Кіріспе
Ақын, эссеші, романист, сыншы, аудармашы Форрест Гандер (21 қаңтар 1956 жылы туған) – американдық ақын, аудармашы, эссеші және романист. Браун университетінің әдебиет және салыстырмалы әдебиет саласының зейнеткер профессоры, Гандер 2019 жылы «Be With» өлеңдер жинағы үшін Поэзия бойынша Пулитцер сыйлығын жеңіп алды және Америка ақындары академиясының канцлері, сондай-ақ Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі.
Forrest Gander (born January 21, 1956) is an American poet, translator, essayist, and novelist. The A. K. Seaver Professor Emeritus of Literary Arts & Comparative Literature at Brown University, Gander won the Pulitzer Prize for Poetry in 2019 for Be With and is chancellor of the Academy of American Poets and a member of the American Academy of Arts and Sciences.
Ерте өмір
Барстоу қаласында (Калифорния) туған Форрест Гандер Вирджиния штатында өсті, онда ол және оның екі қарындасы анасы тәрбиеледі, анасы бастауыш мектеп мұғалімі болған. Төрт адам Аннандейлде екі бөлмелі пәтерде тұрды. Гандердің әкесі Нью-Йорктегі Гринвич Виллидждегі Бликер көшесіндегі "The Mod Scene" атты барды басқарды. Анасы мен қарындастарымен бірге Гандер АҚШ бойынша жазғы саяхаттарға жиі шыға бастады. Бұл саяхаттар тоқтаған емес, оның пейзаждарға, тілдерге және мәдениеттерге деген қызығушылығын қалыптастырды. Форрест пен оның екі қарындасы анасы Рут Клэр Коккериль Уолтер Дж. Гандерге үйленгеннен кейін асырап алынды.
Мансап
Көптеген жанрларда жазатын Гандер басқа суретшілермен, оның ішінде Eiko & Koma-мен жасаған көптеген ынтымақтастықтарымен танымал. Ол АҚШ-тың Рокфеллер стипендиаты, сондай-ақ Конгресс кітапханасының, Ұлттық өнер қорының, Джон Саймон Гуггенхайм қорының, Уайтинг қорының және Говард қорының стипендияларын алған. 2017 жылы ол Америка ақындары академиясының канцлері болып сайланды, ал 2019 жылы поэзия саласындағы Пулитцер сыйлығымен марапатталды. Ол Провиденс колледжінде және Гарвард университетінде сабақ берді, содан кейін Род-Айленд штатындағы Провиденс қаласындағы Браун университетінде Әдеби өнер және салыстырмалы әдебиеттер профессоры Адель Келленберг Сивер қызметін атқарады.
Жазу және аударма
Дэвид Кирби The New York Times Book Review журналында былай деп жазды: "Бұл өлеңдердің бейнелі сапасы сізге Т. С. Элиот және 17 ғасырғы ағылшын-уэльс мистигі Генри Воганның шығармаларындағы ұқсас әсерлерді еске түсіре бастайды. Мұндай сұрақтардың арасындағы жалғыз шындық – ақынның табандылықпен ізденіс жасайтын санасы". Гандрдың экология мен ландшафтқа жиі және ерекше сілтеме жасайтынын атап өткен Роберт Хасс, бұрынғы АҚШ Ақыны лауреаты, оны "өте сирек кездесетін оңтүстік ақыны, тынышсыз тәжірибеші жазушы" деп сипаттайды. Гандердің "Дүниеден алынған өрнектер" кітабы 2012 жылғы Пулитцер сыйлығының және 2011 жылғы Ұлттық кітап сыншылары шеңберінің финалисі болды. Пулитцер мақтауында "Дүниеден алынған өрнектер" – "әлемдегі мәдени шиеленістерді зерттейтін және адамның өміріндегі маңызды нәрсені анықтау үшін терең бойлайтын әсерлі туынды" делінген. Австралиялық ақын-белсенді Джон Кинселламен бірге Гандер жанрлық шекараны жоққа шығаратын "Redstart: an Ecological Poetics" кітабын жазды. 2018 жылы New Directions баспасында жарық көрген "Be With" 2019 жылы поэзия саласындағы Пулитцер сыйлығына ие болды және 2018 жылғы Ұлттық кітап сыйлығына ұсынылды. Бұл – әйелінің қазасына байланысты туған қайғы-мұңы мен күйзелісін көрсететін өлеңдер жинағы. Гандер ақырында "өзінің қайғысын көрсетуден" қашыну үшін жинақты көпшілік алдында оқуды тоқтатты. Гандердің формальды жаңашылдығымен ерекшеленетін эсселерінің тақырыптары – қаскырларды ұстаудан бастап аудармаға дейін, әдеби әйелдерге дейін жетеді. Оның сындық эсселері The Nation, Boston Review және The New York Times Book Review басылымдарында жарияланды. 2008 жылы New Directions баспасы Гандердің "Дос ретінде" атты романын шығарды, ол талантты ер адам, жер өлшеуші туралы, оның айналасындағыларға тигізген әсері өзін-өзі тексеру және эротизмнің қатты атмосферасын тудырады. The New York Times Book Review басылымында Жаннет Винтерсон "Дос ретінде" романын "ерекше және әдемі, көңілге толы және көңілді қалдыратын роман" деп мақтады. "Дос ретінде" романы жарты ондай шетелдік басылымда жарық көрді. 2014 жылы New Directions Гандердің екінші романы "The Trace" кітабын шығарды, ол Азамат соғысының жазушысы Амброз Биерстің соңғы саяхатын зерттеуші бір жұптың Чиуауа шөлінде адасып қалуы туралы. The New Yorker журналы оны "керек-жарақтарын мұқият ойластырылған, жақындық пен оқшаулау туралы роман" деп атады. The Paris Review журналында Робин Кресвелл "Гандердің пейзаждары лирикалық және нақты ("жартастар, андезиттің кедір-бүдыр таулары"), ал некедегі қиындықтарды зерттеуі мейірімді де, шыншыл" деп бағалады. Гандер – Испания, Мексика және Латын Америкасынан поэзия антологияларын жинақтаған аудармашы. Сонымен қатар, Гандер мексикалық ақындар Пура Лопес Коломэ, Корал Брачо (оның "Тіл астындағы шырың" аудармасы үшін PEN аударма сыйлығының финалисі болды), Валери Межер Касо және экопоэзиямен байланысты Альфонсо Д'Акиноның жекелеген томдарын аударды. Кёко Йошидамен бірге Гандер "Spectacle & Pigsty: Selected Poems of Kiwao Nomura" кітабын аударды, ол 2012 жылы "Ең жақсы аударма кітабы" сыйлығын жеңіп алды. 2016 жылы New Directions баспасында Йосимасу Гозоның таңдамалы өлеңдерінен тұратын "Алиса Айрис Қызыл Ат" кітабы жарық көрді, оны Гандер өңдеді. Боливиялық ақын Джейме Саенстің Кент Джонсонмен бірге аударған "Түн" (Принстон, 2007) кітабы ПЕН аударма сыйлығын алды. Гандердің Чилидің Нобель сыйлығының лауреаты Пабло Неруданың сыншылар тарапынан жоғары бағаланған аудармалары "The Essential Neruda: Selected Poems" (City Lights, 2004) жинағына енгізілген. 2016 жылы Copper Canyon Press "Содан кейін қайтып кел: жоғалған Неруда" атты екі тілде жарық көрген кітабын шығарды, онда Гандердің бұрын белгілі емес Неруданың жиырма өлеңін аударған. 2018 жылы Гандер New York Journal of Books журналының рецензенты болды.
Ынтымақтастық және редакциялық жұмыс
Гандер суретшілер Энн Гамильтон және Гас Ван Сант, фотографтар Лукас Фоглиа, Салли Манн, Грейсила Итурбиде, Питер Линдберг, Майкл Фломен және Реймонд Микс, керамика шеберлері Ашвини Бхат және Ричард Хирш, бишілер Эико & Кома, суретші Тжиббе Хогхимстра, шыны шебері Майкл Роджерс, музыканттар Вик Чеснут және Брэди Эрнхарт сияқты көптеген өнер адамдарымен жұмыс істеді. CD Wright-пен бірге Гандер жиырма жыл бойы Lost Roads Publishers баспасының редакциялық бөлімін басқарды, Майкл Харпер, Камау Братхвейт, Артур Сзе, Фанни Хоу, Стив Стерн, Джози Фу, Франсис Мейс және Зулейка Бенитезтің кітаптарын іздестіріп, редакциялап, жариялады, жалпы отыздан астам жазушының еңбектерін басып шығарды.
Жеке өмір
Гандер ақын СиДи Райтқа үйленген. Олар бірге ұл тәрбиеледі. 2016 жылы Райттың күрт қайтысы Гандердің «Болыңыз» кітабының жарық көруіне себеп болды. Гандер қазір Солтүстік Калифорнияда тұрады. Ол суретші Ашвини Бхатқа үйленген.