Кіріспе

«Бұл жер менікі» — 1943 жылы Жан Ренуар режиссерлік еткен, Дадли Николс сценарийін жазып, продюсерлік жасаған американдық соғыс драмалық фильмі. Чарльз Лоттон, Морин О’Хара және Джордж Сандерс бас рөлдерде ойнаған бұл фильм Екінші дүниежүзілік соғыстың қайнаған кезінде Германия басып алған Еуропаның Францияға ұқсас, нақты орны белгісіз бір жерінде өтеді. Лоттон «Еуропаның бір жерінде» тұратын, қорқақ мектеп мұғалімі Альберт Лори рөлін ойнайды, ол өз еліне және әріптесі, О’Хара сомдаған Луиза Мартинге деген сезімінен туындаған қарсылыққа қосылады. Бұл фильм сол дәуірдегі ең танымал соғыс фильмдерінің бірі саналады. Ол 1944 жылы «Үздік дыбыс жазу» номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығын жеңіп алды (Стефан Данн). 1943 жылдың 7 мамырында бірден 72 кинотеатрда көрсетілген фильм, тұңғыш күні жинаған кассалық табысы бойынша рекорд орнатты.

Сюжет

Альберт – үйленбеген мектеп мұғалімі, үстемдік танытатын анасымен бірге тұрады және көршісі, әріптесі Луизаға сырлы ғашық. Көпшілік оны әлсіз санап, одақтастардың әуе шабуылы кезіндегі үрейімен баршаны ұятқа қалдырады. Бірақ Луиза теміржол депосының бастығы Джорджға никелеседі, ол, қаладағы көптеген адамдар сияқты, неміс оккупациясымен ынтымақтасу – жалғыз дұрыс жол деп есептейді. Оның інісі Пол, депода жұмыс істейді, жасырын қарсылық күресіне қатысады және неміс коменданты майор фон Келлерді гранатамен өлтіруге тырысады, бірақ нәтижесінде екі неміс сарбазын қаза қылады. Бұрынғы қарсылық әрекеттеріне (мысалы, бұзылған пойызға) көз жұмып, қаламен жақсы қарым-қатынас сақтау ниетімен фон Келлер енді шара қабылдауы керек, 10 жергілікті тұрғынды кепілге алып, граната лақтырған кінәлі адам табылмайынша бір апта ішінде атып тастаймыз дейді. Альберттің анасы Луизаға қызғанып, Джорджқа кінәлінің Пол екенін айтады. Джордж фон Келлерге хабарлап, содан кейін өзіне-өзі оқ жарып, қайтыс болады. Бір минуттан соң Альберт бөлмеге кіріп, анасының сатқындығына ашуланып, Джорджтың денесі мен тапаншасын табады. Немістер бұл мәселені азаматтық сотқа беруге ниеттеніп, Альберттің жазалануын күтеді. Өзін қорғап, қарсылық туралы құмарлықпен сөйлегенде, прокурор отырысты кейінге жылдыруды сұрайды. Сол түні фон Келлер оның камерасына келіп, келісім ұсынады: егер ол ертең үнсіз отырса, жаңа, жалған дәлелдер оны ақтайды. Бұл сөздерін нығайту үшін таңертең оның терезесінің астында 10 кепіл (оның ішінде досы профессор Сорель) атып тасталады. Келесі сот отырысында Альберт бостандық үшін одан да құлшыныспен айқайлайды, ал қазылар оны кінәсіз деп жариялайды. Бостандыққа шығып, мектебіне оралған Альберттің қасында Луиза тұр, ол балаларға Адам және азамат құқықтарының декларациясын оқып жатыр, сол кезде неміс сарбаздары оны қамауға келеді. Неміс әскері оны тұтқындауға келгенде, Альберт кітапты Луизаға береді, ол оқуын жалғастырады.

Тақырыптар

Фильмнің басты мақсаты – одақтастардың нацизмге қарсы күрестегі нығайтылған бейінділігі үшін үгіт болғанымен, сол кездегі және кейінгі сыншылар Никольс пен Ренуардың ерекше айқын көзқарасын қабылдағанын атап өтті. Немістер, оның ішінде фон Келлер нацистік үкіметтің Еуропа үшін тиімділігін шеберлікпен қорғайтын адам, жай ғана қатыгездер ретінде бейнеленбеген. Француздар да, саналы немесе дене күшімен қарсылық көрсеткен санаулы адамдардан басқа, тирандыққа қарсы күрескен батырлар ретінде көрсетілмейді. Керісінше, кейбір түсіндірулер Ренуардың бұрынғы фильмдеріндегідей, топтық жағдай ұлттық немесе нәсілдік белгілерден гөрі маңыздырақ болуы мүмкін екенін көрсетеді. Мысалы, Джеймс Моррисон фильмде буржуазияны, марксистік көзқарастағы бірнеше зиялылардан басқа, 1933 жылы Гитлердің билікке келуіне, 1940 жылы Францияның жеңілуіне және белсенді немесе бейтарап түрде ынтымақтастыққа себепкер деп айыптайды. Ренуар фильм шыққаннан кейін көп ұзамай сөйлеген сөзінде осы пікірді растап, өзінің соңғы фильмдері "фашизмге қарсы рухта жасалғанын" және 1936 жылғы Халық фронтының тәжірибесіне негізделгенін, ол "адамгершілік бірлігінің ұлы көрнісі" болғанын мәлімдеді.

Қабылдау

1998 жылы «Чикаго Ридер» газетінің сыншысы Джонатан Розенбаум бұл фильмді AFI Top 100-ге енбеген ең үздік американдық фильмдердің тізіміне қосты.