Кіріспе

Ойын фермасы – аң аулау үшін жабайы жануарлар қорықтарын толықтыру мақсатында жануарлар өсірілетін жер. Бұл терминге сондай-ақ осындай жануарларды тағам ретінде сатуға немесе фотосуретке түсіру үшін өсіретін орындар да кіреді. Олардың кең таралғаны Оңтүстік Африка ауылдық жерлерінде байқалады. Аң аулауға арналған жануарлар тұтыну үшін де, сондай-ақ экологиялық туризм үшін де қолданылады. Оңтүстік Африканың 20-шы ғасырдағы жергілікті заңдары жабайы жануарларды жеке меншікке иеленуге рұқсат берді, бұл дәстүрлі мал шаруашылығына қарағанда ойын фермаларының дамуына және экономикалық тиімділігіне жағдай жасады.

Жабайы табиғат қорғау

Африка елдерінің көпшілігі үшін жабайы табиғатты сақтау – қымбатқа түсетін шара. Жабайы табиғатты сақтауға қажетті тұрақты экономиканы құру үшін табыс табудың ең көп таралған жолдарының бірі – жануарларға қарап туризм жасау. Дегенмен, бұл мүмкіндік жабайы табиғатты сақтауға жеткілікті қаржыны әкелмейді. Саяси және экономикалық тұрақсыздыққа тап болған аймақтар үшін, қажетті кіріс табудың жалғыз мүмкіндігі – тұрақты трофейлік аң аулау болуы мүмкін. Осы ретте, аң аулауға пайдаланылатын жерді басқару мәселесі де ескерілуі керек. Адам санының артуымен жануарлардың саны табиғи түрде азаяды, бұл аң аулау сапасына кері әсер етеді. Әдетте, аң аулауға арналған жерді жалға алу шарты бірнеше жылға жасалады, бұл аң аулау операторларын жерді дұрыс басқаруға ынталандырады. Бірақ аң аулау сапасы төмендегенде, жалға алу мерзімі қысқарады, бұл экономикаға жалпы алғанда жағымсыз әсер етеді. Көптеген Африка елдері қоғамдық табиғатты сақтаудан пайда көреді. Бұл тұжырымдама жабайы жануарлар мен адамдар арасындағы қарым-қатынасты зерттейді және барлық жануарды сақтаудың да тұрақты еместігін көрсетеді, себебі кейбір жануарлар адам өміріне және егінге қауіп төндіреді. Қоғамдық табиғатты сақтауды қолдаудың ең маңызды аргументтерінің бірі – адамдарға жабайы табиғаттан экономикалық пайда алуға мүмкіндік беру арқылы, табиғатты сақтауға қызығушылық тудырады. Осы стратегияны қолданатын елдердің бірі – Замбия. Замбия үкіметі аң аулау индустриясынан түскен қаражатты жабайы табиғатты сақтау және қоғамды дамытуға қайта бағыттау үшін жауапты орган ретінде әрекет ететін жабайы табиғатты сақтау қорын құрды.

Этика проблемалары

Ойыншылық аң аулауды қорғау құралы ретінде пайдалануға қатысты теріс пікірлер Африканың бірнеше елінде қатаң шектеулерге алып келді. Аң аулауға тыйым салуға себеп болатын іс-әрекеттердің ішінде, жабық аң аулау, жас немесе сирек кездесетін жануарларды ату, көлік құралдарынан ату, әртүрлі жемдерді қолдану, шамдар мен аңшылық иттерін пайдалану сияқты әдістер көптеген этикалық мәселелерді тудырады. Бұдан бөлек, халықаралық деңгейде Сесил арыстаны аулау және өлтіру сияқты этикалық мәселелер де бар. Минесота штатының Эден-Прейри қаласының тұрғыны, Уолтер Джеймс Палмер есімді американдық тіс дәрігері Зимбабведе аң аулау сапары барысында Сесил арыстанын өлтірді. Бұл жаңалық халықаралық жаңалықтарда кеңінен таралды, өйткені Сесил арыстаны Ұлыбританиядағы Оксфорд университеті жүргізіп жатқан зерттеуге қатысқан еді және оған осы зерттеу үшін GPS жағасы орнатылған. Соңында Палмер Сесилді өлтіргені үшін жазаланбады, себебі ол аң аулауға рұқсат алып, елге тек турист ретінде кіруге рұқсат етілді.

Оңтүстік Африкадағы аң шаруашылығы

Оңтүстік Африка аң шаруашылығы және аң қорықтарының отаны ретінде танылады. Оңтүстік Африкадағы біртүрлі экожүйе Африка құрлығындағы ең өнімді аң етінің негізін құрайды. Бұл жерде "Үлкен Бестік" – арыстан, барыс, мүйізбұрыш, піл және Кап буйволы сияқты алуан түрлі жануарлар кездеседі. Аң шаруашылықтары трофейлік аң аулау, аң еті өндірісі және экологиялық туризм сияқты жаңа өркендеу мүмкіндіктерін жасады.

Экотуризм компоненті

Туризм экономикалық өркендеуге алып келетін маңызды стратегия ретінде қарастырылады, бұл өз кезегінде жергілікті қауымдастықтардың дамуына септігін тигізеді. Оңтүстік Африка үкіметі экотуризмді ілгерілету үшін өзінің жабайы табиғатын пайдалану арқылы осы мүмкіндікті пайдаланды. Апартеідтен кейін осы салада жетістікке жету үшін маңызды қадамдар жасалды. Бүгінде Оңтүстік Африкаға көбінесе табиғатын көру мақсатымен көптеген туристер мен саяхатшылар келіп жатыр. Аң шаруашылықтары келушілерге жануарлар дүниесін жақыннан бақылауға және оны сезінуге ерекше мүмкіндік береді. Оңтүстік Африка үкіметі осы аң шаруашылықтарын дамыған, тұрақты экотуризм орталықтары ретінде пайдалануға күш салып келеді. Жабайы аң аулаушылар Оңтүстік Африканың ең сәтті табиғат қорықтарымен салыстырғанда, жоғары табыс табуға болатын жеке аң шаруашылықтарына қатты қызығушылық танытады. Осы аң шаруашылығының коммерциялық сәттілігі көптеген ауыл шаруашылық шаруашылықтарын өздерін бейімдеуге және аң шаруашылығына айналдыруға итермеледі.

Шығыс Кейптегі дау

Шығыс Кап облысындағы аң шаруашылығы жерді пайдалану практикасы ретінде айтылып, көптеген адамдарды мүліктен шығарылған сезімде қалдырды. Бұл байлық, әлеуметтік топ және нәсіл контекстінен туындайды, ол жергілікті қауымдастықтар үшін сан алуан проблемалар тудырды. Аң шаруашылығымен айналысуға қаржылық мүмкіндігі жоқ адамдар заңсыз аң аулау арқылы жабайы жануар етін алуға тырысады, мұнда браконьерлер басты рөлде. Мәселенің түпкі себебі – түрлі мүдделі тараптар арасындағы құрылымдық теңсіздіктер. Аң шаруашылығы фермалары халықаралық деңгейде белсенді және байланысты желі құрайды, бірақ Оңтүстік Африканы ұзақ жылдар бойы мазалаған нәсілдік теңсіздік салдарынан жергілікті деңгейде үзіліске ұшырайды. Осы екі желінің қарама-қайшылығы халықаралық клиенттер мен жергілікті элиталарға жеке меншік құқығы арқасында трофейлік аң аулаумен айналысуға мүмкіндік берді, бұл өз кезегінде ауылдық жерде жұмыс орындарын дамытуға кедерілді.