежелгі римдік триумф аркасы. Ол император Траянның құрметіне Аппий жолымен қалаға кіретін жерде салынған.

Тарих

Арка 114 және 117 жылдар аралығында салынған. Ломбардтар дәуірінде ол қала қабырғаларының оңтүстік бөлігіне енгізіліп, Porta Aurea ("Алтын қақпа") деп аталды. Жанында Сант-Иларио шіркеуі салынды, қазір ол Арканың бейне музейіне орналасқан. Арканы қайта өрлеу дәуірінде Себастьяно Серлио зерттеді, ал 18 ғасырда Джованни Баттиста Пиранези суреттеді. Ол қартаю мен жер сілкіністері салдарынан бірнеше рет қалпына келтірілді: Папа VIII Урбан тұсында, содан кейін 1661, 1713 (мәрмәр архитравы құлағаннан кейін) және 1792 жылдары. 1850 жылы Папа IX Пийдің Беневенто қаласына келгеніне орай, оны жақын орналасқан ғимараттарды бұзу арқылы бөліп алды.

Сипаттама

Қақпаның бірден-бір, баррелді күмбезді қақпасы бар, биіктігі 15,60 м, ені 8,60 м. Әр қасбеттің екі бүйірлік тіреудің бұрыштарында төрт пилястр орналасқан, олар антаблементті қолдайды. Архитравтардың үстінде, олар сияқты, арканың үстіндегі орталық бөлігінде ілгері шығып тұрған мансарда бар. Қақпа әк тастан салынған және Парьян мәрмәр тақталарымен жабылған opus quadratumмен өрнектелген. Оның екі негізгі қасбетінде бай мүсіндік безендірулер бар. Мансардада арнау жазуы және екі жағында екі басрельефті панельдер орналасқан: сыртқы жағында сол жақтағы, тек ішінара сақталған, провинцияның ауылдық құдайларына жасалған құрмет көрсетуді бейнелейді, ал оң жақтағы провинциялық колониялардың негізін қалауды көрсетеді. Ішкі жағында, сол жақта Капитолийлік үштікпен қарсы алынған Траянның бейнесі, оң жақта Траян Боарий форумында бейнеленген. Антаблементтегі фриз Траянның Дакияны жеңгеннен кейінгі жеңіске жету процессиясын көрсетеді. Әр пилонның бұрыштағы пилястрлары арасында императорлық қызметтердің көріністері мен аллегориялары бар екі панель орналасқан (Траянның Римге ресми келуі, одақтастарға римдік азаматтық құқық беруі, Траянды Сенат, Рим халқы және аттылар ордені қарсы алуы және т.б.). Олардың арасында ортасында бұқаларды құрбандыққа шалатын Жеңістер мен жоғарыда Амазонкалар бейнеленген тар декоративтік панельдер орналасқан. Арканың тіректері сыртқы жағында Дунай және Месопотамияның тұлғаларын, ал қалаға қараған жағында Жеңіс пен Әскери адалдықты бейнелейді, олар Төрт маусымның рухтарымен сүйемелденеді. Арканың кілті тастарында сыртқы жағында Фортуна, ал қала жағында Римнің тұлғалары бейнеленген. Арканың ішкі қасбетінде екі кең мүсіндік панель бар, олар Траянның Беневентодағы көріністерін көрсетеді: сол жақта (қаладан ішке қарай) Via Traiana ашылуы үшін жасалған құрбандық, император ликторлармен бірге, ал оң жақта тамақ беру (Траянның Рим Италиясындағы балаларға көмектесу үшін құрған қайырымдылық мекемесі), ортадағы үстелде нан кесінділерімен бейнеленген, итальяндық қалалардың балаларының бейнелері бар. Күмбез ойықпен безендірілген, оның ортасында Жеңіспен тәж киген императордың бейнесі орналасқан.